Page 72 - Майаҕатта Бэрт Хара

.МАЙАҔАТТА БЭРТ ХАРА

рай? Ол эрэн кини хайтаҕы этэр эбит? дыыр диэн бэрт үтүө дьахтар. Ол дьахта-
Көрүүм эрэ»,— дии санаан баран: ры Бэрт Хара уолугар Өркөм Быраайыга
— Чэ эрэ, кыыскын ыыт эрэ!— диэ- ойох ылбыта, онон Бэрт Хара, Төҥүлгэ
битэ. Ойуун икки түҥүрдүү буолан бэрт эйэ-
Кыыс тахсан соҕуруу Ытык хайа лээхтик олорбуттара.
диэки Баҕарах уһун кырдалынан сүүрэн Ити бириэмэҕэ Тааттаҕа Сылаҥ нэһи-
кыдайбыта. Бэрт Хара саатын-саадаҕын лиэк төрдүтэр Бэрт Ааттай диэн улуу
иилиммитинэн, эккирэтэн барда. Кыыс баай, батталлаах, өлөрүтэс боотур киһи
быһыйа кырдьык эбит — сүгүн ситтэр- баара, ол Чаачар Самыы Ласпардыыры
бэтэ. Ол сырсан Ытык Хайа анныгар ойох көрдүөбүтэ, ону Төнүлгэ Ойуун
Ытык Харыйа диэн сиргэ, Сайсарыттан биэрбэтэҕэ, кини киһини өлөрүгэн, бат­
икки көс сиргэ ситэн, кыыһы тутан ыл- таллаах киһи буолуо суоҕа диэн.
быта. Онно тохтоон олорон, холбоһор Онтон Ааттай Төгүлгэ Ойуукка өс-
дьон быһыытынан эйэҕэстик кэпсэппит- төммүтэ, ол кэннэ арҕаа өрүстэн тахсан
тэрэ. Кыыс кэпсээбитэ кинини тулаайах иһэн, Төгүлгэ Ойууну саахтыы олор-
хаалтын кэннэ Дыгын хайтах маратык доҕуна көхсүн хараҕынан дьөлө ытан
иитэн, итиэннэ улааппытын кэннэ сын- өлөрөн кэбиһэн барбыта. Ол ойуун икки
ньан, мөҕөн, босхо хамначчыт оҥостон уоллааҕа: Долгуйбат, Араҕаччы диэн.
олороллорун. Уонна Дыгын: «Бэрт Хара- Доллу, Араҥас нэһилиэк төрүттэрэ, олор
ны өлөрөр буоллар, Бороҕон сирин бас аҕаларын өлөрбүтүгэр Ааттайга бэркэ
билиллиэх этэ»,— диэн бэйэтин дьонно- өстөнөн баран, бэйэлэрэ хайаан да ситэр
рун кытта кэпсэтэрин, итиэннэ, өскөтүн кыах суох буолан, түҥүрдэригэр Бэрт
билигин, саатын-саадаҕын быраҕан ба­ Хараҕа баран тыллаабыттара. Ону истэн
ран эккирэппитэ буоллар, төннөрүгэр ки­ баран Бэрт Хара кыыһыран-абаран, саа-
нини бултуур быһыыны тэриммиттэрин. тын-саадаҕын оҥостон, Долгуйбат уолу
Ити курдук Турантай кыыс Бэрт Хараҕа сирдьит ылан Ааттайга үрдүк аатыгар
кэпсээбитин кэннэ, кинилэр сүбэлэһэн барбыта. Бараннар тиийбиттэрэ Сылаҥ
Дыгыҥҥа сылдьыбакка күрэнэн, Бороҕон сиригэр, Илин, Арҕаа сыҥаһалар диэн
сиригэр тахсан хаалтара. кырдал билиилээх алаастарга, онно тии-
Кинилэртэн элбэх оҕо төрүөбэтэх, йэн көрсүбүттэрэ сүүрбэ хатыырдаах от
биир уол төрүөбүтэ, ол аата Өркөм Бы- охсор дьону. Ол дьон Ааттай оччуттара
райы диэн буолта, ол Өлтөк нэһилиэгин этилэр, Бэрт Хараны көрөн баран: «Сү-
төрдө буолта. гүрү!» (1)— диэн саҥарбыттара, онуоха:
Ити иннинэ, Дурбан эмээхсинтэн тө- «Хаҥкылы!» (2) — диэн баран ыйыппыта:
рүөбүтэ иккис уола Дьабаҕан Дьуорту — Тойоҥҥут Бэрт Ааттай баар дуо?—
диэн ааттаммыта. Ол Бэрт Ууһа Суот- диэн. Онуоха эппиттэрэ:
ту, Саһылыкаан нэһилиэктэр төрүттэрэ Билигин манан кэлиэҕэ, биһиги иһэр
буолта. кымыспытын аҕалыаҕа,— диэн. Ол кэннэ
Дьабаҕан Дьуорту элбэх оҕолоох этэ, отторун охсо Арҕаа Сыҥаһаҕа бааттара.
онон үс нэһилиэк төрдө буолта. Кини Бэрт Хара Ааттайы сонно күүппү-
убайыгар Бэрт Хараҕа тиийбэт, мөлтөх, тэ, уолун Долгуйбаты саһыаран кэбис-
бүрэ киһи этэ. питэ.
Бэрт Ууһа нэһилиэк Бэрт Хара аатын Балачча буолан баран Ааттай биир
ылбыттара, кини ытыктабыллаах улуу акка, сири иһиккэ кымыһы ыҥыырдан
аатын сүтэрбэккэ. иһэрэ көһүннэ. Суолга Бэрт Хара нөрү-
Өркөм Быраайы уол улаатан, ойох йэн турарын көрдө да, Ааттай атыттан
ылар сааһа буолта. ойон түстэ, ол кэннэ хаһыытаата:
Ол бириэмэҕэ Мэҥэ сиригэр Төҥүлү — Хайа Дьуорту кэллиҥ?— диэн.
диэн сиргэ олорбута Төҥүлгэ ойуун Онуоха Бэрт Хара эттэ:
диэн икки хараҕа суох ойуун оҕонньор, — Бэрт Ааттай! Алые аатырбыт,
ол кыыстааҕа — Чаачар Самыы Ласпар- ордук сураҕырбыт, буруйа суоҕу бу-

70