Page 148 - Неизвестное название

этим. Мүрү эбэни аан бастаан 1914 с. балаҕан Түөрт эрээт парта баара, онно уҥа диэкиттэн
ыйын саҥатыгар ардахтаах баҕайы күн көрбүтүм. ааҕан маҥнайгы эрээккэ төрдүс кылаас, иккис
Уум кэлэн утуктуу-утуктуу хааман истэхпинэ эрээккэ - үһүс кылаас, үһүскэ - иккис, бэсти-
күтүөтүм: «Кор эрэ ол...», - диэн иннин диэки лиэнэйгэ - төрдүс эрээккэ пиэрибэй кылаас этэ.
ыйбытыгар көрбүтүм, күн саҥардыы кылбайа Оҕо бэрт аҕыйаҕа, барыта сүүрбэттэн эрэ тахса
тахсан эрэр, иннибэр ыраах туора үрдүк кырдал- оҕо этибит. Билигин өйдүөбэппин хайа кылааска
га дьиэлэр дуобат курдук чочоруһаллар, чыычаах хас оҕо баарын. Арай маҥнайгы кылааска үс оҕо
ыллыыр, бөтүүк хаһыытыыр, кэҕэ этэн чоргуйар. баарын өйдүүбүн, Коля Говоров, Петя Новгоро-
Күөх тумарыкка Томтор дэриэбинэтэ көстүбүтэ. дов, Терентий Копырин диэн. Ону даҕаны, туой
Тахсан эрэр күн сардаҥата саҕахха кыһайан, учууталбыт миигин ыҥыран көмөлөһүннэрэр
хайдах эрэ остуоруйа дойдутун санаппыта... идэлээх этэ, онон өйдүүбүн.
Ол саҕана үөрэх Томторго буолара, аллараа Учуутал ыгыма бэрт, кини сахалыы билбэт,
билигин оройуон киинигэр биир эрэ былыргы онтон оҕолор нууччалыы билбэттэр. Түөрт кы­
саах балаҕан дьиэ баара. Томторго икки оскуо- лаас туомугар түөрт аҥыы үөрэх буолан, ол дьыл
ла баар этэ. Биирдэрэ Министерство народного бэрт эрэйинэн үөрэммиппит. Учууталбыт ол дьыл
просвещения, көннөрү аата «улахан оскуола» биир да оҕону сыспатаҕа буолан баран, дьэ, диэн
диэн илин тыа саҕатыгар турар оскуола этэ. От­ «ыстырыыс да, накаас» киһи этэ.
тон «аччыгый оскуолап диэн («церковно-приход­ Холобур, төрдүс кылааска үөрэнэр биир уолу
ская») Сергей Дьячковскай диэн элбэх оҕолоох, ахсаан уруогар дуоскаҕа ыҥырар. Маҥнай холку
мин киһини өйдүүрүм тогору көрбүппүттэн, саа- соҕустук кэпсэтии барар. Учуутал аргыый аҕай
май дьадаҥы, «муомарбыт» аҕабыыт (священник) куолаһынан кэпсиир онтон ыйытар, уола килэйэн
дьиэтин таһыгар быыкаайык дьиэҕэ баара. турар. Онтон учуутал иккиһин-үсүһүн кэпсиир,
Мин улахан оскуолаҕа үһүс кылааска ки- уола тугу эрэ сыыһа-халты ботугуруу-ботугуруу
ирбитим. Учууталбыт Евгений Ильич Сухонин турар, кыайан өйдөөбөт (уруоктара буоллаҕы-
диэн биэссэл (фельдшер) оҕонньор уола этэ. на урут барбыт уруоктарын хатылааһын). Он­
Учууталбыт дьону кытта кэпсэтиигэ ылбаҕай тон учуутал кыыһыран, куолаһа үрдээн, бэйэтэ
соҕус ^буолуох курдук буолан баран, биир да ыгыллан барар. Ол аайы уол улам уостан, хара
тылы сахалыы билбэтэ моһуоктуура. Чыпчылыҥ- сирэйэ дьэбиннирэн (кытарара буолуо), саҥата
ныы-чыпчылыҥныы, муннунан хаҥсырыйа-хаҥ- аҕыйаан, аччаан иһэр. Кылаас им-дьим барар,
сырыйа дьону кытта кэпсэтэн көрөрө да, туох да бары сорудахпытын быраҕан кэбиһэн баран,
тахсыбат этэ учууталлаах уолу одуулаһыы буолар. Учуутал­
Оттон уруогар киир- быт буоллаҕына бастаан: «Бүгүн эмиэ тугу да
дэҕинэ сыр эһэ этэ. Оҕолор билбэккин, бу туох буолбут киһигин?» - диир.
нууччалыы да билбэттэрэ. Онтон: «Чэ, аны биирдэ кэпсээн көрүүм», - диир.
Арай мин уонна Костя Онтон: «Дьэ, төрүт мае акаарыгын, бу ханна
Окоемов (кэнники Кон­ үөскээбит киһигиний?» - диэн буолар. Онтон:
стантин Константино­ «Бу, аччыгый кылаас оҕолоро эйиигиннээҕэр ор-
вич Окоемов коммунист, дук өйдүүллэрэ буолуо», - диэн, Костя биһигини
оройуон үлэһитэ тахсыбы- уонна атын да оҕолору ыйытан көрөр, биһиги ор-
та) буоламмыт ханныктык дон тахсабыт... Онтон учууталбыт, улам кыыһы-
эрэ билэрбит. Костя ран, бастаан кыратык сөмүйэтинэн, онтон улам
биһи үһүс кылаас­ ыгыллан сутуругун «ньууччалыы» туттан баран,
ка үөрэнэрбит, ортоку тарбаҕын сүһүөҕүнэн бэйэтин сүүһүн
үксүн тылбаас- кытаран хаалыар диэри тоҥсунар. Онтон миэ-
чыт буолан ко- линэн дуосканы сынньар, миэлэ тоҕута ыстанан
, рөрбүт. Оскуо- хаалар, хаста да миэл аҕалтарар, тиһэҕэр кэлэн,
лабыт түөрт бадаҕа, букатын өйүттэн тахсан хаалан баран,
Сухонин Е.И. кылаастаах диэн кылаас иннигэр чохчоҥнуу сылдьан сутуругунан
ааттанара. Ол кы- эбэтэр миэлинэн: «эйиэхэ манна туох да суох», -
лаастар билигин курдук тус-туспа хоско үөрэм- дии-дии улам улаханнык кылана-кылана сүүһүн
мэт этилэр. Бары биир кыра соҕус хоско симиллэн кырбанар. Биһиги букатын им-ньим барабыт,
олорорбут, биир учуутал барыбытын үөрэтэрэ. үөрэх диэки санаа сүтэр, бэйэбит куттанан тити-