Page 21 - Айдааннаах үйэ уолаттара

Оччотооҕу көлүөнэ оҕону да төрөппутэ. Аҥардас биһиги нэһилиэккэ
биэс-алта Герой-ийэлэр бааллара. Оттон биэстэн үөһээ оҕолоох ыал-
лар букатын элбэхтэрэ. Дьэ, барытыгар даҕаны дэгиттэр көлүөнэ
олорбут эбит. Былыргы кырдьаҕастар олоххо оҕо-уруу үөтэлээн
үөскүүр эбэтэр кэнчээри кэхтэр кэмнэрдээх дииллэр. Арааһа. оннук
дииллэрэ оруннаах быһыылаах.
Петр Константинович алта оҕо амарах аҕата. Кини бастыҥ үлэ-
һитин таһынан. активнай позициялаах табаарыс. Онон олох хаамыы-
тыгар бастакы кэккэҕэ сылдьар кнһи.
Хонууга таҕыстаҕына — бастьпг тракторист, дьиэҕэ киирдэҕинэ
— тапталлаах аҕа, сценаҕа таҕыстаҕына — ааттаах ырыаһыт. оһуо-
хай тылын этээччи. Хайа, уонна трибунаҕа таҕыстаҕына ыллыктаах
тыллаах сүбэһит. Сэттэ уон сааһа чугаһаатар да. уол оҕолуу чэбэр-
дик туттар, маанытык таҥнар кырдьаҕас — киһиэхэ барытыгар
атас-доҕор.
Петр Константинович 1926 сыллаахха Уус-Алдан оройуонун
Саһылыкаан нэһилиэгэр дьадаҥы кэргэҥҥэ төрөөбүтэ. Ити кэмнэргэ
ханан даҕаны саах сыбахтаах. муус түннүктээх. көмүлүөк оһохтоох
дьиэлэргэ олорбуппут. Көмүлүөк уотугар. ыһыырынньык симик
сырдыгар уруогун ааҕан, 1939 сыллаахха Саһылыкаан түөрт Кы-
лаастаах оскуолатын үчүгэйдик үөрэнэн бүтэрбитэ. 1940 сылтан
«Кыым» колхозка үлэлээбитинэн барбыта. 1942-43 с.ылларга сэрии,
сут үгэннээн турар кэмигэр Кэбээйи оройуонугар коһөн. субай сүө-
һүнү көрбүтэ. Кэбээйи барахсан оччоттон-баччаҕа дылы өлгөм оту-
нан. ботуччу булдунан кураайы оройуоннары тыын салҕаабыт аххан
дойду буоллаҕа.
1944 сыллаахха бэс ыйыгар Петр Константинович Советскай
Армия кэккэтигэр ыҥырыллар. Монголияҕа Дзашык-Удэ, Сайнд-
Шанд куораттарга сулууспалаабыта. Манна байыаннай-политическай
бэлэмнэниини барбыта. Кинини кытта биир дойдулаахтара Васильев
Петр Михайлович, Федоров Иван Иванович. Прудецкай Дмитрий
Семенович уонна Крылов Дмитрий Филиппович сулууспалаабыттара.
Онон сүрдээх көхтөөхтүк сылдьыбыттара.
1945 сыллаахха от ыйыгар Гоби кумах куйаарынан тоҕус уон-
тан тахса көс ыраах баар Улахан Хинган хайатын туһаайан, сатыы
айаннаабыттара. Бу хайаҕа разведка даннайынан. отучча тыһыынча
саллааттаах Квантунскай армия баара биллэрэ. Кинилэр олох эр-
дэттэн бөҕөргөтүнэн хайа хаспахтарыгар, аппаларыгар хорҕойбутта-
ра. Хайа сэнньэкэтигэр алталыы-сэттэлии метр хальтҥнаах дзоттары,
землянкалары оҥостубуттара.
— Биһиги милитаристскай Япония анаан бэлэмнээбит эрэлин—
Квантунскай армиятын утары баран иһэрбитин хантат1 билиэхпитнй?
Күтт тура-тура умайар уот куйааска кумах куйаар устун айаннаа-
быппыт,— диэн кэпсиир Петр Константинович. — Утатыы-суоһуу
сүрдэммитэ. Сорох саллааттар тулуйбакка, аара охтоллоро. Биһиги
отделениебыт командира белбрус Николай Кузнецов диэн биэс уон-
чалаах киһи миигин олус аһынара. Саҥа уон аҕыспын туолбут ул-
дьаҕай уолу олох оҕотун курдук көрөрө. Кишт флягатын түгэҕэр
өрүү уулаах буолара, онтон ттһэрдэн, харахпын сырдатара. Өссө
эбиитин автомаппын, противогазпын ылан сүгэрэ. Үтүө санаалаах
кэрэ киһи ол ыарахан кэмнэрбэр олус диэн абыраабыта. Кини ааты-
гар өрүү сүгүрүйэбин. Биһиги уһун сындалҕаннаах сатыы айаммыт
хайалаах, тыалаах сиргэ кэлэн түмүктэммитэ. Маина обороналанан
сыппыппыт.
П