Page 189 - Неизвестное название

ОЛОҤХО ДОЙДУТУН ОРОЙО
Күөлэ толору, айылҕата чөл эрдэҕинэ, кыр- «Бүдүрүйбэт Мүлдьү Бөҕөтүттэн» 2,5 төгүлүнэн,
дьык даҕаны, аатырыан аатырбыт, сураҕырыан И.Т.Теплоухов «Куруубай хааннаах Кулун Кул-
сураҕырбыт, олоҥхоҕо этиллэринии, орто бараан лустууруттан» түөрт төгүлүнэн улахан уонна
туруу дойду долгуруута, сир киэнэ килбэйэр ки- бэйэтин кээмэйинэн Аан дойдуга бэчээккэ тах-
инэ, чахчы да олоҥхо дойдута эбит ээ, Эбэбит сыбыт аҕыйах ахсааннаах бөдөҥ героический
Тойон Мүрү барахсан! эпостары кытта тэҥҥэ турар улуу айымньы.
Оо, улуу Эбэм! Эн оччотооҕу киэҥ киэлигин, Соторутааҕыта аҕай бүтүн Россия эбэ хоту-
тыытыллыбатах кыыс кэрэ айылҕаҕын көрбөтөх ну сөхтөрбүт «Кыыс Дэбилийэ Бухатыыр» эмиэ
хомолтолоохпун. Бүтэйдии билэбин, Эн айылҕа манна Бороҕон буоругар төрөөбүтэ. Бу сүдү «но-
маанылаах оҕото, саха омук, урааҥхай бииһэ руот айымньыта» Лөгөй аатырбыт олоҥхоһута
ууһаан-кэҥээн олордун, уйа тутуннун, диэн үөһэ Николай Петрович Бурнашев - Боодоҕос тылыт-
айыылартан айдарыллыбыт улуу аналлааххын. тан 1941 с. суруллубута.
Ол да курдук эбит, үтүө сиргэ үтүө дьон төрүүл- Онтон Уус Алдан улуу олоҥхоһута Роман
лэр-ууһууллар, тоҕуоруһан олохсуйаллар. Эбэ Петрович Алексеевы олоҥхоҕо уһуйбут, илэ-
биир биллэр-көстөр оҕото А.В.Мигалкин бэйэтин чахчы устар ууну сомоҕолуур уран тыл аҕа-
ахтыытыгар суруйарын курдук, биһиги Эбэбит лаатар-аҕата, тохтор көмүс тойук туйгун туо-
киэнин курдук холку, Тойон алаас буоларын кур­ йааччыта, ыллам ырыаһыта Наһаар Бөтүкүөп,
дук ыгым, быһаарыылаах, саха дьылҕатын бэски- Өлүөнэ өрүс төрдүттэн тахсан иһэн борохуокка,
гэ, ыйааһыҥҥа уурар кэмнэргэ Хоро оҕонньор, онтон салгыы Дьокуускайга, 120 хонук устата
Лөгөй Тойон, Сэһэн Аржаков, Уйбаан Мигалкин, түүн аайы тохтообокко олоҥхолообута уос но-
Күлүмнүүр курдук чулуу дьону бэйэтин киэҥ киэ- моҕор киирэн, кэрэхсэнэн кэрэ кэпсээн буолбута,
литинэн бүөбэйдээн таһаарар үтүө үгэстээх. үгүс дьону сөхтөрбүтэ.
Кырдьык даҕаны, былыр былыргыттан си- Билиҥҥи ааҕыынан Уус Алдан улууһун си-
ри-дойдуну суон сурахтыыр, аатын ааттатар ригэр-уотугар 104 олоҥхоһут олорон ааспыта
киһи баар. Былыргы дьыллар быдан мындаала- биллэр. Кинилэр төһө олоҥхону айан-ыллаан
рыттан Тойон Мүрү суон сураҕын, аатын-суолун ааспыттарын сэрэйиэххэ эрэ сөп. Ол барыта оч-
Арассыыйа Эбэ Хотуҥҥа уонна Саха сирин бары чотооҕу дьүлэй үйэҕэ түбэһэн, сурукка-бичик-
муннуктарыгар кинилэр ааттаппыттара, аатта- кэ тиһиллибэккэ, үрүйэ сүүрүгүнүү устан, сиик
таллар, ааттата туруохтара да турдаҕа. Бу дой- буолан симэлийэн сүттэҕэ. Ол эрээри чахчы да
дуга муударай билгэһиттэр, улуу ойууттар, кус бу олоххо саханы үрдэтиэ олоҥхо. Кырдьык да
быһыйдар, күүстээхтэр, уос номоҕор киирбит олоҥхоһут оҕолорун үтүөлэринэн, Саха сирин
улуу олоҥхоһуттар уутуйан үөскээбиттэрэ бил- бу сүдү, ытык алааһа, Тойон Мүрү барахсан,
лэр. Аҥардас «Алаатыыр Ала Туйгун» диэн Ара- былыр-былыргыттан олоҥхо биһигин быһыы-
маан Алексеев үс үйэлээх олоҥхотун билбэтэх, тынан аатырыан-аатырдаҕа.
истибэтэх саха суоҕа буолуо. Бу сүдү кээмэйдээх Оттон олоҥхо бухатыырдарын курдук
олоҥхо тыһыынчанан сыллары нөҥүөлээн, уостан күлүмэх күүстээхтэр, кус быһыйдар Майаҕатта
уоска түһэриллэн, тупсарыллан, чочуллан-чоп- Бэрт Хараттан, Mac Мэхээлэттэн, Күүстээх Уй-
чуланан тыыннаах тиийэн кэллэҕэ. Р.П.Алексеев баантан саҕалаан күн бүгүҥҥэ диэри күүстээх-
суруйтарбыт «Алаатыыр Ала Туйгун» олоҥхото тэр күрэхтэригэр иннилэрин биэрбэттэр. Тойон
бэйэтин кээмэйинэн П.А.Ойуунускай суруйбут Мүрү суон сураҕын, албан аатын аатырдаллар,
«Дьулуруйар Ньургун Боотур» диэн олоҥхо- Аан дойдуга ааттаталлар.
туттан балтараа төгүлүнэн, Миитэрэй Говоров

УЛУУСПУТ УЙГУЛААХ УЙАТА
Тойон Мүрүнү төгүрүйэн турар баай хара тыа- рэс сэбирдэхтэринэн дэйбиирдэммит тэтиҥ мастар
тыгар тапталлаах Сахабыт сирин араас кэрэ мастара ситэрэн-хоторон биэрэллэр. Эбэ куула тыатын саҕа-
ханыылаһан үүнэллэр. Манна сүрүннээн лиҥкинэс тынан, сииктээх сирдэринэн, будьурҕай лабаалаах
тиит мастар тураллар. Ол эрээри кинилэр быыста- үөт мастар, талыы-талба талахтар, хахыйахтар бөл-
рыгар алаас сир далбар хотуттара, үрүҥ - суба- көй-бөлкөй үүнэллэр, үтэн-анньан киирэллэр.
лаах умнастаах мааны мастар хатыҥҥар да аҕыйаҕа Алааһы тулалаан турар баай хара тыатын
суохтар. Кинилэр сиэдэрэй көстүүлэрин тэлиби- мастарын быыһыгар дьэдьэн мүөттээх сыта дыр-