Page 24 - Айдааннаах үйэ уолаттара

тыныын иккиэйэҕин тулаайах хаалаахтаабыттара. Дьонун аһыыты-
гар иэдэйбит Омуоһай эрэйдээх кыһыл оҕотун Ваняны аймах дьах-
таллар саба түһэн оҕолоспуттара.
Омуоһай I Суотту Уулаах алааһыгар олохтоох аатырар Наара
Суоҕу ыҥыран аҕалбыта. Наара Суох баарыгар кэргэнин, кыһыл
оҕотун көммүтэ. Ол кэнниттэн Омуоһай Наара Суохтан оҕотун^ал-
ҕаан көрөрүгэр көрдөспүтэ. Наара Суох уолу тутан-хабан, иыэрийэн.
билгэлээн көрбүтэ уонна былыргылыы алҕаабыта. хомуһунун кил-
лэрэн, кыыран ылбыта. Бүтэһигэр куоска булларбыта. Куосканы то-
булу силлээн өлөрбүтэ. Өлбүт куоскаларын игирэ аҥаарын кэккэлэ-
һиннэрэ бары тэриэбэтин ситэрэн, киһилии көммүттэрэ. Ол курдук
Ваня оннугар куоска көмүллүбүтэ. Омуоһай дьонун уҥуохтарын
былыргылыы эргитэлээбитэ, саҥардыыҥҥа дылы тураллара. Ол
иһин баҕар тыыннаах ордубутум буолуо, диир билигин 70 саастаах
Иван Семенович.
Омуоһай оҕонньор Ваня аҕыстааҕар өлбүтэ. Оҕону аймахтара
Мария уонна Василий Новоприезжайдар маанылаан ииппиттэрэ.
Ас бастыҥьгаан аһаппыттара. таҥас маанытынан таггыннарбыттара.
Ол эрээри дьоллоох олох уһаабатаҕа. түөрт сылынан ииппит аҕата
муҥурдааҕынан өлбүтэ. Ииппит ийэтэ дойдутугар, дьонугар Саһы-
лыкааҥҥа барбыта. Уол оҕону дойдутуттан араарымаары, таайа Ва-
силий Андреевич иитэ хаалларбыта. Ваня Кыһыл Кырдал оскуола-
тын төрдүс кылааһыгар үөрэнэ сылдьан, ыалдьан үөрэхтэн бүтэһик-
тээхтик уурайбыта. Уон иккилээх уол колхоз үлэһитэ буолбута. Са-
йын окко оҕус сиэппитэ. от үрдүгэр турбута. Ситэн истэҕин аайы бу-
гулдьут, от охсооччу бэрдэ буолан испитэ. Бэриэттээн эттэххэ, ар-
мияттан кэлээт, илии хотуурунан гааттан ордуктууну далайара.
Ваня атын үөлээннээхтэриттэн биир ураты дьиктилээҕэ. Игирэ
аҥаара буоларынан. киниэхэ араас ыарыылары эмтэтэллэрэ. Биирдэ
бу сурук авторын аҕата титириирдээбитэ. Араастаан эмтэммитэ да
туһалаабатаҕа. Умайар уот куйааска тоҥон, тииһин тыаһа лаһыр-
гыыра, биир сиргэ таба олорбот гына титириирэ. Биирдэ аҕабын ба-
лаҕан аанын боруогун ис өттүгэр талах сиппиир сыттыктаан, туора
сытыардылар. Таһыттан туукка сааны сүкпүт, ыт сиэтиилээх, эриэн
талах кымньыылаах уол аҕам үрдүнэн атыллаан киирдэ. Бука. ал-
гыс тыллааҕа эбитэ буолуо. Онтон ыла, өс киирбэх аҕам үтүөрэн
хаалбыта. Кэлин кырдьан өлүөр диэри титириирдээбэтэҕэ.
Ваня 13— 14 сааһыттан ол курдук ыҥырыыга сылдьар отоһут
буолбута. Сүөһүнү кытта алҕаан эмтиир буолбута. Бу дьикти идэ-
тин салгыы сайыннарбатаҕа. 25 сааһыгар отоһуттуурун тосту бырах-
пыта. Ол эрээри кэлин бу идэтинэн туһаммьтт түбэлтэлэрэ бааллар.
Сааһыран баран аттан бырахтаран, атаҕьш тоһуппута. Ону бэйэтэ
тутуммута. Билигин атаҕа дьолурҕаабат даҕаны. Уон үс сыллааҕыта
баралыыстаабыта. ЬТарыыга сытан биэрбэтэҕэ. дэлби имэринэн, хам-
санан. салгыҥҥа дьаарбайан, кыайар үлэтин үлэлээн. үчүгэй буол-
бута. Билигин киһи кинини оннук ыалдьыбыта диэбэт киһитэ.
Хааннаах кыргыс саҕаланаатын кытта олох-дьаһах уларыйа
охсубута. «Барыта сэрии туһугар, кыайьты туһугар» диэн ыҥырыы-
лаах кытаанах олох саҕаламмыта. Сааһын сиппит ыччат бастыҥа
барыта фроҥҥа ыҥырыллыбыта. Ваня тастьтҥ убайа, кус быһый,
ат бөҕо ыччат Халдеев Иннокентий Данилович сэриигэ биир баста-
кынан барбыта. Оо. барахсан чахчы кыаллар киһи этэ. Кэлэ-бара
үс үүт бүтэй үрдүнэн көтөн дэгэлдьитэрэ, түөртүү ыллар хаамыы-
лаах бүтэй үүттэрин туос оҥостон, кылыйа оонньуура, сайылыктаа-