Page 56 - Нэһилиэк төһүү дьоно

Хаһан хотуур күөх окко түһүөҕүттэн күһүн сууланыар диэри
күн ахсын биирдии гаа сири илиинэн охсубутгара буоллар, баҕар
итинник тыллаһыа суох этилэр. Биир күнү өрөөбөкке күҥҥэ 40-
50 сыарҕаоту кэбиспиттэрэ буоллар, тахсар күн күндүтүн, бэрил-
лэролохсыанатын ордукүчүгэйдикөйдүөэтилэр. Бүгүн ким аас-
пыты ахтыбат, халы-мааргы тылларынан ыһыахтанар мэһэйдэ-
һээччи, харгыстаһааччы, өссө таҥнарааччы диэн ааттаныан сөп
этэ. Урут күөх ис луоҕур диэн баара.
Мин харахпар оҥорон көрөбүн — дириҥ үрэх дулҕалаах,
уулаах ходуһатын туора тэлгээн от охсо турар киһини. Хотуурун
иэнэ күн уотугар килбэҥниир. Охсуута кэҥээбит, ол эрээри сы-
лайбыт-элэйбит чинчитэ биллибэт. Тэлбитэ киэҥэ, хотуур тү-
һүүтэ-тахсыыта тэҥэ чахчы даҕаны уол оҕо, эр бэрдэ үлэлии-
хамсыы турар диэх курдук. Өҥ кэлбитин, быйаҥ баһылларын
этинэн-хаанынан, илиитинэн-атаҕынан билэн эрдэҕэ бу киһи.
Дойдутун дьоно Хонооһойу Аччыгый Оҕо диэн ааттыыллар.
Ол бэйэтэтуспаоруннаах. Ийэтээмээхсинуол төрүөҕүттэн хара-
ҕа мөлтөҕө. Ньалбараҥнаах этэ. Онтон сотору төрүт да көрбөт
буолбута. Онон Хонооһой төһөтүн, хайдах дьүһүннээҕин бил-
бэккэ өлөөхтөөбүтэ. Кинини наар «аччыгый оҕом» диэн ааттыы-
ра. Аччыгый оҕо сорукка сылдьара, дьиэни көрорө. Ийэ кыһал-
ҕатын барытын аччыгый оҕо быһаарара. Барыта да ол курдук
буолбута — эмээхсин Аччыгый Оҕотун дьиэтигэр сьгган, сымна-
ҕастык ол дойдуга бараахтаабыта.
Оччолорго үлэ киһитигэр сынньана түһэн ылар бириэмэ суо-
ҕа. Кыһын — от-мас тиэйиитэ, хаар хайынна да — ыһыы үлэтэ,
онтон тилэх баттаһа сир баардааһына, ходуһа бүгэйин сабыы,
саас бүтэйи тутуу барыта ыган иһэрэ. Дьэ, онтон былдьаһыктаах
от үлэтэ. Ити курдук сылы-сыллата хатылана турара. Хонооһой
дьиэтигэр кэллэҕинэ — хараҕа суох ийэ, оһох кэннигэр турар
тааска тардыллыбыт ытыс бурдугун лэппиэскэтэ. Муна-муна
муҥнанан киллэрбит ынаҕын үүтэ остуолга тардыллара. Ийэ
илиитин иминэн абырахтаабыт танаһа, улларбыт этэрбэһэ кэ-
тиллэрэ. Хата кини киһи — өлбөт быатыгар айылҕаттан бэрилли-
бит байанайдаах булчут. Үс-түөрт оҕуһунан от тиэйэ бардаҕына,
үлэтин быыһыгар эрийэ-буруйа түһэн элдьик-булдьун сылдьан
туһахтыыра. Күн ахсын кэриэтэ илии тутуурдаах, өттүк харалаах
кэлэрэ. Оо, ийэ барахсан, онно олус да үөрэрэ. Көрбөт буолбут