Page 193 - Неизвестное название

Учуонайдар этэллэринэн, 1935-1950 сс. увлажненности территории, где прослеживают­
диэри Мүрүгэ уу киирбэтэх. Онон сибээстээн ся вековые и внутривековые колебания уровня
ордук иккис Аҕа дойдуну көмүекүүр Улуу сэрии воды. Наиболее высокие уровни повторяются
сылларыттан саҕалаан, Эбэбит күөлүн уута олус через 150-180 лет. В этом ритме происходит
түргэн тэтиминэн уолан барбыт. Ол оччотооҕу наивысшее поднятие уровня воды и пересыхание
манна олохтоох ыаллары долгутар буолан испитэ озер, вплоть до полного исчезновения воды в кот­
өйдөнөр суол. Кинилэр өбүгэ саҕаттан балык- ловине. Аласные озера являются не стабильными
тыыр туоналара чычаарбыта, баайар хомустарын водными источниками.
уутугар тыы хаампат буолбута. Уолбалар тах- В настоящее время аласные озера, по на­
сыталаабыттара, уу баһар талаһалара хонууга шим наблюдениям, находятся в фазе пересы­
олорон хаалбыттара. Көтөр кынаттаах аҕыйаа- хания. Поэтому многие населенные пункты,
быта, хаһыҥнар түһүүлэрэ кытта хойдубута. Бу расположенные в аласной провинции, испыты­
барита урут метеорологическай кэтээн көрүү вают острую нехватку питьевой воды. Более или
тэриллэ илигинэ, уу уолуутун билгэлиир бэлиэ- менее водообильные аласные озера всех стадий
лэр этэ. Оттон учуонайдар этэллэринэн: «Коле­ развития не отвечают санитарно-гигиеническим
бания уровня аласных озер имеет ритмический требованиям ГОСТа 2761-84 и тем более требо­
характер, обусловленный изменчивостью общей ваниям СанПиН 2.1.4.559-96 «Питьевая вода».
МҮРҮГЭ УУ кэллэ
Ол да иһин Эбэ тулатыгар уу саппааһын мун- Ити кэмнэргэ үрэхтэр ууларын Мүрү күөлү-
ньуу сэрии сылларыттан ыла саҕаламмыта. Ол гэр киллэрии араас өрүттээх варианнарын чин-
курдук, райком бастакы секретарынан үлэлээбит чийии үлэтэ ыытылларын таһынан, сир анныттан
П.В.Данилов, оҕуруотчут М.В.Бурцев көҕүлээһин- ууну көрдөөһүн эмиэ саҕаламмыта. Мин үлэлиир
нэринэн Эбэ илин баһыгар уонна Буочара үрэҕэр кэммэр, эбэ тулатыгар 6 скважина хаһыллыбыта,
бэрэбинэнэн мае истиэнэ быһыттары оҥорбуттара. диэн суруйар Николай Алексеевич Орлов. Хо-
Итинтэн салгыы Илин үрэх уутун Тоһоҕо лобур, эргэ балыыһа аннынааҕы скважинаттан
күөлүгэр салайан, манна уу саппааһын үөскэтэ- 58,2-59,5 м. дириҥнээх сиртэн 11м. халыҥнаах
ри Герой Егоров аатынан колхоз «Маяктааҕы» балачча киэҥ сири ылан сытар уу араҥата баара
учаастагын үлэһиттэрэ туруорсубуттара. Ол көстүбүтэ. Сэдэгэр арыыга хаһыллыбыт скважи­
түмүгэр тыа хаһаайыстыбатын производствоҕа наттан 43,4-55,4 м. дириҥҥэ уу көстүбүтэ. Ол
салаатын инженер-мелиоратора Евгений Ми­ уу балыыһа аннынааҕы ууттан икки төгүл аҕый-
хайлович Мурашка бырайыактааһынынан Илин ах этэ. Ветеринарнай участак аннынан хаһыл-
Баска көҥүһү быһан буор быһыт оҥоһуллубута. лыбыт скважинаттан туһалаах уу көстүбэтэҕэ.
Ити быһыттан Тоһоҕо күөлүгэр диэри хоруу хо- Хата, ол оннугар, 55 м. дириҥҥэ чэгиэн мае
руллубута. Ол үлэни 1959 с. ДТ-75 бульдозер- көстүбүтэ барыбытын дьиктиргэппитэ. Саамай
даах, скрепердаах тракторынан В.Д.Андросов улахан уу Майаҕас анныттан көстүбүтэ. Ол уу
хаһан күнүстэри-түүннэри үлэлээн бүтэрбитэ. бастаан бытыылкаҕа куттахха испиир курдук
1960 сыл сааһыгар уу Тоһоҕо күөлүгэр киирбитэ. ыраас этэ. Ону хоннорон баран көрдөххүнэ, кы-
Ити саас Илин Ойбон күөл (Тэҥиттэ) күөлүттэн таран тахсара. Итини учуонайдар ууга тимир
алыһар устан киирэн, дьон бөҕө күөлгэ, үрэххэ элбэҕинэн быһаарбыттара. Ити көстүбүт уу өссө
туулаан, илимнээн, эмис алыһары сиэн абырам- алын араҥатыгар үөһээҥҥи ууну кытта сибээс-
мыттара биллэр. 1960-1961 сс. ипподромҥа тээх уу улахан араҥата баара сабаҕаламмыта.
киирэр аан утарыта эмиэ Е.М.Мурашка бырай- Оссе биир скважина Воробьев бөһүөлэгэр, Та-
ыактааһынан бастаан ууну аһарар биир суон рыҥнаах атах илин өртүнэн, бааһына чугаһыгар
турбалаах улахан быһыт оҥоһуллубута. Ити хаһыллыбыта. Бу скважина уута элбэх газтааҕа.
оҥоһуу Тарыҥнаах атах күөлүн уута туолан Эбэ Онно үлэлээччилэр оннооҕор күөстэрин буһа-
көхсүгэр ааһарыгар ууну сөптөөх таһымҥа тутар рынан аһыыллара. Ол уот түүннэри умуллубат
аналлааҕа. Ордор уу таһымнаатаҕына турбанан уот буолан умайан күлүбүрүүрэ. Хаһыллыбыт
ааһа туруохтааҕа. Бу быһыты бульдозердаах уо­ скважиналар бары кэриэтэ аһыыр ууга себе суох-
нна скрепердээх ДТ-75 трактордарынан Васи­ тара. Дьэ, ол иһин бөһүөлэк үрдүнээҕи сыырга,
лий Устинович Шапов, Иван Никитич Карамзин, кладбище таһыгар билигин үлэлии турар сква-
Василий Дмитриевич Бурцев - Эмиэрикэ оҥор- жинаны хаһыы үлэтэ саҕаламмыта. Бу скважина
буттар. Кэлин быһыты үс турбалаабыттара. 601 м. дириҥнээх, дьикти историялаах. Итиччэ