Page 18 - Сырдык ааккар сугуруйэбит

Ш елковников Федор Михайлович

(1915-1946)
Сүөдэр бастакы хомуурга түбэһэн сэриигэ
атгаммыта. Оччолорго кини 26 саастааҕа, бэйэтин
кыанар, убайдарыттан итэҕэһэ суох модьу-таҕа киһи
этэ. Ол суостаах-суодаллаах сэрии саамай өрөгөйдөөн
турар кэмигэр, Москваны көмүскүүр хаан тохтуулаах
кырыктаах кыргыһыыларга кыттыбыт. Көхсүгэр
ыараханнык бааһыран дойдутугар төннүбүт. Жиркова
Матрена диэн I Өспөхтөн төрүттээх кыыһы кэргэн
ылан олоро сылдьыбыттар. Оҕоломмотохтор. Сүөдэр
сэрииттэн ылбыт бааһыттан сэдиптээн баара-суоҕа
отут биир сааһыгар суох буолбут. Хомойуох иһин,
кини туһунан туох да ахтыы, сурук-бичик хаалбатах
эбит.
Арай кини туһунан өйдөбүл буолан хаалбыт биир бэлиэ баар. Маалыттан
Чэрикгэйгэ киирэр айан суолугар мыраан үрдүгэр киһи уһунун кээмэйинэн

быһыллыбыт мае баар. Балачча сонос тиит маһы түөрт өртүн көбүс-көнөтүк
кырыылыы суораннар баҕана мае оҥорбуттар. Ол баҕана биир сирэйигэр
Сүөдэр, Арамаан ааттарын суруйан хаалларбытгар, 1939 сыл диэн бэлиэ
хаалбыт. Кэлэр-барар дьон “Суруктаах мае” диэн аатгаабыттар, тохтоон

сынньанан, сыт таһааран ааһар буолбутгар. Ити маһы Арамаан маннык диирэ
үһү: “1939 сыллаахха Остуойкаттан Маалынан эргийэн Чэриктэйгэ киирэн
испиппит. Онно сынньана олорон убайбыт Сүөдэр онорбут маһа, кэнники
дьоммут көрө сылдьыахтара, кэриэс буоллун”- диэбит. Ол остуолба атын
сирэйдэригэр ааһан иһэр дьон суруйбут аатгара элбээбит этэ. 2010 сыллар кэннэ
улахан ойуур баһаара туран мае бөҕө умайбыта. Ол остуолба мае эмиэ төрдүтгэн

умайбыт этэ. Уот тоҕо салаан ааспытын кэннэ, умайбыт мастар анныларыттан ол
суруктаах остуолба тооромоһо, хардаҕас саҕа уһуннаах мае көстөн кэлбит.
Соһуйуох иһин үөһэ, аллара өтгүлэрэ умайдаллар да биһиги дьоммут суруйан
хаалларбыт ааттара туох да буолбакка сыталлара үһү. Ол суруктаах мае билигин

да маска кыбыллан ол сиргэ турар. Убайбытыттан Сүөдэртэн хаалбыт ол бэлго
сурук турбута 81 сыла буолбут эбит...

Суруктаах остуолба

Кэнэҕэһин даҕаны дьоммут көрө сылдьыахтара, Сэниэ ылан сынньанан,
Кэриэс буолан турдун диэн, Тохтоон ааһар эбитгэр.
Отут тоҕус сыллаахха
Сүөдэр бэлиэ хаалларбыт. Суруллубут суоруллубат,
Урукку кэм умнуллубат;
Маалыттан Чэриктэйгэ ааһар айан аартыгар Аҕыс уонча сыл буолбут,
Өйдөбүнньүк оҥорон, Элбэх хаар ууллан ааспыт.
Тиити кэрдэн, остуолбалаан,
^ ” 11 быһан суруйбут. Ааһар дьону арчылыы,