Page 51 - Нэһилиэк төһүү дьоно

моссүоннэрэсубу көстөн кэлэр. Сэрии... Сэрии... Ититылы хаста
да хатылаан уларыйан кэлбэт. Ыар ыарыы, ынырык ынчык аас-
I кат-арахпат. Сэмэнчик өстөөҕү көрбөтөҕө, дэлби тэбиилэр тыас-
гарын истибэтэҕэ. Ол эрээри кини этэ-хаана, дууһата сэрии оло-
ҕупан олорбута, сэрии ыар сүгэһэрин санныгар сүкпүтэ. Саас-
сааһынан кэпсээтэххэ ол маннык.
Кини 1942 сыл от ыйын 6 күнүгэрбэбиэскэни тутар. Куоракка
киирэн алта-сэттэ хоноллорун кытта хоту Тиксиигэ үлэһит ба-
рыыта наададиэн кинилэри, 800 киһини, быһаанньан ылбытта-
ра. Онно балаҕан ыйа бүтүөр диэри таһаҕас сүөкээһинигэр сыл-
дьыбыттара. Барыта 23 улахан судно Америкаттан кэлэн, таһаҕа-
һа сүөкэммит. Онно бурдук, кэнсиэрбэ арааһа, сэп-сэбиргэл эгэл-
гэтэ баара. Таһаҕас сүөкэнэн бүппүтүн кэннэ кинилэри төттөрү
тиэйбиттэрэ. Эмиэ 300 киһини быһа анньан Сангаарга хааллар-
быттара. Чох хостооһунугар кинини кытта биир дойдулаахтара
Черноградскай Гаврил Федорович, Ушницкай Иван Иванович,
Лукачевскай Михаил Ионович бааллара. Маҥнай кэллэхтэрин
утаа үлэни аттарсыы буолбута. Ким шахтаҕа иһирдьэ, ким тас
үлэҕэ, мас кэрдиитигэр анаммыттара. Сэмэнчик Уйбаанныын
шахта иһигэр үлэлиир буолбуттара. Кини онно түөрт сылы быһа
чоҕу хаһыыга, тиэйиигэ сир анныгар сылдьыбыта. Үлэ ыарахана.
Хараҥаттан хараҥаҕа сылдьыы буолара. Ас кырыымчыга, таҥ-
нартаҥастиийбэтэ. Олорордьиэтымныыта. Киһи барахсан, ор-
дук саха киһитэ, тугу барытын тулуйар кыахтааҕа. Айылҕа киһи-
ии аһыммат этэ, тоҥороро-хатарара, аччыктатара, ол да буоллар
бүтэр уһугар син киһи кыайара, тыыннаах хаалара.
Барытатөһөда ыараханын иһин, үөрүүлээхкүннэрсиы баалла-
ра. Ол өстөөх илиититтэн дойду улахан куораттарын бииртэн
биир босхолооһун күннэрэ этилэр. Онно миитиннэр буолаллара
«Өстөөҕү кыайыыга — бары күүһү» диэн ыҥырыы тыллара этил-
лэллэрэ. Оччоҕо дьон биир киһи курдук дойду туһугар турунара,
ордук сэтэрэн, күүһүрэн кэлэрэ. Өстөөҕү суох оҥорорго тугун да
харыстыах өйө-санаата суоҕа. 1943 сыллаахха харса суох үчүгэй
үлэтин иһин Сэмэндоҕотторун Уйбааны, Хабырыыһы кыттаста-
хановец аатын ылбыттара. Бу оччолорго улахан чиэс, хайҕал этэ.
Стахановецтар туспадьиэҕэ олорбуттара. Ый, кыбаартал ахсын
«Бочуот дуоскатыгар» тахсаллара. Онтон 1944 сыллаахха Хайҕал
грамотаны туттарбьггтара. Дьиҥинэн, бу геройгатэҥнээх хорсун