Page 22 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

нэрэ оскуола, оройуон, бастакы колхуостар, сир реформата уо.д.а. краевед-
ческай матырыйаалы хомуйууттан саҕалаан оскуола, оройуон историятын
үөрэтэннэр икки томнаах илиинэн суруллубут сурунаалы таһаарбыттара. Су-
рунаал таһын оскуола директора типографияҕа сакаастаан оҥорторбута.
Куруһуок чилиэннэрэ хомуйбут матырыйаалларыгар олоҕуран “Кинилэр
оскуоланы салайбыттара” диэн дакылаат оҥорбутум. Ол дакылаатым чочул-
лан, көннөрүллэн, хат-хат суруллан Мүрү оскуолатын төрүттэммитэ 100 сы-
лын туолар үбүлүөйүгэр (1972 с.) ананан тахсыбыт брошюраҕа “Кинилэр ос-
куоланы салайбыттара” диэн аатынан киирбитэ.
Кэлин сылларга история анал куруһуогар В.И.Ленин үлэлэрин дириҥэ-
тэн үөрэтии хайысхатын тутуспутум. Ыытыллар уруок эрэ чэрчитинэн му-
ҥурдаммакка, баар программаны кэҥэтэн В.И.Ленин үлэлэриттэн быһа тар-
дан, бу үлэҕэ сыһыаннаах кэрчиктэри үөрэнээччилэр конспектаан дакылаат
оҥороллорун ситиһэрим. Онон историяҕа оҕолор бэйэлэрэ үлэлээн билии-
лэрин эбинэллэригэр, тылларын сайыннаралларыгар кыаҕы биэрэрим. Оч-
чотооҕуга да В.И.Ленин биһиэхэ идеал этэ уонна билигин да идеал!
Оскуолаҕа 32 сыл учууталлаабыппыттан 20-чэ сыл кылаас салайааччыты-
нан үлэлээбитим. Кылаас чаастарын таһынан араас күрэхтэһиилэргэ мин
кылаастарым инники күөҥҥэ сылдьаллара, бириистээх миэстэни ьшаллара.
Ол курдук 1976 с. 10 “б” кылааска кылаас салайааччытынан үлэлээбитим. Бу
олус үчүгэйдик үөрэммит физмат кылаас этэ. Кинилэртэн Алексеева Варвара
Степановна, Пестряков Борис Николаевич (уолум) биологическай наука кан-
дидаттара, Шепелева Лариса Петровна медицинскэй наука кандидата буол-
лулар. Өссө 5-9 кылаастарга кылаас салайааччытынан үлэлээбитим. Онус
кылааһы М.Х.Кондратьева 1988 с. бүтэртэрбитэ. Бу кылааска А.Л.Новогоди-
на кыһыл көмүс, Т.Григорьева үрүҥ көмүс мэтээллэринэн оскуоланы бүтэр-
биттэрэ. Атын да оҕолор, М.Черноградская, Л.Алексеева, В.Свинобоев, К.Пе-
тухов, И.Артамонов, Т.Слепцов уо.д.а. оскуола үлэтигэр актыыбынайдык,
чиэһинэйдик кытталлара.
Үөрэтэр кылаастарым хаачыстыбаҕа билиилэрэ кэккэ сылларга 50-60%
түспэт этэ. Иитэр-үөрэтэр үлэм үчүгэй түмүктэрин туһунан олохтоох уонна
республика хаһыаттарыгар ыстатыйалар тахсыбыттара, сороҕор аатым атын
учууталлары кытта бииргэ тахсара.
Биһиги оройуоммут учууталларын бөлөҕө “Хас биирдии үөрэнээччигэ —
дириҥ уонна чиҥ билиини” диэн москвичтар ыҥырыыларын өйөөн, оройуон
оскуолаларын 18 директора, завучтара уонна мин илии баттаабыппыт.
Бу сылларга иитэр-үөрэтэр үлэм таһынан оскуола, оройуон уопсасты-
баннай олоҕор кыттан, 1973-1984 сс. профком председателинэн, кылаас са-
лайааччытынан, кэбиниэт уонна куруһуок салайааччытынан үтүө суобастаах-
тык үлэлээбитим. Кэнники 20 сьшлар усталарыгар оскуолатааҕы, оройуон-
нааҕы уонна республикатааҕы педогическай ааҕыьшарга, семинардарга кыт-
тарым.
“История уруогар документальнай, уус-уран литератураны туһаныы” да-
кылааппынан оройуоннаааҕы 17-с педагогическай ааҕыьшарга үһүс миэстэни
ылан, 17-с республиканскай педааҕыыларга кыттыбытым уонна оройуон,
республика педааҕыыларын Бочуотунай грамоталарынан (26.03.1969, 14.08.1969)
бэлиэтэммитим. Республикатааҕы учууталлар идэлэрин үрдэтэр институт
иһинэн 1972 с. “Историяны үөрэтии ньымаларын сорох боппуруостара” диэн
кинигэ тахсыбыта. Кинигэҕэ мин “История уруогар документальнай литера-
тураны туһаныы” үлэм киирбитэ.
1. Оройуоннааҕы 18-с педагогическай ааҕыьшарга “Изучение ленинского
теоретического наследия на уроках истории”. 28.03.1970 с.
18