Page 223 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

СҮОТТУ нэһилиэгэ

биллэр. Сэриигэ 25 киһи ын ырьшлыбытыттан 13 киһи төрөөбүт алаастарыгар эргил-
либэтэхтэрэ.
Биһиги аҕабыт ыраах Ааллаах Үүнүнэн таһаҕас таһыытыгар сылдьыбыт. Убайдарым
бултаан-атгаан тыыннаах ордубуппут.
Кыра сааспыттан, сэттэбиттэн убайдарбын батыһа сылдьан окко-маска, араас үлэҕэ
күүһүм кыайарынан үлэлэспитим. Саас ыһыыга булуукка оҕус сиэтэрим, күһүн сиэ-
мэҕэ үлэлиирбит. Ситэтэ суох орто үөрэхтээхпин. Кэлин Аҕа дойдубар ытык иэспин
төлөөн кэлэн баран, нэһилиэкпэр суоппардаабытым. Онтон кэргэннэнэн, үс оҕолонон,
араас тэрилтэлэргэ үлэлээбитим.
Икки оҕом үрдүк үөрэҕи бүтэрдилэр. Ыал эһэлэрэ, эбэлэрэ. Аҕыс сиэннээхпин,
түөрт хос сиэннээхпин. Бэйэм үлэ бэтэрээнэбин, пенсионербын.

Дьяконова Елена Михайловна

Сэрии саҕана ааспыт оҕо сааспар ол сьшлартан тугу өйдөөн
хаалбыппын суруйуом. Өрдөөҕүтэ да бэрт, үксүн умнан да бар-
дым.
Дьонум сэрии буолбутун, кыайыы буолбутун туһунан кимтэн,
хаһан, хайдах истибиттэрин туһунан кэпсээбэт этилэр. Ыйып-
пыт да суоҕа. Эһэм бииргэ төрөөбүт быраатын икки уола, аҕам
бииргэ төрөөбүт убайын биир уола сэриигэ, кыра уола, 15 саас-
таах оҕо, сиэмэ итигэстээн тутуллан, хаайыыга баран, өлбүттэрэ.
Биһиги аймахтан сэриигэ барбыт дьонтон ким да эргийбэтэҕэ.
Эһэлээх эбэм наһаа аһыйар, ытыыр этилэр. Онон сэрии туһу-
нан кэпсэппэт этибит.
Сэрии саҕана аҕам Суоттуга үп агенынан үлэлиирэ, киэһэ-
тин Кыһыл Кырдал оскуолатыгар баран түүннэри байыаннай үөрэххэ сылдьара. Ол
сылдьан тымныйан ыалдьан, 1943 сыллаахха муус устар ыйга Томтор балыыһатыгар
өлбүтүн бииргэ төрөөбүт убайа Дьяконов Гаврил Семёнович сыарҕатаах атынан уу-хаар,
ириэрии бөҕө буолан турдаҕына, эрэйинэн аҕалбыт. Мин аҕабын тыыннааҕын өй-
дөөбөппүн. Өлбүтүн көмө баран иһэрбитин эрэ өйдүүбүн. Абаҕабын Мүрүгэ олох-
тоох эһэтин бииргэ төрөөбүт быраата — улуус суруксута Дьяконов Данил Васильевич
(норуокка биллэринэн, Дайыкка суруксут) 9-ҕар иитэ ылбыт. Иитиллибит сиригэр
ыал буолан, онно олохсуйбут. Төрөппүт оҕото суох. Тулаайах хаалбыт аймахтарын
3 уолун — Хабырыыс, Уйбаан, Ньукулай Мигалкиннары иитэн дьон оҥортообута.
Аҕабыт өлбүтүн кэннэ ийэм 8х8-таах саҥа дьиэтин заёмун, нолуогун төлөөрү саҥа
тэриллэн эрэр детдомҥа атыылаабыт. Дьоно сэриигэ баран эстибит «Ымыйахтаах» хол-
куос дьиэлэрин хаалбыт дьоно нолуоктарын төлөөрү бары детдомҥа атыылаабытта-
ра. Хаалбыта тыраахтар оттуга буолбут. Онон Ымыйахтаах бөһүөлэгэ үйэ-саас тухары
эстибитэ. Онон, биһиги, дьиэтэ суох буолан, сайынын эдьиийбитигэр Маайалаахха
сайылыырбыт. Кыһынын фермаҕа кыстыырбыт. Маайалаах аҕатара үлэ фронугар.
убайдара сэриигэ барбыттар, дьиэҕэ 4 оҕо, кырдьаҕас эһэлэрэ 90-чалаах Заровняев Ин-
нокентий Дмитриевич-Чохорооноп оҕонньор баадлара. Кинилэр 6-лар, биһиги 3 оҕо
эбэбитинээн төрдүөбүт. Онон дьиэҕэ уопсайа 10 дууһабыт. Дьиэлэрэ кыра баҕайы.
Биһиги 3 оҕо эбэбитинээн эдьиийдэрбит Еля, Даша буолан, ампаарга утуйарбыт, дьиэ-
ҕэ эһэлэрэ уонна Маайа икки кыра уолунаан утуйашара. Биһиги эһэлээх ийэбит сир-
гэ хоно сылдьан үлэлииллэрэ, онон сайын кинилэри ахсааннаахтык көрөрбүт. Арай
ойуурга өрт бардаҕына, ону умуруорса кэлэллэрэ. Ол саҕана билиҥҥи курдук хайа ты-
раахтар, техника кэлиэй, барыта илии күүһэ. Хойгуо, луом, баһымньы, тимир күрдьэх.
Дэлби сылайан, эрэй бөҕөнү көрөн, гаҥас-сап, сирэй-харах буодан кэлээт, чэй сыыһа
иһээт, үргүлдьү отторугар бараллара. Сынньанар, өрүүр кэлиэ дуо. Суох буоллаҕа дии.

219