Page 22 - Айдааннаах үйэ уолаттара

Биллэрин курдук, Кыһыл Армия фашистскай Германияны бэ-
риннэрбитэ. Сэриигэ опытырбыт регулярнай армия Япония кыра-
ныыссатыгар түмүллүбүтэ. Атырдьах ыйын 9 күнүгэр Японияны
утары сэрии биллэриллибитэ.
Биһиги бэлэм сытар дьон сэриини саҕалаабыппыт. Ол эрээри
өстөөх хайа быыһыгар мындырдык обороналаммыт буолан, кимэн
киирэр күчүмэҕэй этэ. Командование ол иһин хойуутук разведкаҕа
ыыталыыра. Биирдэ биһигини. сэттэ киһини «тыл» ыллара ыытты-
лар. Түүн хайаны быыһынан, сэрэх бөҕөиөн айаннаан иһэммит, то-
һуурга түбэстибит. Хараҥаҕа туһулуу-туһулуу ытыалаатыбыт. Били
«тыл» ыла барбыт дьон туөрт киһибитин өлөттөрөн, төттөрү тэски-
лээтибит. Ол эрээри ол түүҥҥү ытыалаһыыга өстөөххө балачча хо-
ромньуну оҥорбут этибит уонна, кылаабынайа, ханна обороналана
сыталларын, төһө күүстээхтэрин билбиппит. Командирбыт бурят уола
Будаев икки атаҕын тоһуттарбытын Хахутдинов диэн саллааттыын
сүгэн аҕалбыппыт. Ол сырыыбытыгар Будаевы «Кыһыл Сулус» ор-
денынан, биһигини «Бойобуой үтүөлэрин иһин» медалынан наҕа-
раадалаабыттара.
Иккис сырыыга уон төрдүө буолан, саба түһзр бөлөҕүнэн бар-
быппыт. Табылыннаҕына. «тыл» ылыахтаахпыт. Бу сырыыбытыгар
дьоппуон саллаатын билиэн ылбыппыт. Түүн хараҥаҕа соһуччу саба
түһэммит, бэйэбит өттүбүтүттэн сүтүктэммэтэхпит. Кэлин баһыйар
улахан күүһүнэн штурмалаан. Хинган хайатын бэйэбит туһаайыы-
бытынан дьоппуоннартан ыраастаабыппыт. Бу сэриигэ Баатаҕай
киһитэ, сүүрбэ биэс бууттаах дьаакыры көтөҕөр күүстээх киһи стан-
ковай пулемет пулеметчига Сивцев Василий — Баайка өлбүтэ. Он-
тон стройдаан турдахпытына, разрывной бырах буулдьаҕа иһин тоҕо
тэптэрэн, Бэрт-Ууһун «Кыһыл кэккэ» колхоз уола, взвод команди-
рын связнойа. бэрт сытыы-хотуу Михайлов Коля хомолтолоохтук
өлбүтэ. Билигин Суоттуга олорор Прудецкай Дмитрий Семенович
буутугар ыараханнык бааһырбыта.
Ый курдук чаҕылҕанныы сэриилэһэн, Кыһыл Армия милита-
ристскай Японияны бэриннэрбитЭ. Бу сэриигэ биһиги чааспытыттан
сэттэ сүүсчэкэ киһи өлбүт этэ. Өлбүттэр муҥнаахтар куйааска сы-
тыйталаан ууллубуттар этэ. Ону хомуйаммыт, Хинган хайатын тэл-
лэҕэр киэҥ инннэргэ атахтаһыннара көмүтэлээбиппит, күргүөмнээх
ытыынан кэриэстээбиппит.
Китай сириттэн Монголияҕа төттөрү кэлэрбитнгэр трофейнай
техниканы хомуйан тиэммиппит. Онно алҕаска охтоммун, тимиргэ
кэтэхпин тобулу түстүм. Инньэ гынан. сыл аҥаара Улан-Баторга
госпитальга эмтэммнтим. Үтүорбүтүм кэннэ строевой сулууспаттан
тохтонпуттара. 1948 сыллаахха демобилизацияланан, дойдубар эр-
гиллэн кэлбитим,— диэн кэпсиир Петр Константинович.
Петр Константинович дойдутугар кэлээт, трактористар курста-
рыгар үөрэммитэ уонна 1948 сылтан 1956 с.ылга диэри МТС-ка
трактористаабыта. Ол сылларга оройуон колхозтарын кэрийэ сыл-
дьан, төһөлөөх сири солообуттарын, төһөлөөх ыһыы сирин тиэрбит-
тэрии ким ааҕан ситиэй? Арай, быһа тарыйан, кинилэр үлэлэринэн
Уус-Алдан тыатын хаһаайыстыбата батысханнык сайдыбыта диирбит
кырдьыктаах суол. 1956 сылтан пенсияҕа тахсыар диэри Тумулга
быыстала су-ох трактористыыр. Оҕолоро уөрэҕи ыланнар, врач,
учуутал. агроном уонна да атын идэлэри баһылаан. учүгэй үлэһит
буоллулар. 1976 сылтан ыла партия халбаҥнаабат чилиэнэ Петп
Константинович Васильев хайдах сэриилэспитин, хайдах үлэлээн-