Page 18 - Айдааннаах үйэ уолаттара

нэн колхозка киирбиттэрэ. Дьон дьадаҥыта, кыаммата бары даҕаны
үөрүүнэн колхозка холбоспуттара. Кинилэр хара ааныттан күүстэ-
рин холбоон, көхтөөхтүк үлэ.тээн барбыттара. Тыа хаһааиыстыбала-
рын араас массыыналара сыыйа кэлитэлээннэр, үлэ оҥоруута эмнскэ
үрдээбитэ. Үлэлииргэ көхтөөх уонна кыайыылаах буолбута. Ырыа-
тойук аргыстаах кыһыл обуостар субуспуттара. Бур-бур буруолаах
быыкайкаан балаваннаах саха кырата-харата киэҥ нэлэмэн алаастар
кытыыларыгар саҥа нуучча дьиэлэрин туттубутунан барбыттара.
Оччотооҕу кээмэйинэн бөдөҥ-садаҥ оскуола дьиэлэрэ дьэндэспиттэрэ.
Дьон аны көмүлүөк оһохторго хамначчыт буолан токуруччу тоҥмот.
ыал аайы халааҥка, билиитэ оһохтор баар буолан нспиттэрэ. Кыһа-
рыллан олорбут кыамматтарга инники кэскил кэрэтийэн көстүбүтэ.
Аҥаат-муҥаат алаастарга трактор көлолөр барылаабыттара.
колхозтар сүөһүлэрэ, сылгылара, өҥ ардах кэннинээҕи кэнчээри
оттуу, өрө анньан хойдубуттара. Алаас аайы атыыр оҕус айаатаа-
быта, сыһыы ахсын бар атыыр барылаччы кнстээбитэ. Саҥа олох
күүрээнэ эдэркээн Филипп Ивановиһы бастыҥнар кэккэлэригэр
сиэтэн лагларытан таһаарбыта. Кыра да буоллар үөрэхтээх сайаҕас
уолу ферма сэбиэднссэйинэн анаабыттара. Ити кэмҥэ ыанньыксыт-
тар бастакы көлүөнэлэрэ үөскээбиттэрэ. Кинилэр хас биирдиилэрэ
16— 18-тыы ыанньыгы туппуттара. Сылын аайы ньирэйи төрөтүү
ыанньыксыт кыһамньытыттан тутулуктааҕа. Биир эмит ынах кыта-
раатаҕына улаханнык хомойоохтууллара. Ынахтары аһатыы, уула-
тыы, сааҕын күрдьэн балбаахтааһын, хотону сыбааһын барыта ыан-
ньыксыт моонньугар сүктэриллэрэ. Маныаха мөҕөн-этэн, күүстэринэн
соҥнооһун суоҕа. Дьахталлар бары көҕүһэ-көҕүһэ олус кыһанан-
мүһэнэн үлэлииллэрэ.
Санынын ынахтарын солбу11сан хомуйаллара, күҥҥэ түөртэ
ыыллара. Араҥас арыы хаһааныллан, кыһын дохуокка түҥэтиллэрэ.
Элбэх үлэһиттээх, үгүс көлөһүн күннээх өттө күннүүрэ, дохуотта-
рын сыарҕанан хаста эмит таһаллара. Ыаллар ампаардара сиэмэнэн,
этинэн туолара. Куоракка обуоһунан атыыһыттыы киирэллэрэ. Саҥа
таҥас-сап, иһит-хомуос, сэп-сэбиргэл атыылаһан. үөрүү-көтүу үк-
сүүрэ.
Филипп Иванович эдэр сааһынааҕы эйэлээх олоҕу кэпсээһнн.э
итинник. Саха тыатын олоҕо саҥардыы сүһүөҕэр туран, тупсан
эрдэҕинэ Аҕа дойду Улуу сэрнитэ күүдэпчилэммитэ. Үөрүу-көтуү
өлбөөдүйбүтэ, дьоллоох олох сорунан-муҥунан солбуллубута. Бастыҥ
ыччаттар Кыһыл Армияҕа ыҥырыллан барбыттара.
Филипп Иванович сөбүлээбит үлэтин хаалларарыгар тиийбитэ.
Фроҥҥа аттаммыта. Сталинградскай фронт 2-с гвардейскай-механи-
ческай биригээдэтигэр автоматчигынан сылдьыбыта. Манна 1942
сыллаах сэтинньи ый бүтэһик күнүгэр саҕаламмыт аатырбыт утары
кимэн киириигэ кыттыбыта. Биллэрин курдук, өстөөх разведкатын,
командованиетын муннаран, ити кэмҥэ бэлэмнэниллибит Сталин-
градтааҕы кимэн киирии танканан, артиллерийскай сэриилэри кытта
авиация биир күдьүс уотунан саҕаламмыта. Сир халлаан сиҥнэр
хабараан кыргыһыыта манна буолбута. Филипп Иванович бу кимэн
киирии хара саҕаланыаҕыттан кыайыынан түмүктэниэр диэри сыл-
дьыбыт. Бу сэриигэ кини кэпсииринэн, биир дэриэбинэ таһыгар
ыстыыгынан кэйгэллэһиигэ киирэн ордубут. Дэриэбинэ аннынааҕы
үрэх киһи хаанынан устубут. Нуучча ыстыыгынан киирсиигэ харса
суоҕун, куттанары билбэт хорсун сүрэхтээҕин Филипп Иванович
манна илэ чахчы көрбү’т. Хотойдору кытта холбоһон, санаата күү-