Page 15 - Сэрии сылын о5олоро - Дүпсүн оскуолатыгар

Учууталлар 1,5-2 ыйдаах хамнастарын фронт туһатыгар заемҥа
суруйтараллара. Фроҥҥа итии таҥас хомууругар үлэлииллэрэ. «Советскай Саха
Сирэ» танковай колонна тутуутугар харчы хомуйаллара. Сарсыарда аайы
Совинфорбюро сэрии хаамыытын туһунан сводкаларын линейкаҕа оҕолорго
иһитиннэрэллэрэ.
Сэрии сьшларыгар уот-кураан түспүтэ, аһыҥа сири-уогу салаабыта. Алаас
отун сии сатаан баран тыаны кытта сиэбит. От үүммэккэ колхозтаахтар
сүөһүлэрин үүрэн Намҥа баран кыстаабытгар. Көспүт үлэһиттэр оҕолорун
илдьэ баран сэрии 2-с, 3-с сылларыгар сорох оҕо үөрэхтэн тохтоон, 1943 с.
салгыы үөрэммиттэр.
Сэрии сылларыгар ас-таҥас карточнай системаҕа киирбитэ. Хара бурдук
күҥҥэ нормата улахан дьоҥҥо 400-500 грамм, оҕолорго 250-300 грамм буолар,
оннооҕор испиискэ нормата 3-4 хоруопка буолбут.
Үгүс үөрэнээччилэр Дүпсүнтэн 4-8 км. ыраах сытар Сэргэлээхтэн,
Остуойкаттан, Дабаадыматтан, Нэрэликиттэн, Бээдиттэн, Көрдүгэнтэн сылдьан
үөрэнэллэрэ, атын нэһилиэк оҕолоро Найахыттан, Баатаҕайтан, Өнөртөн,
Чэриктэйтэн, Өспөхтөн кэлэн кытта үөрэммиттэрэ. 1941-45 сс. Дүпсүн
оскуолатыгар директорынан, үөрэхчааһын сэбиэдиссэйдэринэн үлэлээбиттэрэ:
1941- 42 сс. — Аржаков Степан Терентьевич директор, Васильев Дмитрий
Егорович сэбиэдиссэй.
1942- 43 сс. - Дьяконов Степан Константинович директор, Никифоров
Михаил Пантелеймоновҥ1 сэбиэдиссэй.
1943- 45 сс. Васильев Дмитрий Егорович директор, Никифоров Михаил
Пантелеймонович сэбиэдиссэй.
Оскуола үөрэтэн, иитэн таһаарбыт ыччаттарын, үлэлии сыдьар
учууталларын сэрии хонуутугар атаарбыта.
Сэриигэ бастакы хомууртан саҕалаан бэбиэскэ туган Арҕаа фроҥҥа
сэриилэһэ барбыттара: Рожин И.Е. — 1941 с. армияҕа ыҥырыллыбыт. 1942 с.
өлбүтүн туһунан биллэрии кэлбит; Босиков М.Д. — 1942 с. өлбүт.
Тыылш хаалбыт учууталлара 2-3 ноҕуруускаҕа үлэлииллэрэ. Холобур,
учуутал Немова Надежда Андреевна - нуучча тылын, зоологияны, географияны
үөрэппитэ.
Сэрии кэмигэр үөрэммит, оскуоланы бүтэрбит оҕолортон салгыы үөрэнэ
орто, үрдүк үөрэхтээх улууска, республикаҕа ааттара биллэр учууталлар,
быраастар, суруйааччылар, наука үлэһҥгтэрэ, салайааччылар, колхоз, совхоз
улэтигэр үйэлэрин анаабыт үтүөкэннээх үлэһит дьоннор үүнэн тахсыбыттара.

Өлүүнү кыайбыттар олоҕу оҥорсубуттар

Васи.шй Бичкарев,
РФ художниктарын, журналистарын союһун чилиэнэ,
СР суруйааччьыарын союһун чилиэнэ,
СР искусствотын утуөлээх деятеля
Аҕа дойду сэриитин иэдэннээх кэмнэригэр симэлийэн оспотох таптал
төрөппүт оҕолоро 1941-45 сс. күн сирин көрбүт мин көлүөнэм, бу орто дойдуга
олоҕун саҕалаабыта, сайыннарбыта.
Сэрии саҕаланыытыгар Саха Сирэ 416 тыһыынча киһилээҕэ сэриигэ 62
тыһынча 250-чэ киһи барбыта. Кинилэр аҥардарын кэриэтэ кыргыс толоонугар
охтубута, кырыктаах сэрии 4 сылыгар тыыл кытаанах үлэтиттэн уонна
аччыктаан, хоргуйан 60 тыһынча киһи, ордук оҕо дьахтар сырдык тыына
быстыбыга. Иэдээннээх өлүүү сүтүү кэмигэр биһиги көлүөнэ күн сирин
көрбүтэ. Сэрии ыар содулуттан биһиги быстар аҕыйах эбиппит. Билигин бэрт
аҕыйах тыһыынча эрэ киһи кырдьар сааспытыгар үктэннибит. Элбэ.х үтүө

13