Page 163 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

I ӨСПӨХ нэһилиэгэ

I Өспөх нэһилиэгэ

Бурцев Иван Иванович

Мин 1943 сылаахха муус устар 14 күнүгэр Уус Алдан улууһун
Хоро нэһилиэгэр үөрэҕэ суох холкуостаах дьадаҥы дьиэ
кэргэҥҥэ, Аана уонна Уйбаан Бурцевтарга, сэрии үгэннээн
бара турдаҕына, 1943 сыллаахха иккис уол оҕонон төрөөбүтүм.
Дьонум төгүрүк тулаайах, аҕам Уйбаан бииргэ төрөөбүт балтын
кыыһа 7-8 саастаах Клараны оҕолорун курдук иитэн олорор
эбиггэр. Мин кэннибиттэн Өлөөнө диэн балтым төрөөбүт.
Аҕата Уйбаан 7 саастааҕар өлбүт, аҕам өлбүтүн кэннэ эдьиийим
Клара миигин уонна балтыбын Еляны оҕолоһон биһиги дьон
буолбуппут. Аҕабыт Уйбаан мас ууһа киһи этэ. Кини оҥортообут
дьиэтин маллара билигин да бааллар. Өйдүүбүн 4, 5 саастаах
олдьой оҕо, аҕам атаҕын икки ардыгар олорон кини быһаҕын
ылан кыччанан тымтык маһынан тугу эрэ уһаммыта буоларбын. Удьуор утумнуур
диэччилэр, аҕам дьоҕура миэхэ адьас кыра эрдэхпинэ бэриллибит. Ол курдук уончалаах
эрдэхпиттэн «уус уол», «уус киһи», билигин «уус оҕонньор» диэн биллэбин. Сэрии кэн-
нинээҕи олох үлэни кыайбат, тулаайах дьоҥҥо чахчы ыар этэ. Таҥнар таҥас быстар
мөлтөҕө, аһыыр да ас кырыымчыга. Онон сэрии кэмигэр төрөөбүт оҕолор ас-таҥас
кыһалҕатын эппитинэн-хааммытынан билэн улааппыппыт. Сэрии сылларыгар, кураан
кэмҥэ, хайдах тыыннаах ордубуппутун эрдэ аҥаардас хаалбыт күн күбэй ийэм уонна
миигин аан бастаан көтөхпүт эдьиийим Клара кэпсээннэринэн уонна бэйэм анааран
өйдөөтөхпүнэ маннык эбит.
Аҕабыт Уйбаан Буурсап армияҕа барар сааһа тахсан уонна уҥа хараҕа куһаҕан буо-
лан сэриигэ барарга хабыллыбатах. Онон олох салҕанар айылгытынан, төһө да сэрии
бара турдар, миигин уонна балтыбын Еляны төрөппүттэр. Аҕам, мас ууһа буолан, со-
боҕо элбэх ардьаны, мунду туутун оҥорор үһү. Ол туулары, бэл, мин, 5, 6 саастаах оҕо,
өйдүүбүн. Киһи ыаҕайанан холкутук уу баһан таһаарар эбэбитигэр, Тыамаҕа, аҕабыт
эрдэттэн туулаан, ардьалаан собону, мундуну бултуур эбит. Кини, дьиэ кэргэнигэр
балыгы тото сиэтэрин таһынан, чугас эргиннээҕи ыаллары эмиэ аһатан олорбут. Ону
таһынан көмүлүөк оһох уотун суоһугар үөлүллүбүт собону ааһан иһэр айан дьоно то-
то-хана сиэн, итии киллэринэн ааһаллар эбит. Ол туһунан Тиит Арыыга олордохпуна,
Байаҕантай кырдьаҕастара эмиэ кэпсиир буолаллара. Аны куобах сут-кураан аргыстаа-
ҕын киһи барыта билэр. Сэрии сылларыгар куобах да баара үһү. Аҕабыт чугас эргин-
нээҕи кэрии тыаларыгар сохсо охсон, куруук куобах киллэрэрэ үһү. Онон биһигини,
кыра оҕолору, куобах уонна собо миинэ дьон оҥортообут буолуохтаах.
Биһиги, сэрии сылларыгар төрөөбүт оҕолор, тарбахха баттанар ахсааннаахпыт хаал-
ла. Биллэн турар, сут-сутурҕан сыллара ыарыһах, аһаах оҥорбут оҕолоро олохтон эрдэ

159