Page 64 - Нэһилиэк төһүү дьоно

алта саастаах уолларын Диманы сүкпүтүнэн айаннаабыттара.
Саҥа сир-дойду, саҥа олох, саҥа тэриллии буолбута. Ол эрээри,
ити олох уһаабатаҕа. Өлө-тиллэ сыралаах үлэ, тиийиммэт таҥас-
сап, быстар молтөх аһылык, саҥа гуран эрэр дьону улаханнык
чаҕыппыта. Чаҕыппыта диэн буолуо дуо, олохторун
айгыраппыта, үрэйбитэ. Сэмэн суол үлэтигэр хаалбыта,
Аграфена уолун батыһыннаран, икки илиитин ууммутунан
«дьол» көрдөһө барбыта. Аас-туор олох бүтүн общсство олоҕун
амньарытар, онно биир ыал олоҕо диэн муораҕа хаапыла
буоллаҕа эбээт. Дьолу көрдөөн да, хантан булуоххунуй? Аграфена
туруулаһа, мөккүһэ сатаан корбүтэ даҕаны, кыаллыбатаҕа. Ол
гынан быстан-ойдон, онтон тэптэрэн улаханнык ыалдьан, 1946
сыллаахха өлбүтэ. Оҕого тулаайах хаалбыта. Билбэт сиригэр-
уотугар, билбэт дьонун ортотугар, түҥ тулаайах оҕо, били
инчэҕэй тирбэҕэ быстыбат диэбиттэригэр дылы, иһигэр сиик
киирдэҕинэ дьирээлэһэн син сылдьыбыта. Өлбөт-сүппэт быаҕа
кэлин аҕата ирдэһэн булбутун эрэ кэнниттэн нус-хас олох
буолбута. Өҥ буорга түспүт сиэмэ курдук үүнэн, киһи-хара
буолар суолу тобулан, үрдүк үөрэхтэнэн киһи бэрдэ буолбута.
Чэ, сөп, ити итинник. Мин бу дьон олохторун өссө сиһилии
бары баарынан, кырдьыгынан суруйарга сананабын. Хас да сыл-
лааҕыта учууталым Матрена Ивановна Атласованы кытта кэп-
сэппиппит. Онно кини Дьуойу дьонун туһунан тугу өйдүүрүн
ахтыы суруйан биэрбитэ. Онон эдьиийэ Аграфена Андреевна Ат-
ласова туһунан ахтыытын киллэрэбин. Будьон олохторун ситэри
тиличчи киллэрэр туһуттан.
«Арыпыан — аҕам бииргэтөрөөбүтбалтын кыыһа. Аҕам кыы-
һы кыһылыгар ылан ииппит. Арыпыан биһигиттэн быдан аҕа,
1912 с. төрүөх буолуохтаах. Дьонум улахан оҕолорун — биһигини
оҕолоспут кыыс. Кини улахан кыыстара буолан, таҥас-сап
өттүнэн биһигиннээҕэр ордуктук туталлара, маанылыыллара.
Үлэһит, сүрэхтээх, сытыы-хогуу, сайаҕас буолан, дьонум эрэ буо-
луо дуо, аймахтарбыт бары да сөбүлүүллэрэ. Тас көрүҥүнэн да
оччолорго кырасаабыссанан ааҕыллар Балаайалартан (Сергеева,
Мигалкина) хаалсыбат уп-уһун хойуу кугас баттахтаах, сырдык
саһархай харахтаах, төгүрүк маҥан сирэйдээх кыыс этэ. Таҥаһа-
саба да былыргыга тупсаҕай буолара. Бэйэтэ олус чэнчис, суум-
мут-тарааммыт, ыраастаммыт бэйэлээҕэ. Дэлэҕэ да, биирдэ хара-