Page 17 - Сэрии сылын о5олоро - Дүпсүн оскуолатыгар

Иккис түһүмэх

САНЫАҔЫН ДОҔОТТООР, ААСПЫТЫ!

Оҥой-соҥой көрбүт оҕо сааспыт өйдөбүлэ

А.Андреева
Күнтэн кун, сылтан сыл ааһан иһэр! Сыл хонук диэн мээнэҕэ эппэтэхтэр
— киһи олоҕо олус кылгас, көрүөх бэтэрээ өттүгэр ааһа оҕустаҕа тургэнин.
Сыллар ааһаллар, күннэр көтөллөр, кыра бэйэбит улаатан, үөрэнэн, үлэлээн,
ысы буолан, оҕо төрөтөн билигин бары эмээхсин, оҕонньор дэтэр сааска
тиийэммит өбүгэлэрбит олорбут, төрөөбүт түөлбэбит эйгэтин, үөскээбит
алаасныт барахсан кэрэчээн сибэккилээх хонуутун, күөҕүнэн симэммит
чараҥын суугунуур хатынын сиккиэрин ахтабыт-саныыбыт.
Биһиги көлүөнэ оҕолоро оскуолаҕа үөрэнэ барыахпытыгар диэри алаас-
алаас аайытын өбугэлэрбит барахсаттар олорбут саах-буор сыбахтаах саха
балаҕаннарыгар олорбуппут. Ийэлэрбит, аҕаларбыт, эбээлэрбит, эһэлэрбит
кэпсииллэрэ-ахталлара: «Талкы-кэлии талыгырыыр тыаһыттан салҕаммыт,
тэһийбэтэх киэһэлэрбитигэр таабырыннаһан, чабырҕахтаһан сааранар
этибит. Кыһынҥы халҕан кыыкыныыр тыаһыттан уратыны тугу да истибэт
чункуйбут кэмнэргэ остуоруйалаһан, олонхолоон, сайгыччы ыллаһан
сэргэхсийэр этибит. Көмүлүөк оһох иннигэр күө-дьаа мустаммыт
оҕонньоттор-эмээхситтэр эйэҕэс сэһэннэрин, номохторун, үһүйээннэрин
интэриэһиргээн олорон истэрбит» — диэн.
Үгүс сыллар үргүөрдэрэ, самыырдара, хаардара, силлиэлэрэ-буурҕалара
үлтү сөрөөн ытыйан, куурдан, эмэхситэн, суулларан эмээлэрэ эрэ хаалбыт,
оннулара эрэ онойон, алаас-алаас аайытын өтөх буолан сүөдэйэн, өбүгэлэрбит
олорбут өтөхтөрө өһөн тураахтыыллар. Иннэри барбыт сэргэлэр иччилэрин
кэтээбиттии иһиллээбит курдук иһийэн тураахтыыллар. Ынах хомуйа ыраах-
чугас ыалларга ыалдьыттыы барар ыллык суолларын ытырыык эрбэһин, ыккый
ойуур, талахмас омоонун эрэ хаалларан олоччу отой оһорбуттар. Өбүгэлэрбит
оонньообут-көрүлээбит көнө дэхси күөх хонуулара, сөтүөлээн чомполообут
көлүкэлэрэ, ынаҕы хамыйан аҕалбыт, ньирэйи эккирэтэн туппут, тэпсибит
тиэргэннэрэ, үнкүрүйбүт, күөлэһийбит булгунньахтара оннуларыгар
турдахтара.
Биһиги төһө да сааһырдарбыт харахпытыгар бу көстөн кэлэллэр: олорон
ааспыт ампаардаах дьиэлэрбит, күннээх оҕо сааспыт, оонньоон ааспыт
хонууларбыт. Саха норуотун кыһалҕалаах, кырыымчык олоҕун санаарҕаан,
саппаҕыран олорон дьоммут кэпсииллэрин, саната суох сонуоран олорон
истэрбит.
Айбыт дьоммут алгыстарынан, төрөппүт дьоммут төлкөлөөһүннэринэн
кэлэр кэскили тэринэн, кэнчээри ыччаты дэлэтэн, дьоммут баҕа санааларын
кысиыарынан-сатанарынан толоро сатаатыбыт.

Гоиш Василъев - Былыргы олоҕу кыратык баттаспытым: оскуолаҕа
киириэхпэр диэри буор муосталаах балаҕан көмүлүөк оһоҕун сылааһынан
улааппытым, саас балаҕаммыт муус түннүгүн кырыагаан, дьиэ иһин
сырдатарбыт, бурдук тардар тааһы эргитэ сатыырбыт, талкынан тирии
имитэллэригэр көмөлөһөрбүт.
Света Федорова — 1951 с. үөрэх саҕаланыытыгар мин алта саастаах оҕо,
убайдарым Виктор, Фред оскуола кырыысатын үрдүгэр былаах ыйыырга
көмөлөһүннэрбитэрэ. Убайдарым дэриэбинэни ьггыска уурбут курдук көрөн 14
дьиэ баарын аахпыттара, бүтэһик дьиэ эргэ батыыһа — билигин музей.
Оскуола үрдүк сиргэ томторго турар буолан, хантан баҕарар үчүгэйдик,
дьэндэйэн көстөрө, үс мас бүтэй күрүөлээх киэҥ тэлгэһэтэ күп-күөх кырыс,
олбуорга киирэр аарка сиэдэрэйэ, улахана, куруутун сабыылаах буолара, аттыгар
сулумах киһи киирэр эргийэ турар калиткалааҕа, онно хатааһылыы оонньуурбут.

15