Page 14 - Сэрии сылын о5олоро - Дүпсүн оскуолатыгар

Бэтэрээннэр кэпсшкыэрэ: «Дойдубутутпшн сурук туттахпытына
хайдахпшах курдук уөрэрбитин санаан көруҥ, сотору-сотору ааҕарбыт, оччоҕо
дойдубутугар баран кэабит курдук сананарбыт, эбэтэр суругу сы.иаан
ыларбыт, оччоҕо тутпэ минньигэс сыта би.ъгэрэ, төрөөбут дойдубут, а.шһа
дьиэбит, көрулээбит-көччуйбут алаасныт харахпытыгар көстөргө дылыта.
Дойду барахсан ахтылҕана куустээхда буолара» - диэн.
Кыргыһыы толоонугар уулаах окуопаҕа сытан, утуйар кэмҥэ утуйбакка,
ситэ аһаабакка сэрии обургу кинилэр олохторун сарбыйбыта, кылгас
уйэлээбитэ. Ол иһин Улуу кыайыы кунун уһансыбыт ол хорсун-хоодуот
дьоннорбут бугун суохтар.
Биллэрин курдук, ааспыт сэрии норуот олоҕор хаһан да оспот дириҥ
бааһы хаалларбыта. Оччо.юрго сэриигэ өлуу-сутуу, тыылга уот кураан,
аччыктааһын, хоргуйан өлуу сылларыгар олох ыарахаттарын санныларыгар
сугэн кэлбит дьахталлар, оҕо.юр төһөлөөх эрэйи-муҥу билбиттэрэ буолуой, ону
сааһырбыт көлуөнэ дьон эрэ билэллэрэ буолуо. Тыылга хорсуннук улэлээн
шыыннаах ордубут бэтэрээннэр кунтэн-кун, сылтан-сыл аҕыйаан, кырдьан
буомуран иһэллэр. Ону өйдөөн, сыаналаан республикабыт правительствота
сэрии сылын оҕолоругар болҕомтотун уурара наада диэн баҕа санаабын
тиэрдэбин.

Дүпсүн оскуолата сэрии сылларыгар

Марфа Ивановна Ховрова.
РФ үөрэҕириитин туйгуна,
СР норуотун уөрэҕириитин үт уөлээ.х учуутала

Аҕа дойду сэриитин сылларыгар Дүпсүн 7 кылаастаах оскуолага оҕону
үорэтэр, иитэр үлэтин салгыы турбута. Иитэн таһаарбыг ыччаттарын, үлэлии
сылдьар учууталларын кыргыс толоонугар атаарара. 1934 с. гыа сиригэр
бастакынан тутуллубут икки этээстээх Дүпсүн оскуолата үлэтин тохтоппотоҕо.
Оскуола оһоҕунан оттуллара. Барыта 40 оһохтооҕо, ону күҥҥэ иккитэ оттоллоро.
Оттук мастарын учууталлар, үөрэнээччилэр тыаҕа тахсан мас кэрдэн, киллэрэн
булуналлара. Оскуола өрүү тымныы буолан, үөрэнээччилэр истээх соннорун
кэппитинэн олорон үөрэнэллэрэ. Кыһынтгы хараҥаҕа аҕыйах кыраһыын
лампатынан кылаастарын сырдатыналлара. Учебник, суруйар тэтэрээт,
чэрэниилэ, уруучука тиийбэтэ. Эргэ хаалбыт кпнигэлэргэ, хаһыаттарга ахсаан
суоттуллара, суруйаллара. Түүнүн үөрэнээччилэр иккилии буолан оскуоланы
харабыллыыллара, мас кыстаан оһохчутгарга көмөлөһөллөрө. Нэһилиэк
эргиэнин тэрилтэтин көҕүлээһининэн бурдук ылан, уһун переменаҕа убаҕас
хааһы, балык буһаран, оргуйбут ууну иһэрдэн итии аһылык диэн ааттаан
кылаастарынан аһаталлара. Ордук аччык, тоҥо сылдьар оҕолорго, ыраахтан
сылдьааччыларга бу ас сэниэ киллэрэн күүс эбэн абырыыра.
1941 -45 сс. оскуола оҕолорун 7-с кылааһы бүтэрбиттэрин ахсаана.
1940- 41 сс. - 245 оҕоттон 15-һэ бүтэрбитэ
1941- 42 сс. — 229 оҕотгон 40-на бүтэрбитэ
1942- 43 сс. — 229 оҕоггон 13 оҕо бүтэрбитэ
1943- 44 сс. — 229 оҕотгон 12 оҕо бүтэрбитэ
1944- 45 сс. 148 оҕотгон 14 оҕо бүтэрбитэ
Байыаннай кэм прдэбилинэн оскуолаҕа үөрэххэ, үлэҕэ ирдэбил күүскэтурбута.
Сүрүн предметтэри таһынан оскуолаҕа байыаннай дьыатаны үөрэтиини
киллэрбиттэрэ. Манна винтовкалары үөрэгпи, строевой бэлэмнэнии.
гимнастическай снарядтарга эрчиллии, санитарнай гигиенаны үөрэтии
киирэ.гтэрэ. үөрэтип түмүгүнэн малокалибернай виновканан ьгтыыга күрэхтэһии.
хайыһарга, граната быраҕыытыгар зачеттары туттарыы ыытыллар этэ.

12