Page 165 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

I ӨСПӨХ нэһилиэгэ

ылбыт, билигин суох буолбут ытык кырдьаҕастарбар Иосиф Петрович Портнягинҥа,
Николай Степанович Колодезниковка сааһым тухары истиҥник махтанабын. Кинилэр
миигин: «Бу уолтан киһи тахсыаҕа!» — диэннэр, инникибин өтө көрбүттэр эбит. Ки-
нилэр эрэллэрин түһэн биэрбэтэхпинэн дьоллоохпун диэн билигин да астына саныы-
бын. Уус Алдаҥҥа оччотооҕу үөрэх салаатын начальнига Иван Николаевич Данилов
сыаналаан, «Үлэ уруогун 10 бастыҥ учуутала» диэн аат иһигэр киирэн анал буклек-
ка киллэриллибитим. Тиит Арыы аҕыс кылаастаах оскуолатыгар учууталлыы сылдьан,
оҕолор оҥоһуктарынан прикладной искусство уонна техническэй оҥоһуктар быыстап-
каларыгар кыттаммыт уонча бириистээх миэстэҕэ тиксибиппит. Уһун Күөл оскуолаты-
гар үлэлиир кэммэр «Маһы кыс» куруһуок үлэтинэн биир быыстапка көрүүтүгэр I, II,
III, IV миэстэлэри ылбыппыт.
Хоһооннорго ырыа мелодиятын айыынан 1970 сылтан бэттэх дьарыктаммытым.
Өрөспүүбүлүкэ биллэр мелодистарын кэккэтигэр киирбитим, самодеятельнай компо-
зитор аатын ситиспитим. Ырыаларым өрөспүүбүлүкэтээҕи таһымнаах биэс ырыан-
ньык кинигэҕэ киллэриллибиттэрэ, хаһыакка бэчээтгэммитгэрэ. Уус Алдан улууһун
үөрэҕириитин үлэһиттэригэр анаан 1990 с. ыытыллыбыт ыһыахха тылланнан, ыһыах
ыытыллыахтаах сиригэр, Суоттуга «Доҕордоһуу» музейыгар, уйгу-быйаҥ сэргэтин
оҥорбутум. Сэргэ маһа Тиит Арыы толуу тиит маһыттан кэрдиллэн, тиэллэн кил-
лэриллибитэ. Сэргэ 4 миэтэрэ үрдүктээх. Бу сэргэ уратыта үс тус-туһунан моойдо-
оҕо, үс ат төбөлөөҕө, төбөтүгэр үс атахтаах чорооннооҕо буолар. Бу үс моой биһиги
төрүт өбүгэлэрбит кэнэҕэски кэнчээри ыччаттарыгар анаан хаалларбыт норуодунай
матыыптарыгар олоҕурбута. Бу сэргэни оҥоро сырыттахпына, Д.К. Сивцев-Суорун
Омоллоон үлэлиирбин сөп-сөп кэлэн көрөр, наллаан кэпсэтэр. Ылыммыт үлэбэр
ирдэбиллээхпин, ыраас туттуулаахпын, ураннык оҥорорбун таба көрөн, Суорун Омол-
лоон музейга киирэн сэргэлэри оҥорорбор көрдөһөр. Дьэ бу кэннэ саҕаламмыта Улуу
киһи Суорун Омоллооннуун билсиһиим уонна бииргэ үлэлээһиним. Суорун Омол-
лоон өр кэмнэргэ ыра санаа оҥостубут, киэҥ кэскиллээх, нуучча уонна саха норуотун
үйэлэртэн үйэлэргэ доҕордоһууларын кэрэһилээн кэпсиир мемориальнай сэргэлэрин
иккиэн көмөлөөн толкуйдаан, элбэх кинигэни хасыһан ааҕан, үөрэтэн, ойуу суолтатын
ырытан, сэргэлэр ааттарын толкуйдаан, сөптөөх буолаарай диэн талымастаан эрэ баран
сэргэ оҥоһуутугар туруммуппут. Ити курдук музей комплексыгар оҥорбут биэс сэргэм
саха киһитин үгүс үйэлэргэ аһатан олорор тапталлаах эбэбит Өлүөнэ өрүс үөһээ өттүт-
тэн уһаарыллан кэлбит толуу тиит мастартан чочуллубута. Суоттутааҕы «Доҕордоһуу»
музейыгар сылдьыбыт эрэ барыта бу сэргэлэри кэрэхсии, сөҕө-махтайа көрбүтэ чахчы.
Барыта 40-н тахса араас хабааннаах сэргэлэри оҥордум. Олортон 15-17 сэргэ адьаһын
улахан уонна уустук оҥоһуулаахтар. Бу үлэлэрим биир кинигэҕэ, үс фотосурунаалга
киирбиттэрэ. Онон бу үлэрим өрөспүүбүлүкэҕэ биллэр буолла. Аны туран, кэнники
сылларга улууспар, өрөспүүбүлүкэҕэ тиийэ оһуохайдаан, уонтан тахса сылларга улуус-
пар алгысчыт быһыытынан бу уустук дьарыктары идэ оҥостон дьарыгырабын.
1970 сыллаахха олоҕум аргыһын Аммосова Тамара Терентьевнаны көрсөн, ыал буо-
лан 50 сыл бииргэ олоробут, үс уол оҕолоохпут, сиэннэрдээхпит. Сааһыран олорон
ааспыт олохпун, үлэбин түмэн, чөмчөтөн көрдөхпүнэ, күн сиригэр 77 сыл устатыгар
биир уол олоҕун олорорун олорон, айылҕаттан бэрт элбэҕи бэриһиннэрбиппин сайын-
наран, таба туһанан, дэгиттэр уус, ырыаһыт, мелодист быһыытынан улууһум дьонугар
билинним, үлэлиири үлэлээн, айары айан, ситиһэри ситиһэн кэллим. Ама үлэлээбэ-
тим, айбатым, олорботум диэтэхпинэ, таҥараҕа айыы буолуоҕа дии саныыбын.
Наҕараадалара: үлэ бэтэрээнэ, педагогическай үлэ бэтэрээнэ, сценическэй үлэ бэ-
тэрээнэ, СӨ самодеятельнай композитордарын уонна ырыа айааччыларын чилиэнэ,
СӨ норуот маастара, Уус Алдан улууһун норуот маастара, СӨ үөрэҕириитин туйгу-
на, СӨ культуратын туйгуна, «Уус Алдан улууһун культуратын сайдыытыгар кылаа-
тын иһин», «Уус Алдан улууһун үөрэхтээһинин сайдыытыгар кылаатын иһин», «Уус
Аддан улууһун социальнай-экономическай сайдыытыгар кылаатын иһин», «I Өспөх

161