Page 51 - Сэрии кэмин оҕолоро 1 кинигэ
P. 51
БАЙАВАНТАЙ нэһилиэгз
2015 сыллаахха Улуу Кыайыы 70 сылыгар улахан уолум Александр уолунаан Ми-
хаиллыын аҕам, эһэбит, хос эһэбит көмүллэ сытар сирин көрөн, төрөөбүт өтөҕүтгэн
ийэ буору илдьэн куппуттара уонна онтон буор аҕалан ийэм унуоҕар куппуттара.
Ховрова Анна Саввична
Мин 1945 сыллаахха атырдьах ыйын 28 күнүгэр огдообо дьах-
тарга төрөөбүтүм. Ийэм Гуляева Матрёна Саввична 1900 с.т.
Кэргэнэ Гуляев Егор Игнатьевич 1900 с.т. Аҕа дойду сэриити-
гэр ыҥырыллан баран, Пермь куорат аннынааҕы дэриэбинэҕэ
госпитальга эмтэнэ сытан өлбүт. Сэрии иннинэ икки кыыс
оҕото холкуос дьааһылатыгар сылдьан, истэрэ ыалдьан, иккиэн
тэҥинэн өлбүттэр. Оттон убайым Коля от охсо сылдьан хотуур-
га оһоллонор, ол бааһа сүһүрэн, мин 1,5 саастаахпар өлбүтэ.
Миигин ийэм үс оҕолоох огдообо оҕонньортон төрөппүтэ. Онно
ийэм 45-һэ, аҕам 60-на үһү. Ийэм наар ыанньыксытынан үлэ-
лээн, ферматтан фермаҕа көһө сылдьыбыта. Урукку ыанньыксыт
ынах ыырын таһынан ньирэйдэрин аһатар, үүт астыыр, сүөгэй
иирдэн арыылаан, ону уулларан булууска анат иһиккэ тоҥорон баран, мас сундуукка
мунньан дойдуга үрэх баһыттан оҕуһунан тиэйэн киллэрэр этэ. Аны арыы төбүрэҕит-
тэн хааһы буһарбытын, мин отчуттарга илдьэн биэрэр этим. Мин үлэм: ынах этэт-
тээһинэ, ньирэй, сибиинньэ аһатыыта, ынах хомуйуута, түптэ түптэлээһинэ, киэ-
һээҥҥи ыамҥа тымтык тутуута, сүөгэй иирдиитэ, тыаттан мутук хомуйан ынах
быатыгар сүгэн киллэрии уонна сылабаар оргутарга харыйа туорааҕын хомуйан кил-
лэрии этэ. Оччотооҕу сүөһү үлэһиттэрэ ынахтарын түөртэ ыыллара, аны оттууллар,
кирпииччэ үктүүллэр. Биһиэхэ, кыра оҕолорго, ат, оҕус сиэтиитэ этэ. Биирдэ аппын
кыайан туппакка, куруҥҥа куотан хаалбытын туппуттара. Баһаар буоллаҕына, ону
умуруора бараллара. Мин кыра сылдьан өйдөөтөхпүнэ, миигин киһи уҥуоҕун аттыгар
туруоран баран күрдьэҕинэн буор хаһаллара. Олох кыра эрдэхпинэ аймахтарым ылан
иитэ сылдьыбыттара. Сулумах, үлэни кыайар диэннэр, ийэбин наар ыраах үрэх баһы-
гар баар фермаҕа ыытар этилэр. Оскуолаҕа киирэрим саҕана ийэм миигин ылбыта.
Онтон ийэм сэбиэт дьиэҕэ остуорастаабыта уонна үс нэһилиэгинэн атынан сылдьан
дьаамсыктаабыта, ол аата почта таһар этэ. Миигин дьукаах кыргыттарынаан почта
начальнига уонна сэбиэт сэкирэтээрэ буоланнар киэһэтин дьарык оҥостон ааҕар-
га, суоттуурга үөрэппиттэрэ. Ол иһин оскуолаҕа киириэм иннинэ ааҕар, суоттуур
этим. Оскуолаҕа ийэм миигин санныгар сүгэн илдьэн ииппит дьоммор туттарбыта.
Биир улахан эдьиийим учуутал этэ. Ньолобуой кылааска төрөппүт аҕам кыыһа Мария
Ефремовна үөрэппитэ. Аҕам киниэхэ олорор этэ. Миигин бэйэлэрин кытта олор-
дубуттара. Урут ийэлээх оҕону интэринээккэ ылбаттар этэ, кэнники аҥаарга диэн
ылбыттара. Ийэм бииргэ төрөөбүт быраатын уола, оскуола дириэктэрэ, туруорсан
полнайга ылбыттара. Олох кыра кылааска эрдэхпинэ, детдомҥа ыытаары гыммыт-
тарыгар төрөөбүт сибидиэтэлистибэм суох буолан ыыппатахтара. Ийэм дьиэтэ умай-
бытыгар умайбыт үһү. Сэттиһи бүтэрдэххинэ, Бүлүүгэ үөрэххэ ыытыахпыт диэбитэ
дириэктэрим, онтон бүтэрбитим кэннэ үөрэххэр үчүгэйгин, салгыы үөрэн диэн Той-
бохой детдомугар киллэрбиттэрэ. Аны онтум оскуола-интэринээт буолан, 9-с, 10-с
кылаас оҕолоро оройуон интэринээттэринэн тарҕаммыттара. Оройуон саамай түгэх
сиригэр, Бүлүүчээҥҥэ, наһаа үчүгэй оскуоланы үчүгэйдик үөрэнэн бүтэрбитим. Бу
оскуолаҕа оҕолору үлэнэн үөрэтэллэр этэ. Оҕолор болуотунньук, оҕуруотчут, тырах-
тарыыс, суоппар, дизелист, иистэнньэҥ идэтин ылан тахсаллара. Мин тырахтарыыс
идэтин ылбытым, иистэниэхпин наһаа баҕарар этим да, биһиги кылааһы үөрэппэ-
тэхтэрэ. Ол да буоллар домоводство дьиэтигэр баран таҥас тиктэр этибит. Оскуо-
47
