Page 18 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

Мин Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии кэмигэр саастыылаахтарбын
кытта тэҥҥэ колхуоска от-бурдук, оҕуруот араас үлэлэригэр, кирпииччэ со-
буотугар оробуочайынан, о.д.а. үлэлэргэ эриллибитим. Сэрии кэнниттэн 1953
с. Ньурба 1-кы №-дээх орто оскуолатын үөрэнэн бүтэрбитим.

Үөрэх-үлэ сырдык суолунан

Оскуоланы бүтэрээт Дьокуускайга кэлэн пединститут историко-филоло-
гическай факультетын историческай салаатыгар үөрэнэ киирбитим. Түөрт
сыллаах үөрэх элбэх зачеттарынан, экзаменнарынан доҕуһуолланан түргэн
үлүгэрдик ааһа охсубута. Үөрэнэр сылларбар мин агитаторынан үлэлиирим.
Ол курдук Күөх Хонууга олорор цыганнарга сылга иккитэ-үстэ, ордук саас
өрүскэ көмүөл саҕана: “Көһө охсуҥ, ууга барыаххыт!” - диэн агитациялыы
тиийэрим. Бастаан тиийиибэр биир цыган дьахтара: “Күлүүкэнэн төбөҕүн
хайа охсуом, аны олох кэлимэ!” — диэн үүрбүтэ. Уопсастыбаннай үлэм ити
курдук саҕаламмыта. Институт базатыгар 1956 с. университет (СГУ) аһыллы-
быта. Онон, оччотооҕу үөрэнэ сылдьар оҕолор, Саха сирин үрдүкү үөрэҕин
кыһатын 1957 с. бастакынан бүтэрэр чиэскэ тиксибиппит. Үрдүк үөрэҕи бүтэ-
рэрбэр үчүгэй уопсастыбаннай үлэм иһин ЫБСЛКС Дьокуускай куораттааҕы
кэмитиэтэ Хайҕал илииһинэн (14.05.1956) наҕараадалаабыта.
Үөрэхпитин бүтэрээт, үөрэнэ сылдьан хас да сыл табаарыстаспыт уолбу-
наан Коля Пестряковтуун сөбүлэһэн ыал буолбуппут. Коля естественнэй
факультеты бүтэрэн химик идэтин ылбыта. Саҥа үрдүк үөрэҕи бүтэрбит,
саҥа ыал буолбут дьон комсомол уобаластааҕы кэмитиэтин ыҥырыытынан
“туундара хаар кырыс ньуурун тиэрсиһэ” уһук хоту Аллайыаха оройуонугар
ананан, СГУ-тан сабыс-саҥа дипломмутун ылан, комсомольскай билиэппи-
тин түөспүтүгэр уктан айаҥҥа турбуппут. Аллайыахабыт киинигэр Чокурдаах-
ха, биир чымадаан харыһыктаах конспектарбытын, кинигэлэрбитин уктан,
көхсүбүтүгэр үрүксээк сүгэһэрдээх, сүрэхпитигэр үлэлиир эрчимнээх тиий-
биппит. Ити курдук хоту сир уйгутун уһансаары, оччолорго 440 комсомолец
уонна ыччат урут-хойут түсүһэн айаннаабыппыт. Кинилэртэн сорохтор Баа-
таҕайга уонна Уус-Ньараҕа хаалбыттара.
Биһигини хоту дойду ардахтаах-хаардаах тыалынан кууспахалаан ким хайа
иннинэ эҕэрдэлии көрсүбүтэ. Кэлэрбитин кытта райком сэкирэтээрэ А.В.
Аммосовка көрсүһүннэрэ сырытыннарбыттара.
— Уһук хоту сиргэ, туундараҕа барыта бэлэми күүтүмэҥ! Балаһыанньа
быһыытынан, кырдьык эһиэхэ элбэх көрүллүөхтээх. Ол эрээри билигин бэ-
лэм олорор дьиэ-уот суох, оттук мас көстөрө уустук. Ити гынан баран Чоку-
урдаахха ким да хаар үрдүгэр кыстаабат, олорор дьиэ да, оттук мас да сыыйа
көстүө. Бары ыарахаттары туоратыыга бэйэҕит кыттыыны ылыаххыт, — диэн
Абрам Васильевич бэрт наҕыл, холку куолаһынан көрсүһүүнү түмүктээбитэ.
Оо, дьэ туундара маннык эбиккин! Туундара күүстээхтэр, хорсуннар дой-
дулара! Биһигини элбэх сыллаах эриирдээх-мускуурдаах үлэ, туундара тыйыс
айылҕата күүтэрэ.
Ити курдук үлэбин Чокуурдаах орто оскуолатыгар история учууталынан
саҕалаабытым. Манна Сэбиэскэй Союз бары муннуктарыттан 17 араас ин-
тернациональнай комсомольскай күүс Индигир өрүс уһук хоту туундараты-
гар түмсүбүтэ. Байыаннайдар, речниктэр, боростуой үлэһиттэр, олохтоох
нууччалар, сахалар, эбээннэр, юкагирдар, ламуттар уо.д.а. бааллара. Оскуо-
лабыт кэллэктиибэ эмиэ интернациональнай этэ. Директорынан Николай
Саввич Пестряков, завуһунан Л.Я.Выдрина иллээхтик, кэскиллээхтик үлэлээ-
биттэрэ. Биһиги үлэлиирбит саҕана элбэх уопуттаах учууталлар бааллара,

14