Page 63 - Нэһилиэк төһүү дьоно

дьаа, ыһа-тоҕо сылдьарын сөбүлээбэтбыһыылааҕа. Кини бэйэтэ
11 Лөгөй нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Убайа Дмитрий Иванович Троев
1899 сыллаахха төрөөбүт. Аҕа дойду сэриитигэр армияҕа ыҥы-
рыллан барбыт. Сэрии толоонуттан эргиллибэтэх. Дойду үрдү-
нэн сир түҥэтигэ ыытыллар. Дьон тэҥ сирдэнэн-уоттанан өрө
тыыналлар.
Ити кэмҥэ II Лөгөйнэһилиэгиттэнуонтантахсахаһаайысты-
ба ыаллыы олорор Өнөргө арахсан кэлэр. Тоҕо, туохтан сылтаан
кэлбиттэрин чуол кай этэр кыах суох да, хайдах эрэ еир үллэһигэр
тапсыбаккалар курдукиһиллэрэ. Кинилэри кыттаСемен Ивано-
вич Троев эмиэ кэлэр. Онтоы 30-с сыллар саҥаларыттан ТОЗ та-
баарыстыбалары, онтон тилэх баттаһа бастакы кыра колхозтары
тэрийии ыытыллаллар. Дьуойу үрэхдьоно «Социал ыллык»диэн
колхуоһу тэрийэллэр, сүөһүлэрин холбууллар. Күүһүтүмэн үлэ-
лииргэ суоттаналлар. Кырдьык даҕаны, дьон өйө-санаата хол-
бостоҕуна тугу тулутуой? Урутбилбэтэх саҥа тутууларын ыытал-
лар. «Сониал ыллык» колхуос социалистическайдык сайдар
суолгакиирэр. Ити сылтан Сэмэн халыҥаймахАтласовтарсиэн-
нэрэкыыһы Аграфена Андреевна Атласованы — Арыпыаһы кэр-
гэн ылар. Эдэр ыал хаста да оҕолоноллор, тиһэҕэр кыыстаах уол
оҕону тутан хаалаллар. Бэйэлэрэ үлэ чэпчэкитэ, ыарахана диэн
араарбакка үлэлииллэр. Сэмэн хонуу ис-тас үлэтигэр, Аграфена
сүөһү көрүүтүгэр сылдьаллар.
Сыл — хонук. Сэмэннээх саҥа сүһүөхтэригэр туран эрдэхтэри-
нэ, аны алдьархайдаах Аҕа дойду сэриитэ саҕаланар. Дьэ, бу кэм
сүүһүнэн, тыһыынчанан дьон олохторун түҥ-таҥ тутар. Олоххо
бэйэтигэр холорук турбутун курдук ытыллыы буолар. Өнөр сирэ
бэйэтин үтүө ыччатын сэриигэ атаарар. Бу саҥа тэтиминэн оргу-
йа турбут олох куттаммыт оҕолуу курус гына түһэр, кураанахсы-
йан барар. Сэмэннээх 1941 сылы Нам Арбыныгар кыстаан атаа-
раллар. Ийэлэрэ сүөһү көрөр, Сэмэн от тиэйэр. «Бэс сутуката
диэн ас баар буолан кыһыны туораабыппыт», — диирэ Сэмэн.
Айылҕаҕа киһи курдук дьүккүөрдээх, киһи курдук тулуурдаах
харамай суоҕа буолуо ээ, бука. Дьэ, ол да курдук өлүүгэ-сүтүүгэ,
эрэйгэ-охсууга төбөтүн оройунан түһээхтиир буоллаҕа кини ки-
һи. Сэмэннээх Аграфена сэрии иккис сылыгар үлэ фронугар хо-
муурга түбэһэн, «Хачыкаат — Томмот» суолун тутуутугар
барбыттара. Түөргсаастаах кыыстарын аймахтарыгар хаалларан,