Page 81 - Майаҕатта Бэрт Хара

МАИАҔАТТА КЭРТ ХАРА

1. САХАЛАР ДИЭН ОЛООТТОР

Б эст эри к и эп О хон ооһой Ө н дүрэй эби с (М ан ды с уол а),
62 сааст аах, 11-с К урбуһ ах нэһ и ли эгэ,
У ус А л л а н орой уон а « Т уругурдар» колхуос чилиэнэ.
О т ы йы н 20 кунэ. 1934 с. У орум т аҕай сайы лы к.

Биһиги төрүттэрбит Омоҕой Баай, бит саха төрүттэрин кытта утарсан кыр-
Эллэй Боотур диэннэр кэлиэхтэрин ин- гыһа, былдьаһа сылдьыбыттара, ол кэн-
нигэр Өлүөнэҕэ сахалар диэн туспа олох- нэ кинилэртэн удьуордар бааллара олох
тоох, майгылаах омуктар олоотторо үһү. сэһэн буолбат. Арай, кинилэр ааттара
Кинилэр бэт өртөн олорбуттар, элбэх ай- «саха» уонна синньигэс төбөлөөх, уллук-
мах дьон эбиттэрэ үһү. Ол гынан баран, таах (буута суох) булду батыһан: кыыл-
урут хантан, төһө кэмҥэ бу дойдуну бу­ лаан, үөннээн (араас куһаҕан үөнү) аһаан
лан олоҕурбуттара өрүү сэһэн буолбат, олорооччу элбэх аймах дьон бааллара үһү
ону тэнгинэн тоҥуһу уонна кэннэки кэл- диэн буолар.

2. КЫРГЫС ДИЭН ОМУК КЭЛБИТЭ

Н ьукулай ап , М и и т эрэй Ы ст ап аан абы с, 52 сааст аах,
Х о р о н эһ и ли эгэ куорат оройуона.
А л т ы н н ьы ы й 2 7 к. 1935 с.

Омоҕой Баай, Эллэй Боотур кэлии- тыаҕа таһаараллар. Ол таһааран дьону
лэрин саҕана соҕоруу дойдуттан сыл- мунньан ыһыах ыһаллар, онно бары аһы-
гы, ынах сүөһүлээх кыргыс омук кэлбит үөлү аһаан, өлбүт тэриимин тэрийэн ба­
эбит. Кыргыс омук бу дойдуга бэт аҕы- ран тохтоппут сирдэригэр тыаҕа-уокка
йах ахсааннаах дьон-аймах эбитэ үһү. убатан кэбиһэллэр. Ол аата унуох тутуу-
Кинилэр ыһыах ыһаллар. Киһилэрэ өл- лара диэн буолара үһү. Ол дьон кэннэки
лөҕүнэ сылгы хаһатынан сирэйин саба ууһаабакка быстан хаалтар.
ууран бараннар, хаһыы дүлүҥҥэ уган Саха дьонун өйүгэр-санаатыгар үһү-
йээн буолан үйэтийбит, сир ийэ түҥ үйэ-
тээҕи олохтоохторун ити сиэрдэрин-
С аха дьон ун өй үгэр-сан аат ы гар үһ ү- туомнарын туһунан кытай уонна перс
йээн буолан үй эт и й би т , си р ийэ т үн үй э-
суруксуттара маннык суруйаллар: «Ки­
т ээҕи олохт оохт орун ит и си эрдэри н -
тайская история династии Тан (Таншу)
т уом н ары н т уһ ун ан кы т ай уо н н а п ерс
сообщает о похоронах хакасов 6-10 вв.
суруксут т ара м а н н ы к суруй аллар: «К и ­
следующее: «Обвертывают тело покой­
т айская и ст ория ди н аст и и Тан (Т ан ш у)
ника в три ряда и плачут; а потом сжи­
сообщ ает о п охорон ах хакасов 6-10 вв. сл е­
гают его, собранные же кости через год
дую щ ее: « О бверт ы ваю т т ело п окой ни ка в
погребают». О погребении кыргызов в
т ри р я д а и п лачут ; а пот ом сж и гаю т его,
собран н ы е ж е кост и через год п огребаю т ». анонимном сочинении (написанном в 10
О п огребен и и кы ргы зов в анон и м ном сочи ­ в. по персидски) «Худуд ал-Алам» ска­
н ении (н апи сан ном в 10 в. по п ерси дски ) зано: «Они почитают огонь и сжигают
«Х удуд а л -А л а м » сказан о: «О ни п очи т аю т мертвых».1
огонь и сж и гаю т м ерт вы х».

(Л.Р. Кызласов, И.Л. Кызласов—Ключевые вопросы истории хакасов.—2016.—стр.52)
79