Page 202 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

тыраахтардаах киһи массыыналарга тиэйэрэ. Оннук биир ЗИЛ самосвал
массыынаҕа Ваня Стручков улэлиирэ. Аҕыйах кун улэлээн бутэллэр быһыы-
лааҕа, ол кэмнэргэ, мин, Даалыга Кэптэниттэн кэлэн биир аппараатынан
киинэ көрдөрөрүм. Кыра бөһүөлэккэ баар дьон бары кэриэтэ киинэҕэ сылдьал-
лара. Ванялыын онно билсиспиппит, бука, иккиэн кэптэнилэр кутуөттэрэ
буоламмыт уопсай тылы тургэнник буллахпыт буолуо, тоҕо эрэ кинини
чорботон өйдөөн хаалбыппын.
Кэлин, иккиэн саас-күһун сааланар идэлээх буоламмыт, көрустэрбит
эрэ кус-хаас, анды булдун туһунан сэлэһэрбитин сөбүлуубут. Онтон кини
кэргэнэ Анна Прокопьевналыын, 1986 сыллаахха дойдубут тэбэр сүрэҕэр Улуу
Москуоба куоракка, совхоз босхо биэрбит путевкатынан хаһыа да буолан
бииргэ күүлэйдээн кэлбиппит.

Олох салҕанар айылгытынан
Улахан хаан тохтуулаах гражданскай сэрии кэнниттэн, кыһыллар кыа-
йыыларынан сэбиэскэй былаас олохтонон, 74 сыл устата коммунист-партия
салалтатынан үлэлээн-хамсаан кэлбиппит. “Олох — охсуһуу!” — диэн мээ-
нэҕэ эппэттэр. Ол уруйдаабыт-айхаллаабыт былааспытын 2-3 күн иһигэр суох
оҥорбуттара, дьиҥэр өртөн ыытыллыбыт политика содула буоллаҕа. Хата
гражданскай сэрии буолбатаҕар, хаан тохтубатаҕар махтал! Билиҥҥи былааска
аны: “Сүрэҕэ суохтар байбаттар этэ”, — дэһэр дьоннор баар буоллулар. Дьи-
ҥэр, өбүгэ саҕаттан үчүгэй сирэ-уота, оттуур ходуһата суох дьон баайдарга
айахтарын эрэ иннигэр хамначчыттыы сылдьан хантан байыахтарай! Кини-
лэр эрэйдээхтэр үрүҥ харахтарын өрө көрбөккө үйэлэрин оннук моҥууллара.
Дүпсүн улууһугар баай Афанасьевтар бас билэр Бөрөлөөх алаастарын хоту
өттүнэн Өнөрдүүр аартыгынан таҕыстахха, 1,5 биэрэстэни барбыт кэннэ кыра
чоҥолох алаас кэлэр. Бу алааска олорор сэттэ уоллаах Уйбаан Устуручкуоп
диэн киһи, турбут уолаттарынаан баай Афанасьевтарга хамначчыттаан, сыл-
тан сыл кур иэстэрин кыайан төлөөбөккө хабалаҕа киирбиттэрэ. Оччотооҕу
кэмҥэ суут-сокуон баайдар диэки буолара. Ол курдук, кыайан төлөммөт “кур
иэстэригэр” Стручковтар сирдэрин, сүөһүлэрин, туох баар малларын-салла-
рын Афанасьевтар суут уурааҕынан уопустатан ылбыттара.
Инньэ гынан сэттэ бырааттыы Стручковтар дойдуларыттан атах балай
бараннар, Мүрү эбэ Хоротунан, Хатыҥ Сыһыытынан, Мэҥэ улууһун Ба-
лыктааҕынан, Төҥүлүнэн, Майанан, Бүтэйдээҕинэн ыһыллан олохсуйбут-
тар. Уйбаан Уйбаанабыс Устуручкуоп диэн киһи уолун Хонооһойу Дүпсүн
сиригэр төрөппүт. Онон Афанасий Иванович Стручков өбүгэлэрин дойдуту-
гар 9 сааһыгар эрэ диэри олорбут. Ол эрээри, ити үөһэ ахтыллыбытын кур-
дук, баайдар үтүрүйэннэр Уйбаан Устуручукуоп дьонун илдьэ Мүрү Хороту-
гар көһөн кэлэн Мүрү эбэ арҕаа баһыгар олохсуйбут.
Сэрии сылларыгар И.И.Стручков сааһа элбэх буолан аармыйаҕа ыҥырыл-
лыбатах. Кини “Хатыҥ Сыһыы” колхуоска бэрэссэдээтэлинэн үлэлии оло-
рон, дьон хоргуйан эрэрин быыһаары икки куул хортуоппуйу уонна тыһаҕас
сүөһүнү өлөртөрөн, ол этин уонна иһин түҥэттэрэр. Хайа да күн аһаҕас
айахтаахтар ханна барыахтарай, бэрэссэдээтэл Уйбаан Устуручукуоп ити оҥор-
бут дьаһала биллэн, 1942 сыл сууттанан 3,5 сыл хаайыыга олорон баран, 1945
сыл күһүн кэлбит. Уйбаан өссө муҥханы оҥорор уонна муҥхаһыт идэлээх
буолан хаайыыттан сыл аҥаара эрдэ босхолонон тахсыбыт. Уйбаан Уйбаана-
быс колхуоска үлэлии сылдьан, маҥнайгы сиэн кыыһын көрөн: “Олохпун
салгыыр дьон баар буолан эрэллэр”, — диэн сырдык санаалаах, 1966 сыллаахха
от ыйын 13 күнүгэр бу орто дойду олоҕуттан арахсаахтаабыт.
198