Page 182 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

II ӨСПӨХ нэһилиэгэ

Готовцева Екатерина Петровна

Уруккубунан Румянцева Екатерина Петровна диэммин.
Төрөппүттэрим — рүмянцевтар. Сэрии саҕатаныытыгар мин
11-бин ааһан 12-бэр сылдьар этим, син улаатан эрэр оҕобун.
Холкуоска оҕуруот үлэтигэр, от үлэтигэр сылдьар этим. Биһиги
саҕанааҕы оҕолор бука бары үлэлииллэрэ.
Сэрии саҕаламмьггыгар холкуостаахтарга бэбиэскэ түҥэппит-
тэрэ. Бары мустан мантан сэриигэ барбыттара: Арҕаа уҥуортан,
Илин уҥуортан, Чаарыастан кэлэннэр маннааҕылары кытары
түөрт сиртэн хомуллубуттара. Ити күрбэ таһыгар үөһэ аттаах
дьон мустубута. Сэриигэ атаарыы, тыл этии буолбута. Дьонноро
кэлэн быраһаайдаспыттара. Ыраах олорор уҥуоргулар кыайан
кэлбэтэхтэрэ. Быраһаайдаһан баран атынан бардахтара дии...
Мантан Суоттуга киирэллэр, онтон Уус Атдан улууһун бары холкуостарытган бэбиэс-
кэлэммит дьон бары бииргэ мустан Суоттуттан уунан бараллар.
Биһиги кыра эрдэхпитинэ олох ыарахан бөҕө этэ. Туох баар үлэ барыта илиинэн
оҥоһуллара, техника диэн суоҕа. Сүөһү, сылгы тириитинэн таҥас тигэллэрэ, бары-
та бэйэ оҥоһуута. Маҕаһыыҥҥа (лааппыга) бэрт кыра мал атыыланар этэ. Таҥаһы
син атыылыыллар этэ. Ол гынан баран билиҥҥи курдук дэлэй буолбатах, боростуой
таҥастар этэ. Маҕаһыынтан атыылаһар ас аҕыйаҕа: саахар, кэмпиэт, бэчиэнньэ курдук
ас атыыланара. Килиэп эҥин диэн суох. Бурдугу манна дьоммут үүннэрэннэр, ону
астааннар лэппиэскэ оҥороллоро. Килиэп оҥорор оһох оччолорго биир эмэ ыалга
баара. Дэҥҥэ оҥоһуллара. Килиэп оҥоһултар бурдуга да бэрики суоҕа. Сэлиэһинэй
бурдугунан оҥороллоро. Оттон нэчимиэн хааһыга, лэппиэскэҕэ (ону да үтэһэҕэ сүгүн
гурааччыта суох) барсара. Уонна дьаарысса баара. Сэлиэһинэй саамай бастыҥ аспыт
буолара. Үксэ хааһы да буһараллара, лэппиэскэҕэ элбэх бурдук барара, оннук дэлэй
бурдук суоҕа. Хааһыбыт убаҕас баҕайы, ону хойуннарарга араас оту тутталтара. Бэс мас
сутукатын ыраастаан буһаран хааһыга булкуйан сиилтэр этэ. Сир аһа үүннэҕинэ ону
кутан, эбэн-сабан, хойуннаран астыылтара. Сүөһүттэн тугун да ордорбокко барытын
сиэниллэрэ: туйахтары, атахтары, төбөлөрү, кутуругар тиийэ. Иһиттэн тугу да хаалтар-
баккын, тыҥаны билигин ким да сиэбэтэ буолуо, сүөһү хабарҕатын өҥүргэһин сиир-
бит, биһиэхэ барыта ас буолара.
Кыра сылдьан биһиги оонньуурбут олох аҕыйах этэ. Бары онно-манна тус-туспа
бытанан олоробут, аҕыйахпыт. Арыый элбэх буолан муһуннахпытына лапталыырбыт,
сасыһа оонньуурбут, харах симсэрбит уонна кумааҕыны таҥаһынан суулаан куукула
оҥостор этибит, эр киһи куукула диэн туспа, дьахтар, оҕо куукула диэн тус-туспа буо-
лара. Кэнники лапталыыр эҥин буолбуттара. Уонна кылаас оонньуута диэн баара, буо-
ру сурааһыннаан баран тааһы быраҕан аҥаар атаххынан ыстаҥатыыр оонньуу, ону
оонньуурбут.
Биһиэнэ оскуолабыт түөрт эрэ кылаастаах этэ. Төрдүһү бүтэрдилэр да атын сир-
гэ баран үөрэнэлгэр. Кыахтаах оҕолор Найахыга дуу, Дүпсээҕэ дуу баратлар. оттон
кыаҕа суох оҕолор төрүт да төрдүһүнэн бүтэн, үөрэммэккэ хааллшар. Электричество
суох, чүмэчи баар буолтаҕына харыстаан кыратык уматаҕын. Кыраһыын диэн баар этэ,
лаампалаах. Ону эмиэ кэмчилээн тупултара. Көмүлүөк оһох иннэ аһаҕас, инньэ гынан
дьиэни сырдатар, үксүн ол оһох сырдыгынан олорор этибит. Чүмэчини биирдэ эмэ
сурук ааҕаары, суруйаары гыннаххына туттаҕын. Уруок үөрэтиитэ диэн суох. Мантан 7
биэрэстэлээх сиргэ айаннаан тиийэн кэлэн бэрт уһуннук сылдьарбыт. Ичигэс кэмҥэ
кэлэ-бара оонньуугун даҕаны, Аны сарсыарда үөрэххэ барыах иннинэ ол көмүлүөк
оһоххо оттуллар маһы мастаан бараҕын. Ким эрбээччи эрбиир, хайытааччы хайытар.
Дьоммут тиэйэн аҕалбыт мастарын оҕолор мастаан оттунан олоролторо. Билиҥҥи кур-
дук аҕыйахтык оггултубат этэ, күнү быһа оттултара, инньэ гынан элбэх мас наада

178