Page 46 - Сэрии кэмин оҕолоро 1 кинигэ

БАЙАВАНТАЙ нэһилиэгэ
Матвеев Петр Петрович

1944 сыллаах төрүөх. Аҕатын аатын толору сүкпүт уол. Кыра
оҕо эрдэҕиттэн абаҕатын Айанньыт уола этэ.
Оҕонньор булка-аска идцьэ сыдцьара. Сабыс саҥа саа атыы-
лаһан биэрбитигэр, бары ымсыырбыппыт.
Үөрэҕэр холкутук үөрэнэрэ, чугас дистанцияҕа, саахымакка
оройуон оҕолоругар биир күүстээҕинэн биллэрэ.
Үчүгэйдик уруһуйдуура. Тутуу биригэдьииринэн Тандаҕа Ге-
рой Егоров аатынан сопхуоска үлэлээбитэ. Нэһилиэк бочуот-
таах олохтооҕо. Кэргэнэ Анна Николаевналыын 3 уол, 1 кыыс
оҕону төрөтөн, сүөһү-ас ииттэн Тандаҕа олороллор.

Новгородов Николай Николаевич

1941-1945 сс. сэбиэскэй норуот «Барыта кыайыы туһугар,
фронт туһугар» диэн Коммунистическай партия ыҥырыытынан
уонна ыйыытынан, улуу сирдьит маршал И.В. Сталин салал-
татынан сэриилэһэр Советскай Армияҕа көмөлөһөр инниттэн,
оһуобай сыаллаах, соруктаах күүрээннээх, үрдүк таһаарыылаах
үлэҕэ бүттүүн туруммута.
Иэдээннээх сэрии биһиги оҕо сааспыт үрдүнэн ааспыта.
Ити сэрии түмүгэр төһөлөөх элбэх оҕо үөрэҕэ суох хаалбыта,
төһөлөөх киһи олох ыарахаттарын тулуйбакка өлбүтэ-сүппүтэ
буолуой? Тоҥууттан-хатыыттан тэптэрэн кылгас үйэлэммит-
тэрэ, инники киһи буолар кэскиллэрэ быстыбыттара буолуой?
Биһиги көлүөнэ оҕолоро ол ыар кэмнэри эппитинэн-хаам-
мытынан битбит, итэ харахпытынан көрбүт буоламмыт, история
тыыннаах туоһулара буоламмыт, итинник ыарахан кэмнэр кэлбэттэригэр баҕарабыт.
Сэрии кэмигэр норуот хаһаайыстыбатын ыарахан үлэтэ оҕо-дьахтар санныгар сүк-
тэритлибитэ. Холкуостарга сүрүн көмө күүһүнэн оҕолор, ийэлэр, дьахталлар уонна
сэриигэ кыайан ыҥырыллыбат кырдьаҕастар буолбуттара.
Сэрии маҥнайгы сылларыгар, анаан кыһайбыт курдук, сут-кураан сыллар буолбут-
тара, оннооҕор аһыҥа буулаан оттуур да сирдэрэ суох буолутаабыта, мэлийбитэ. Ону
ол диэбэккэ дьон төһө кыалларынан, төһө баарынан санааларын түһэрбэккэ сүөһүлэ-
рин-сылгыларын тыыннаах хаалларар туһугар түүннэри-күнүстэри илиитэрин араар-
бакка үлэлээбиттэрэ.
Дьахталлар ханнык да үлэттэн толлон турбаттара. Кыһыҥҥы аам-даам тымныыга
ийэлэр икки оҕуһунан пиэрмэҕэ от тиэйэллэрэ, ойууртан оттор мастарын охторон,
кэрдэн клллэрэллэрэ. Биир сыарҕа маһынан ыаллар биир эрэ хонолторо. Хас күн аайы
олох эрдэ туран, үлэлии барыахтарын иннинэ, маһы итиинэн эрбээн, хайытан бэ-
лэмнээн баралтара.
Оччотооҕу холкуос үлэтин ааҕан сиппэккин. Саас бааһынаҕа балбаах таһыыта, хаар
типтэриитэ, онтон бааһына хорутан бурдук ыһыыта, сайын от үлэтэ. Салгыы бурдук
быһыыта, тоҥордоҕуна бурдук астааһына, молотиткаҕа аттар көмөлөрүнэн сиэйэлкэҕэ
киһи күүһүнэн эргитэн ыраастыьшлара. Онно кыахтаах дьон үлэлииллэрэ.
Хараҥаттан хараҥаны ыпсаран, холкуос түгэҕэ битлибэт түбүкгээх уонна ыарахан
үлэтигэр сылдьар дьоммутугар оҕолор көмөлөһөрбүт. Ол курдук 13-15 саастаахтар бэ-
йэлэрэ бүтүн үлэһити солбуйалтара.
Мин алта саастаахпыттан холкуоска оҕус сиэтээччинэн үлэлээбитим. Көлөһүн күнүн
аахсар киһи, дьоммор көмө буолбутум.

42