Page 107 - Тыыннаахтар олох олорор аналлаахатр

Биллэрин курдук, Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии кө-
мүскэлигэр Саха сириттэн 62 тыһыынчаттан тахса киһи ар-
мияҕа ыҥырыллыбыта. Ол дьонтон 22 тыһыынчаттан бэрт
кыранан ордуктара эрэ эргиллибиттэрэ.
Онтон Уус Алдан оройуонуттан 2200-кэ киһи сэриигэ
ыҥырыллыбытыттан, ситэтэ суох көрдөрүүнэн, 1228 буойун
уоттаах сэрии хонуутугар сырдык тыыннарын толук уурбут-
тара. Будьоннортон хастара кэргэннээҕэ, оҕолооҕо билигин
даҕаны чопчу чуолкайдана илик. Онон сэрии саҕана оро-
йуон (улуус) үрдүнэн хас эдэркээн ийэ кэргэннэрэ сэриигэ
өлоннөр огдообо хаалбыттара биллибэт. Онтон төһөлөөх эл-
бэх саха эдэркээн кыыһа сөбүлүүр, таптыыр уолун күүтэн
ыал буолбакка, оҕо-уруу төрөппөкке эдэригэр дуу, сааһыран
баран дуу, бу орто дойду олоҕуттан арахсыбытын ким да
билбэт.
Мин бу кыракый кинигэбэр, эрдэ эппитим курдук, «Уот-
таах сэрии огдообото» диэн ааттаммыт адьас аҕыйах киһи
олоҕун түгэннэрэ кэпсэннэ. Үөһэ ахтыллыбытын курдук,
үгүс дьахталлар олохторун иккистээн оҥостон «сэрии ог-
дообото» аатырбатахтара. Кинилэргэ ханнык да чэпчэтии,
өйобүл суоҕа. Онтон аҕалара Ийэ дойду көмүскэлигэр сэ-
риигэ баран өлбүт тулаайахтарга, аҥаардас ийэҕэ иитиллэн
үөрэхтэн матан, колхуос «көлүүр оҕуһа» буолбут дьоҥҥо су-
даарыстыба күн бүгүн да өйүүр, көмөлөһөр илиитин ууна
илик. Хомойуох иһин, кинилэр кэккэлэрэ эмиэ күн-түүн
аҕыйаан иһэр.
Күн-дьыл тоһонон ыраатар да, устуоруйа чахчытын би-
лэр, туоһулаан кэпсиир киһи көҕүрээн иһэр. Онтон аҥаар-
дас архыып матырыйааллара, үксүгэр үлэҕэ кыайыы-хотуу
көрдөрүүтүн эрэ кэпсииллэр. Сэрии саҕана оройуон кол-
хуостарынан төһо-хачча үлэ үлэлэммитэ, сэриилэһэр фроҥ-