Page 240 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

ТУЛААЙАХ БУОЛУУ, СЭРИИ СОДУЛА...
Ийэбит Гоголева (Уваровская) Екатерина Михайловна: “Төрөппүт ийэм
Фекла Федоровна, Чурапчы оройуонун Мугудайыттан төрүттээх”, — диэн
кэпсиир буолара. Ону үчүгэйдик иҥэн-тоҥон ыйыталаспакка хаалбыт эбип-
пит. Ийэбит биһиги оҕо эрдэхпитинэ наһаа элбэх отону отонноон мас дьаа-
һыктарга кутара. Ол отонун лааппыга туттаран, харчы оҥорон күһүн Дьокуус-
кайга киирэн таҥас-сап, үөрэнэр тээбирин ылар этэ. Ийэбит биһигини баты-
һыннара сылдьан аймахтарбытыгар Дьокуускайга, Хатаска, Нам Бартыһаа-
ныгар таһааран күүлэйдэтэрэ. Аймахтарбыт бары үөрэхтээх үлэһит буолан-
нар дьиэ-уот мааныта, мал-сал бастыҥа, хрусталь, көбүөр бөҕө буолаллара.
Арай ийэбитин ииппит эбэбит Варвара Гоголева Бартыһаан бөһүөлэгэр ба-
лаҕаҥҥа олорон үйэтин оннук моҥообута. Билигин кини тэлгэһэтигэр Хо-
мустаахтан төрүттээх Борисова Варвара Михайловна кыыһа дьиэ-уот туттан
олорор үһү. Эбэбит балаҕанын көтүрбүттэр...
Ийэм, Екатерина Михайловна, биһиги оҕо эрдэхпитинэ наар сүөһү үлэ-
тигэр үлэлээбитэ. Кини сарсыарда ахсын күөрчэх ытыйан баран фермаҕа
барбыт буолара уонна киэһэ аайы хайаан да суорат сиирбит. Ийэбит араас
өҥнөөх сабынан наһаа үчүгэйдик вышивкалыыр буолара, ордук сыттык хаа-
тыгар, түннүгүн штораларыгар дөлүһүөн сибэккилэрин, яблокалары оҥоро-
рун сөбүлүүрэ. Кэлин пенсияҕа тахсан баран оҕуруонан этэрбэс билэтин ан-
ньар буолбута. Кини ол анньыбыт билэлэрин табаарыстарыгар, аймахтары-
гар босхо бэлэхтиир буолара. Сыбаатайга кини дьүөгэлэригэр бэлэхтээбит
түөрт билэтэ билигин да баар.
Ийэм кэпсииринэн ырыаһыт Анастасия Лыткина уонна Социалистичес-
кай Үлэ Геройа буолбут Толстоухов эмиэ аймахтарбыт эбиттэр. Толстоухов-
тар соҕотох уоллаахтар, сэттэ кыыстаахтар үһү. Таайдарым Аркадий, Радий
Уваровскайдар кинилэри кытта сибээстэһэллэр этэ.
Аҕам Алексеев Анисофор Петрович (Алексеевич) эмиэ иитиэх оҕо эбит.
Төрөппүт аҕата Алексеев Алексей Антонович диэн үһү. Ийэтэ кинини төрөтөөт
суорума суолламмыт. Аҕам эһэтэ Томторго олорбут Ньукулай Слепцов диэн
нууччаттан төрүттээх, ол да иһин сиэнигэр Анисофор диэн христианскай
ааты биэрдэҕэ. Аҕабытын ииппит эбэбит Дьэбдьиэ, эһэбит Бүөтүр Алексеев-
тар сэрии саҕана сут-кураан буолбутугар Кэбээйигэ от сии, кыстыы баралла-
рыгар уолларын төрөппүт аҕатыгар хаалларан барбыттар. Оччолорго Анисо-
фор аҕата оройуоҥҥа нолуок инспекциятын үлэһитэ эбит. Онон эһэлээх
эбэбит кинини “аҕата киэһэ аһыыр астаах киһи” диэн уолларын хаалларан
бардахтара.
Аҕабыт Анисофор Алексеев, улаатан киһи буолан баран 1952 сыл Сэбиэс-
кэй Армия кэккэтигэр ыҥырыллан, Сахалиҥҥа Кунашир диэн арыыга сулуус-
палаабыт. Ол сьшдьан куртаҕынан улаханнык ыалдьыбыт. Дойдутугар этэҥҥэ
эргиллэн кэлэн баран ыарыыта бэргээн, куртаҕын эпэрээссийэлэппит. Ыарыы-
тыттан арыый да буолаат, холкуос үлэтигэр түһүспүтүнэн барбыт. Аҕабыт
куртаҕын аҥаара суоҕун, ыалдьарын туһунан биирдэ да суҥхаран кэпсээбэт
буолара, доруобай дьону кытта тэҥҥэ сылдьан үлэлиирэ.
Биһиги аҕабыт Хомустаахха бастакы мотоциклы сүүрдүбүт киһинэн буо-
лар. Аҕам миигин мотоциклыгар куруук мэҥэстэн илдьэ сылдьара. Ыһыахха
Бороҕоҥҥо киирэрбитигэр алаастарынан, Томторунан быһа түһэрбит. Ат
сүүрдүүтүгэр кытта илдьэ сылдьара. Аны санаатахха, Бороҕоҥҥо Гоголев
Петр Никотоновичтаахха түһэр, хонор эбиппит. Никотоновичтаахтан истэн
Слепцовтар кэлин аймахтыыбытын билинэр буолбуттара.
Аҕам Анисофор Петрович миигин өрүү бэйэтин кытта илдьэ сылдьыбыт
236