Page 59 - Нэһилиэк төһүү дьоно

һан, ийэҕэ-аҕаҕа көмө буолан улаатан испиттэрэ. Билигин биэс
кыыс, биир уол туспа ыал буолан олороллор. Олохторо бииртэн
биирэ үчүгэй. Күтүөттэр да тутаах үлэһит дьон.
— Аныгы дьоҥҥо киһи саарбахтыыра суох, — диир Хонооһой.
Ити чахчы оҕолоруттан, күтүөттэриттэн астыммыт тыл буолар.
Кырдьык, кини астыныан астынар, сылы-сыллатааҕы 41 сиэн,
6 хос сиэн бааллар. Сиэннэр эһэлэригэр, эбэлэригэр сүүстэрин
биэрбитинэн, иэдэстэрин тоһуйбутунан кэлэ тураллар. Хоноо-
һой остуола өрүү бырааһынньык остуолун курдук күлүү-үөрүү,
ырыа-тойук аргыстаах толору киһилээх буолар. Ол ахсын кини
кырдьаҕас хотой курдук дуоспуруннаахтык туттар, олоҕу билбит
өйдөөх тылларынан саҥарар.
Киһи ааспыты саныыра кэмнээх буолуо дуо. Сэттэ уон биэс
сыл устатыгар арааска тиийэн-түгэнэн сырыттаҕа. Ол былаһын
тухары хомолто, кэлэйии да баар, үөрүү-көтүү да баар буоллаҕа.
Дьиҥэр, биһиги олохпут үөрүүтэ, дьоло элбэх буолан, күн-түүн
сайда, чэчирии турдахпыт. Кырдьык, 20-с үйэҕэ советскай но-
руоттан ордук хаан хапсыылаах кытаанах олоҕу олорбут ханнык
норуот баарый? Билигин «ол дойдуттан хаалбыппыт, бу дойдут-
тан хаалбыппыт» диэн чэпчэки баҕайытык тыл быраҕаллар.
Этэргэ чэпчэки, оттон олорон көрдөххө, сылыктаан сыаналаан
сыҥан көрдөххө, биһиги биир кэргэн курдук иллэһэн олорбут
советскай норуоппутуттан ордук, элбэҕи оҥорбут, үгүһү үлэлээ-
бит биир да дойду, биир да норуот суоҕа буолуо бу сир үрдүгэр.
Хонооһой бэйэтэ тутуһан кэлбит олоҕун, дойдутун туһунан
итинник саныыр.
Кырдьык, киһи кэлэйиэн кэлэйэрэ да баар буолааччы. Ол ту-
һунан санаатаҕына Хонооһой билиҥҥээҥҥэ диэри быһаҕынан
астарбыт курдук сүрэҕэ ыалдьар, этэ аһыйар, куйахата күүрэр,
иһин түгэҕиттэн таһааран ыардык ынчыктыыр. Ол 1943 сыллаах-
ха буолбутдьыала. Хонооһой 23-тээх, этин-хаанын үрдүгэр сылдьар
эдэр киһи армияҕа ыҥырыллар. Өстөөххө абата-сатата күүстээх
этэ. Кини дойдутун дьоно, сорохторо аймахтара, сэриигэ баран
өлбүт сурахтарын ыараханнык истэрэ. Өстөөҕү сирэй көрсөн
түөс-түөскэ анньыһан өлөрсөр санаалааҕа. Онтуката ханна баа-
рый? Өстөөх бэйэбит испитигэр баара биллибитэ. Ол сиэхситтэ-
ри олох да кыаҕа суох буолан сытан, туох баар күүһүн мунньан,
сыыллан-үнэн тиийэн тииһинэн да кирэн өлөртүө этэ — кини