Page 27 - Айдааннаах үйэ уолаттара

тиэтэлин да туһунан буоллун, элбэҕи кэпсйэххэ сөп этэ.
Касьян Семенович Уус-Алдан оройуонун II Суотту сиригэр
Арыы-Тииккэ 1923 сыллаахха төрөөбүтэ. Ийэтэ — бу дойду Хаабы-
һаптар кыыстара, оттон аҕата Нам оройуонун 1-гы Хомустааҕып
киһитэ Оконешников Иван Васильевич диэн этэ. Кинилэргэ оҕо тур-
батаҕа. Ол иһин кэлин уол оҕо төрөөбүтүгэр Халдеев Семен Ефи-
мовичтаахха иитиэххэ биэрэллэр. Ококешниковтарга кэлин уоллаах
кыыс төрөөн, киһи-хара буолаллар. Олор оҕолоро, оҕолорун оҕолоро
ууһаан-тэнийэн киэгг Эҥсиэли мааны ыаллара буолан, сириэдийэн
олороллор.
Касьян Семенович сэрии иннинэ аҕай биэс кылааһы Кыһыл
Кырдал оскуолатыгар бүтэрбитэ. Онон үөрэхтэн уурайбыта, колхоз
араас үлэлэригэр үлэлэсшгпшэн барбыта. Олус толоругас уолу нод-
хозтаах оҕонньоттор былдьаһыгынан үлэҕэ батыһыннара сылдьал-
лара. Аҕа дойду Улуу сэриитэ саҕаламмыта. Саастарынан сиппит
эдэр дьон бары кэриэтэ армияҕа баран испиттэрэ. Касьяннаах хаһыа
да буолан, военком мобилизациятынан Мүрүгэ кыһыҥҥы муҥхаҕа
ьнгырыллыбыттара. Оччотооҕу ыар кэми өйдөөннөр, кыргыс хонуу-
тугар өлөр охсуһууга сылдьар хаан-уруу дьоннорун туһугар модьуй-
тарыыта да суох дьулуйан мун-халааннар, былааннарын өрүү толор-
буттара.
1943 сыл бэс ыйыгар II Суотту нэһилиэгиттэн 27 бастыҥ ыч-
чаттар Кыһыл Армия кэккэтигэр ыҥырыллыбыттара. Касьяннааҕы
ханна да уһуннук тохтоппокко, үргүлдьү түһэрэн, Монголияҕа Чой-
балсан куорат таһыгар тиэрдибиттэрэ. Байыаннай-политическай бэ-
лэмнэнии кэнниттэн Касьян Семенович регулировщиктаабыта. Ар-
дыгар шлагбаум таһыгар постка турара. кэлээччилэри-барааччылары
докумуоннарын бэрэбиэркэлиирэ. Биирдэ Монголияҕа Керулен өрүс
муостатыгар төрдүө буолан постка турбуттар. Өрүс нөҥүе истиэпкэ
биир эмээхсин кэлэн, күн аайы сүөһү сааҕын хомуйар эбит. Мас суох
сиригэр уот оттоору, хаппыт сааҕы хомуйар эмээхсини улаханнык
дьаалайбатахтар. Ол эрээри командирга ол туһунан рапордаабыттар.
Сотору эмээхсини бэрэбиэркэлииргэ сорудах кэлбит. Уолаттар соһуч-
чу тиийэннэр эмээхсин бүрүнэ сылдьар таҥаһын соролуу тардыбыт-
тара японец буолан биэрбит. Киһилэрин тараччы тутан, командова-
ниеҕа илдьибиттэр. Бу киһилэрэ дьоппуон үспүйүөнэ эбит. Уолаттар
байыаннай сэргэхтэрин иһин командованиеттан махтал ылбыттар.
Биирдэ кытаанахтык хонтуруоллуур сорудахтаах суолга постка
туруоруллубут. Ол күн истиэп хара буорун өрүкүтэк, легковондар
бөлөхтөрө тиийэн кэлбит. Командира бу дьон докумуоннарын көр-
бөккө эрэ аһарарыгар эппитэ. Ону саха саллаата истибэтэҕэ, бэрэ-
биэркэлиирин курдук бэрэбиэркэлээбитэ. Ол кэнниттэн командира
кинини үлтү мөхпүтэ. Өссө ханнык кытаанах миэрэни туттуо эбитэ
буолла, биллибэт этэ. Сотору сулууспалыыр эбээһинэһин чиэһинэй-
дик толорорун иһин саллаат Халдеевка Армия командующайыттан
махтал кэлбитэ. Онно билбитэ, били легковойдар маршал Р. Я. Ма-
линовскайы арыаллаабыт эбиттэр»
Забайкальскай байыаннай уокурук 7-с танковай дивизиятын 47-с
гвардейскай батальонугар сулууспалыыр' кэмигэр бэрт уһун, эрэндээх
походтарга сылдьыталаабыта. Саллаат түөрт сыллаах сындалҕан-
наах бойобуой сырыыларыттан өссө биир түбэлтэни өйдөөн хаалбыт.
Ол туһунан маннык кэпсээбитэ:
— 1943 сыллаахха сэтинньи 5 күнүгэр кичэллээхтик бэлэмнэ-
нии кэнниттэн походка туруннубут. Араас техниканы түмэн, байыан-