Page 225 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

СҮОТТҮ нэһилиэгэ

Уус дьиэтигэр Жирков Софроннаах хас да дьукаах буодан, атын хотоҥҥо сүөһү көрөн
одороддоро. Биһиги дьоммут кыстыахтаах хотонноро киэһэ аайы көрдөхтөрүнэ умайан
эрэр буолара үһү. Умуруораары тиийдэхтэринэ — уот суох буолара. Уонча күн кэтэһэн
баран, ыалларыгар. салалтаҕа биллэрбиттэр. Хата, ону ферма сэбиэдиссэйэ Охлопков
Егор Евлампьевич киэһэ уот көстөр кэмигэр ыалларын кытта кэлэн көрөн, дьэ итэҕэй-
биггэр. Сатаан кыстатыа суох диэннэр, алтынньыга, хаар түһэ турдаҕына, биһигини
барыбытын «Орто Хотон» ферматыгар көһөрбүттэрэ. Манна Свинобоев Трофим Ива-
нович, Кириллина Феврония эмээхсин бааллара. Биһиги кырдьаҕас саҥаспыт Аана
эмээхсиннээх, икки тулаайах кыыс сүөһү көрөн кыстаары олороллоро. Онно эбии
икки ыал кэлбиппит. Сотору Хабырыыс оҕонньор өлбүтэ. Дьукаах Хобороос эмээхсин
от тиэйэ баран баран, мунан, аҥаар атаҕын тоҥорбута. Кыһыны быһа сылгы хараҕын
уутун маас оҥостон эмтэммитэ. Саас үс тарбаҕын иҥиирдэриттэн эрэ иҥнэ сылдьал-
ларын кыптыыйынан быһа кырыйталаабыт. Ону көрөн, фельдшер Мамонтов кутганан,
атахха биллэрбит.
Сааһыары аны мин ийэбин уонна Билюкина Степаниданы байыаннай үлэҕэ ыҥыр-
дылар. Ийэбитин холкуос, кыра оҕолордоох, өлөөрү сытар оҕолоох, икки хараҕа суох
ийэлээх диэн, ходатайство оҥорон хаалларбыта. Степанида кыыс барбыта, кэлин Лө-
гөйгө Гоголев Иван Саввич диэн киһиэхэ кэргэн тахсан баран, эдэр сааһыгар өлбүт
этэ. Кини оннугар Охлопкова Анна Филипповна диэн 16-лаах кыыһы аҕалбыттара.
Кини кэлин Парников Терентий Ефимовичка кэргэн тахсыбыта. Ас мөлтөх этэ. Хата,
биһиги аҕабыт бокуонньук, үрүҥ үлэһит буолан, биһиэхэ, 3 оҕоҕо, ый аайы лааппыт-
тан нуорма ас кэлэрэ. Ону дьукаахтар бары ылар холбуур үүтү тобуорахтаан атыылаан,
ол харчытыгар ылаллара. Бурдук, мыыла, чэй, саахар, мохуорка кэлэрэ. Ол кэллэҕинэ
дьукаах бары үллэстэн, дьоро киэһэ буолара. Сөп-сөп холкуос үлэһиккэ сиэмэ атаҕа,
тоҥ тар түҥэтэрэ. Онно дьоммут наһаа үөрэллэрэ. Бу да баар буолан биэрдэхтэрэ диил-
лэрэ. Аҕыйах хонукка хааһы сиэн тыын ылаллара. Аас-туор күннэрдээх ити курдук
сэрии бастакы кыһынын туораан, саас уу кэлиитин саҕана бары тус-туһунан сайылыы
көспүппүт. Сайын Маайалаахха сайылаан, күһүн эмиэ «Орто Хотоммутугар» кыстыы
көспүппүт. Свинобоев Трофим Иванович (Дьиппиэннээх), Хобороос эмээхсиннээх
атын сиргэ барбыттар. Свинобоева Матырыана кыыс Мэҥэ Хаҥаласка кэргэн барбыт.
Ол оннугар Заровняев Алексей Николаевич кэргэнэ Атааппыйа балта Ааныстыын, Ар-
жакова Анна Степановна уола Күөхтэй Сиэнньэлиин кыстыы кэлбиттэр. Атааппыйа
1,5-лаах кыыстаах, Ааныс киэнэ 8 ыйдаах олорор оҕо. 1,5-лаах Маппыычаны дэлби
түһэрэ-түһэрэ ийэтэ суоҕар биһиги көрөн дьаабылыырбыт. Агашаны Аана эмээхсин
көрөрө (Агаша — Агафья Павловна Пестрякова, артыыс Петр Пестряков кэргэнэ).
Кыһын 3-тээх балтыбыт Аанчык эрэйдээх ыалдьан өлбүтэ...
Сороҕор дьукаах Өлөксөй нуорма сиэмэ атаҕын мунньан, кыра балык аҕатара. Ону
бары устууканан үллэстэн сиибит. Кини оройуон иһигэр үлэ фронугар балыкка сыл-
дьара. Сааһыары холкуос ынахтара төрөөн, суорат, иэдьэгэй баар буолбута.
Сааскы каникул саҕана арай биир күн күнүс Мэлдьэхси оскуолатын оҕолоро хайы-
һарынан Суотту оскуолатыгар баран иһэн, иттэн, чэй иһэн ааспыттара. Онно эдьиий-
бит Свинобоева Мария Гаврильевна баара (Хабыыча кыыһа Маайыс). Дьоммут Маа-
йыһы көрөн, үөрүү бөҕө. Муус устар ортотун диэки аны арҕааттан ынахтарын көлүйбүт
2 дьахтар уонуттан тахсыбыт уол оҕолоох дойдуларыгар Чурапчыга баран иһэллэрэ.
Биһиэхэ чэйдээн ааспытгара. 4-5 ыйдаах ыт оҕолоохторо. Биһиги ол ыкка ымсыырыы
бөҕө. Киэһэ 6 чаас саҕана кэлбиттэрин, хонон барыҥ диэбиттэрин бачча күннээх-
тэн олоруохпут дуо, соҕуруу Маймаҕар оҕонньордооххо тиийэн хонуохпут диэбиттэрэ.
«Дойдубут барахсаҥҥа биир да биэрэстэ чугаһыырбыт күндү, оннооҕор ынахпыт эрэй-
дээх эбэҕэ киирээт, дойдулаан иһэрин билэн маҥыраабыта. Сүөһү да өйдөөх», — диэн
бараннар, харахтарын уутун соттон кэбиспиттэр. Биир дьахтара хоһуун, онно-манна
сылдьа үөрүйэх быһыылааҕа. Этэҥнэ дойдуларыгар тиийэн, Кыайыы күнүн дьонно-

221