Page 25 - Айдааннаах үйэ уолаттара

ҕы нуучча дьиэтигэр сүүрэн дэгэйбэхтээн кэлэн, эркиниттэн тирэнээт,
өрө ыстанан, буор баайыытыгар хатанара уонна дьиэ үрдүгэр биир
дэ баар буолара. Биирдэ олунньу эргэтигэр аҕыс көстөөх Дьокуус-
кайга сатыы киирэн, Дьоодьоҕос алааһыгар күнүнэн эргийэн тах
сыбыттааҕа. Кешаны кытта Василий Терентьевич Аржаков эмиэ
фроҥҥа аттаммыта. Ваня эккирэтэн сэндэлиспит убайдарын сайыһа
хаалбыта.
Сотору тымныы кыһын аныһыйбыта. Фроҥҥа анаан балыктыыр
сорудах кэлбитэ. Военкомат «Молотов» колхозтан хас да уолаттары
балыкка мобилизациялаабыта. Олор истэригэр бааллара: Иван (>
менович Новоприезжай, Касьян Семенович Халдеев, Дмитрий Афа-
насьевич Габышев. Уолаттар муус анньан курдурҕаипыттара, бэчимэ
тардан ырычаахтаспыттара. Киэһэтин килиэ муус буолбут уолаттар
хонуктарын хойутаан булаллара. Ыарахан үлэ, тоҥуу-хатыы үлэҕэ
эриллибит эдэр дьону соччо илиһиннэрбэтэҕэ. Икки сыл сайыҥҥы
куйаастара, кыһыҥҥы тымныылара балыктааһыҥҥа элэҥнэһэн аас-
пыттара.
1943 сыллаахха ураҕастаах сут кэлбитэ. Киһилиин-сүоһү.түүн
өлбөт туһугар аһыыр-аһаабат сылдьан, түүннэри түбүгүрбүттэрэ.
Оттон соҕуруу кыргыс хонуутугар быһаарыылаах хапсыһыылар бара
тураллара. Иван Се.менович сэриигэ ыҥырыллар кэмэ кэлэн, фроҥ-
ҥа айана Кыһыл Кырдалтан саҕаламмыта. Эдэр уолаттар көр-күлүү,
ырыа-тойук аргыстаах айаннаан, илин кыраныыссаҕа тнийбиттэрэ.
Саллаат Иван байыаннай бэлэмнэниини баран, ручной пулеметунан,
танканы утарар саанан ытары баһылаабыта. Крни икки сыл устата
советскай кыраныыссаны харабыллаабыта.
Үрдүк өрөгөйдөөх 1945 сыл үүммүтэ. Милитаристскай Япония-
ны утары сэрии саҕаламмыта уонна түргэнник бүгшүтэ. Гитлеровскай
Германия сэриилэрин үлтү сыспыт Кыһыл Армия саму])айдары хаар-
дыы хаампыта. Японияны саба түһүө диэн кыраныыссаны кыраҕы-
тык харабыллаабыт Забайкальскай байыаннай уокурук сэриилэрэ бу
сэриигэ чиэстээхтик кыттыбыттара. 80-с стрелковай полкаҕа станко-
вай пулеметчигынан сылдьан. Иван Семенович Новоприезжай 1945
сыл атырдьах ыйын 9 күнүттэн Японияны утары сэрпигэ кыттыбыта.
— Ву сэриигэ хаспыт өлөр, төһөбүт ордор диэн мунчаарбыппын
өйдүүбүн,— диэн ахтар Иван Семенович. О.т эрээри кини дьаахха-
ныытын курдук буолбатаҕа. Сэрии тыаһын-ууһун да истибэккэ хаал-
быта. Куорат иһигэр киирбиттэрэ: үс хаһаарыма дьоппуон саллаат-
тара биһиги дьоммутугар хайы-үйэ бэринэн олороллоро. Киннлэр
сэриилэрин сэбин ууран биэрбиттэрэ бэйэтэ кыра булгунньах буол-
бута. Дьиҥэр дьоппуоннар капитуляция буолбутун истэннэр утары-
ласпатахтар эбит. Кыайыы үөрүүтэ-көтүүтэ саҕаланар.
— Ну. Ваня. начинай!— диэн саллааттар хаһыытаспыттара.
Саллаат аргыһа гармошка тыаһа эйээрэ түспүтэ. Саллаат Ваня Но-
воприезжай түөлбэ ортотугар сүүрэн киирбитэ, эрчимнээхтик өрүтэ
ыстаҥалаан, пляскалаан киирэн барбыта. Итини эрэ күүтэн турбут
нуучча саллааттара барахсаттар илиилэрин-атахтарын тыаһа тэҥҥз
лаһыгыраан, иһиирэ-иһиирэ. илбиһирбиттнн үҥкүүлээн тэппиттэрэ.
Урут даҕаны быыс буллаллар эрэ бэйэ-бэйэлэрин көҕүтүһэн, үҥкүү-
лүүр буолаллара да, бу курдук өрөгойдөөхтүк, ис-истэриттэн имэҥ-
нээхтик үҥкүүлээбиттэрин Иван Семенович ’ өйдөөбөт.
Аҕа дойду сэриитин II степеннээх ордена. «Японияны кыайыы
иһин», «Войобуой үтүөлэрин иһин», «1941-45 сс. Аҕа дойду сэрии-
тин кэмигэр килбиэннээх үлэтин иһин», «Кыайыы 20 сыла», «Кыа-