Page 199 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

II ӨСПӨХ нэһилиэгэ

Румянцевтар барыта 12 оҕоломмуттарыттан 4 хаалан, бары үтүө
үлэһит буолбуттарыттан билигин Мария Гаврильевна баар. Үлэ
бэтэрээнэ дойдутуттан ханна да халбарыйбакка олорон, үлэлээн
биэнсийэҕэ тахсыбыта.
Мария Гаврильевна оҕо сааһа, оччотооҕу кэм оҕолорун
тэҥинэн, олох араас уларыйыыларын кытта үлэ-хамнас ортоту-
гар ааспыта. Ол кэмҥэ оҕолор оҕуруокка, фермаҕа, от үлэтигэр
сылдьаллара.
Мария оскуолаҕа киирэн Өспөх начаалынай оскуолатын
бүтэрэн, Найахы оскуолатыгар үөрэнэр. Найахы оскуолатыгар
үөрэнэ сылдьан, оҕолордуун тэҥҥэ оскуола ыытар араас үлэ-
лэригэр, спортивнай күрэхтэһиилэргэ кыттар. Айылҕаттан бэ-
риллибит талаана — кини кытыгыраһа. Сүүрүүлэргэ кыттара, кини оскуола күрэхтэ-
ригэр, ыһыахтарга сүүрэрин көрбүт дьон ахтатлар: «Кылбаҥнатан көтөн эрэр курдук
сүүрэрэ, атаҕын ылара көстүбэт кэриэтэ этэ». Сүүрэн ылбыт 1-2 степеннээх дипломна-
рын төһөтө хаалбытын уура сылдьар. Үлэлээн иитиллээри 1958 с. 7 кылаастан уурайан,
субай көрүүтүгэр киирэр. Мантан ыла биэнсийэҕэ тахсыар диэри дойдутугар үгүс сыл
сүөһү иитиитин ыарахан үлэтигэр үлэлиир. Билигин Курбуһахтааҕы индомҥа олорор.

Румянцева Мария Федотовна

Мин 1937 сыл ыам ыйын 20 күнүгэр Сунтаар улууһугар Бу-
тукай нэһилиэгэр Сиэйэ диэн дэриэбинэҕэ төрөөбүтүм. Ийэм,
аҕам холкуостаахтар. 1941 сыллаахха аан дойдуну атыйахтыы ай-
маабыт сэрии саҕаламмытыгар мин баара-суоҕа 3-4 саастааҕым.
Онно аҕам хайдах сэриигэ барбыта өйбөр хатанан хаалбыт этэ.
Сайын быһыылаах этэ... элбэх баҕайы аттаах эр дьон бөҕө, ол
дэриэбинэбит аҕалара буолуо уонна ийэлэр суол устун хааман
иһэллэрин өйдүүбүн. Онно ийэлэр ытыыллар аҕай... Биһиги
ийэбит ырбаахытын тэллэҕиттэн тутуһан эмиэ сүүрэн истибит.
Туох да буор бөҕө, ат бурҕачытан уулусса, уулусса да диэн буо-
луо дуо, буор суол устун айаннаабыттарын өйдүүбүн. Онтон
биһигини, оҕолору, тохтооннор суол кытыытыгар таһаартаан
кэбистилэр. Ийэлэр кэргэттэрин батыһан атаара барбыттара,
төһө ыраах атаарбыггарын билбэппит. Ол курдук сэриигэ айаннаабыттара. Наһаа элбэх
аты өйдүүбүн уонна аҕабытын, ийэбитин олох үчүгэйдик өйдүүбүн.
Сэрии саҕаламмытын кэннэ дэриэбинэҕэ оҕо, дьахтар, оҕонньор, эмээхсин эрэ хаал-
быггара. Хаалбыт дьон бары үлэ бөҕөнү үлэлээбиттэрэ. Биһиги ийэбит оччолорго ыан-
ньыксыт этэ. Сайынын биһигини ыраах тыаҕа олорор аймахпытыгар илдьэн кэбиһэл-
лэрэ, аҕабыт балтыгар. Онно тиийэн ынах этэрсэн, ынах үүрэн аҕалан, ити арыычча
4-5 саастанан эрдэхпит буолуо, көмөлөһөрбүт. Сүрүннээн үүт оргуталлар, онно тыаттан
мас сыыһын (амынньыар) хомуйарбыт. Амынньыары мунньан баран, бука кып-кыра
буолуо, ортотунан ынах быатынан быалаан сүгэн киллэрэрбит. Ону оттон үүт оргу-
таллар, үүт оргугтахтарына алтан солуурчах түгэҕэ кэһиэҕирэн хаалар, ону кыһыйан
сиирбитин өйдүүбүн. Сүрүн аспыт суорат буолар. Сайын суораты мунньаллар этэ. Мас
уһааттарга ордубут суораттарын кутан мунньаллара уонна туох эмэ хараны, холобур
куобах уҥуоҕун, сүрүннээн балык уҥуоҕун онно кутан иһэллэрэ. Аһыйар аҕай, кыһы-
нын ол тарбытын сиирбит. Били куппут уҥуохпут сымнаан, өҥүргэс буолан хаалара.
Ол тарга быыкаайык бурдук сыыһа кутаннар хааһы оҥороллор. Сэрии ыар сылларыгар
оҕо-оҕо курдук онно-манна мустан оонньуур эҥин диэн суох этэ. Наар дьоммутун ба-
тыһа сылдьан, тугу этэллэрин тэҥҥэ оҥорсон иһэр этибит. Сайынын сиэмэ ыһаллар.

195