Page 5 - Улуу кыайыыны уһансыбыттара Е.Д

Мин хос эһэлэрим тыылга кыайыыны уһансыбыттара
Хос эһэлэрим Мигалкин Филипп Николаевич уонна Пестряков Гаврил Саввич тустарынан
сырдатыахпын баҕарабын. Кинилэр иккиэн колхоз правлениелара туруорсан сэриигэ
ыҥырыллыбатахтар эбит. Хос эһэм Мигалкин Филипп Николаевич сэрии саҕаланыытыгар
46 саастаах эбит. «Калинин» аатынан колхоз 1929 сыллаахха тэриллибитигэр бастакы колхоз
чилиэнинэн киирбит дьонтон биирдэстэрэ. 1941 сыллаахха колхоз салаптата бэрт өр кэпсэтэн,
кинини армияҕа барбат гына боруонньалаппыта. Бу бириэмэҕэ колхозка сэрии фронун аһынан
хааччыйар сыаллаах туус балык биригээдэтин тэрийэ охсор дьаһал кэлбитэ. 1941 сыллаахха
атырдьах ыйын 6 күнүгэр колхоз бырабылыанньата Филипп Николаевиьы муҥха биригээдэтигэр
ыытар туһунан уурааҕа тахсыбыта. Кини бапык биригээдэтин туттар сэбин-сэбиргэлин үчүгэй
хаачыстыбалаах гына оҥорон, бу биригээдэ үлэтин өрө көтөхпүтэ. Балык тууһуурга анаан,
буочукалары тииттэн хайытан оҥорон, балык биирдэ да буорту буолбатаҕа. Маны таһынан, балыгы
уурар бадыбаапы, дьиэни-уоту тутгарбыта. Колхоз стахановеһын үрдүк аатын ылбыта. Ол курдук
архыып докумуона көрдөрөрүнэн оройуон балыксыттара 4088 центнер балыгы бултаан, былааны
140% толорбутгар. Ол иһин И.В. Сталин махтап телеграмма ыыппыт докумуона Тулуна оскуолатын
музейыгар баар. Туох баар ыарахан үлэлэргэ холобурунан сылдьар уонна улахан мас ууһа
буолан, кыайыылаах, хотуулаах үлэһит эбит. Кини Аҕа дойдуну көмүскүүргэ, Улуу Кыайыыны
ситиһэргэ улахан кылааты киллэрсибит киһинэн буолар. Колхоз муҥхатын биригээдэтин
дьонноруттан биирдэстэрэ этэ. Ити ситиһиитин иһин САССР Верховнай Советын Президиумун
Бочуотунай грамотатынан наҕараадаламмыта. Кэргэнин Гуляева Парасковья Ивановнаны кытта
3 оҕоломмуттар. Кыыстара Анна, уолаттара Филипп, Иннокентий.
Хос эһэм - Пестряков Гаврил Саввич - сэрии саҕаланарыгар 24 саастаах эбит, бастыҥ
үлэһит уонна түөрт тулаайах оҕолору - балтын уонна бырааттарын иитэр буолан сэриигэ барбатах
эбит. Тыыл, үлэ ветерана, Уус-Алдан улууһун, Курбуһах нэһилиэгин Бочуоттаах олохтооҕо,
Аллаах-үүҥҥэтаһаҕастаһыытыгар7төгүл кыттыылааҕа. 1941 сыллаахха кыһын ахсынньы ыйга
«Октябрь» колхозтан Ааллаах үүҥҥэ таһаҕас таһыытыгар колхоз дьонуттан Аммосов Николай
Семеновичтыын аттаммыт. Онно Баатаҕай нэһилиэгин Биэттэ диэн сириттэн 6 атынан баран 2
тонна күөл соботун таһааран Охотскай перевозка туттаран киирбит. 1943-44 сыл кыһыныгар иккис
сырыытыгар эмиэ Ньукулайдыын 6 атынан Ааплаах үүҥҥэ тахсан түөрт, биэс кырыныы оҥорон
былааны толорон киирбиттэр. Онно таһаҕастара үксэ бурдук, иһэ эрэ ылыллыбыт сүөһү этэ
буолара. 1944-45 сылларга 3 атынан бэйэтэ Ааллаахха тахсан түөрт, биэс төгүл кырыммыт.
Араас куруппа, эбиэс, бурдук, эт тиэйэр этим. Саас маай эрэ иннигэр эргиллибитим. 1945 сыл
ахсынньытыгар эмиэ 3 атынан колхозтан соҕотоҕун Ааллаахха тахсыбыт. Онно эмиэ түөртэ,
биэстэ кырынан араас куруппа, сиэмэ тиэйбит - 80 киилэлээх улахан кууллар эбит. Эмиэ муус
устар бүтүүтэ киирбит. Ити курдук хос эһэм бу улахан эппиэтинэстээх сорудаҕы толорууга 7
сылдьыбыт. Колхозтар саамай хоһуун, ыраах айаны тулуйар, ханнык да ыарахаттартан чаҕыйбат
киһи диэн кинини ыыттахтара.
Хос эһэм кэргэнин Катакинова Аграфена Алексеевнаны кытта 7 оҕоломмуттар, барыларын
үөрэхтээбиттэр.Наҕараадалара: “ 1941-1945 сс. үлэҕэ килбиэнин иһин” мэтээл, Кыайыы 30,40,
50, 60 сылыгар үбүлүөйдээх мэтээллэр, “Золотая промышленность Якутии” бэлиэ (1977),
“Маршал Советского Союза Жуков” мэтээл, “Лена”, “Сардаҥа” совхозтар, Уус-Алдан оройуонун
салалталарын Махтал суруктара, Почетнай грамоталара.
Ахтыыны суруйда хос сиэннэрэ Цой Эдик.