Page 71 - Майаҕатта Бэрт Хара

.МЛЙЛҔЛТТЛ БЭРТ ХАРА,

тумултан хотугутугар, онно «бырахсыы»
диэн ырааҕы ылар оҕунан ытыаласпытта-
ра, онтон төһө да киһи өлбүтэ биллибэт.
Таатталар толлон, дьулайан дойдуларын
диэки күрэммиттэрэ. Харантай Боо­
тур олору кэннилэриттэн эккирэппитэ,
ааттаах Хара Биэ диэн биэ аттааҕынан,
арҕаа Бахсы сиригэр тиийэн Таатталар
саһан сытан ытыалааннар ол Хара Биэ-
ни сототун тосту ытан кэбиспиттэр уон-
на Харантай Боотуру тутан ылан, акка
кинини уор намыратан ыытаары үчүгэй таталҕалаан илдьэ баран аараа өлөрбүт-
аһынан аһатан, маанылыы көрсүбүтэ. тэр. Дыгын дьонноро кэлэн боотурдарын
Бэрт Хара кэлбит наадатын Дыгыҥҥа Хара Биэтин уҥуоҕун үрэх үрдүгэр, тыа
туруору эппитэ: саҕатыгар титиригинэн холболоон кэбис­
— Кырдьаҕаас, туох быһыытын бы- питтэр уонна бэйэлэрэ төннүбүттэр.
һыыланан, туох да буруйа суох ыалбытын Ол биэ аатынан үрэҕэ Хара Биэ Хол-
сэтэ-сэлээнэ суох кыртардыҥ?— диэн. бото диэн ааттаммыт, онтон билигин
— Ээ, доҕоор, ол алҕас быһыы тахсы- «Холболоох» диэн холкуос аатырар.
быт. Мин Куолас Болтоҥону ыыппытым 1900 сылга дылы ол биэ уҥуоҕа хол-
Аллан өрүһүн көрдөрө-биллэрэ, ол баран ботугар баара. Баҕар, билигин да баар
иһэн туохтан эрэ сатаһымына Тарбыах буолуоҕа.
Тииһи, атаспын, кырган кээстэр, онтон Оттон сэриилэспит тумуллара — бы-
бэйэм даҕаны курутуйан олоробун. Онно ралгы оҕунан ытыаласпыт сир — Бырах-
бэйэбит алта киһибит өлбүт. Уорда намы- сар Тумула диэн аатырбыт.
рай, аһаан-сырҕаан бар,— диэн көрдөһөр Дьэ ити охсуһууга өлбүт Харантай
курдук эппит. Боотуртан биир кыыс тулаайах хаалбыт.
Бэрт Хара аһаан-сырҕаан эрдин, Ону Турантай Сүүрүк диэн ааттаан Ды­
онуоха дылы мин маны кытта сыһыан- гын иитэн бэрт дьахтар буолбута баара.
наах кэпсээҥҥэ туораан кэлиим. Ол дьахтары Бэрт Хараҕа ойох биэрэн,
Ити бириэмэ иннинэ Таатта сиригэр күтүөт оҥостон эйэлэһэр санаанан эп­
Намара Толбоннооҕо диэн ааттаах, үтүө питэ:
дьүһүннээх, сүрдээх баай дьахтар үөскээн — Бу мин эйиэхэ сөптөөх дьахтар
олорбут. Ол дьахтар үтүөтүн аатыгар кыыстаахпын, ону ойох ылан, ыал буо­
арааһынай үрэх бастарыттан бэрт дьон- лан, киһи буол,— диэн.
нор кэһиилээх, бэлэхтээх кэлэн көрөн Ону истэн баран Бэрт Хара:
бараллара, Дыгын ол дьахтары баайдары — Бэйн,— кини хайтаҕы этэр эбит
бэйэлэри туттаран аҕалтарарга кыргыс диэн — ол кыыскын көрдөр эрэ,— диэ-
тэрийбитэ. Харантай Боотур диэн Хара бит. Онно Дыгын эмээхсинэ кыыһын аҕа-
Хоҥолос төрдө киһи боотурдааҕа, ону 30 лан көрдөрбүтэ, арай уҥуоҕунан толоос
аттаах киһилээн атаарбыта. улахан, бэрт эр сирэйдээх-харахтаах, ки-
Ол атаарбыта Таатталарга иһилли- ниэхэ ойох буолуон соп дьахтар буолла.
бит, оччоҕо Таатта төрдүгэр Лэнэр Боо­ Онтон Дыгын эппитэ:
тур, итиэннэ Чэҥэрэкээн Ойуун уолатта- — Бу мин кыыһым Турантай Сүүрүк
ра икки киһи, Сылаҥ нэһилиэгин төрдө диэн бэрт быһый кыыс, ону атаҕынан
Бэрт Ааттай, атын да бэрт дьоннордоох сүүрэн сиппит киһи ойох ылар, онон эк-
буолан, биһиги аан дойдубутугар хааны кирэтэн кор эрэ,— диэбитэ.
тохторбоппут диэн аара тоһуйан, кыр- Бэрт Хара санаабыта: «Бу атаҕар иик-
гыһа утары кэлбиттэрэ. Ол кэлэн тоһуй- тиир атах сыгынньах кыыс оҕону миигин
буттара Таатта Бороҕон икки быыһыгар ситиэ суоҕа диэн сырыһыннарыа дуо?
Дүөлү диэн алааска, икки утарыта турар Туох эрэ албаска ыытаары этэрэ буолаа-