Page 191 - Неизвестное название

үтүмэп үйэлэр выыстарын сэгэтЛ!

Маны таһынан Мүрү Эбэни эргийэ олорбут саҥатынан толору. Күһүн-саас кус-анды кэмигэр
биэс колхозтар балыктыыр биригээдэлэрэ кыһын- сарсыарда эрдэ, киэһэ хойут саа тыаһыттан киһи
нары-сайыннары балыктыыллара. Кинилэргэ, хас кыайан утуйбат үлүгэрэ.
биирдиилэригэр, анал сыһыарыллыбыт элбэх ба­ Олохтоохтор кэпсииллэринэн, урут сааһыт
лыктыыр туоналаахтара. Ол балыктыыр биригээ- аҕыйах эрдэҕинэ Эбэҕэ куска-хааска дурдала-
дэлэри «Кыһыл Маяю) колхозка Митрофан Васи­ нан, мончууттанан сыппат үһүлэр. Алаастары-
льевич Бурцев, «Бөлөхтөһүү» колхозка Арсений гар киирэн атынан, оҕуһунан үөмтэрэ сылдьан,
Маркович Гоголев, Калинин аатынан колхозка сөп буоларынан өлөрөн тахсаллара. Дьахталлар
Петр Васильевич Аммосов уонна Филипп Нико­ туос ыаҕайалаах сылдьаннар күөллэрин кытыы-
лаевич Мигалкин, «Хатыҥ Сыһыы» колхозка Иван тыттан сөп буоларынан кус сымыытын хомуйан
Иванович Стручков уонна да атын кырдьаҕастар тахсаллара үһү.
саталлаахтык салайбыттара. Кинилэр, сыралаах- Мүрү Эбэ өлгөм балыгын, булдун-алдын
тык үлэлээннэр, дьоннорун-сэргэлэрин, аччыктаа- таһынан киниэхэ үүнэр хомуһа сут-кураан
һынтан-хоргуйууттан өрүһүйбүттэрэ, кыайыы сылларга сүөһүгэ сүрүн аһылык буолан, былыр
туһугар күүстээх үлэҕэ көҕүлээбиттэрэ. былыргаттан олохтоохтору өрүһүйэрэ. Кинилэр
Ол түмүгэр Уус-Алдан оройуонун дьоно сэ- чычаас-дьара уулаах сиргэ үүммүт хомуһу күөх-
рии сылларыгар Обком, Совмин көһөрүллэ сыл- түү охсон, ууттан ороон таһааран, куурбутун
дьар Кыһыл Знамяларын үп хомууругар 9 төгүл, кэннэ бугуллаан кэбиһэллэрэ үһү. Оннук күөх-
сүөһү иитиитигэр 8 төгүл, балык булдугар 14 түү оттоммут хомус, сүөһүгэ үчүгэй аһылык буо-
төгүл, МТС үлэтигэр 3 төгүл, олохтоох промыш- лара биллэр. Маннык оттоммут хомуһу «орооһун
ленноска 3 төгүл ылан ити Знамяны оройуоҥҥа хомус» дииллэр. Онтон күһүнүн, балаҕан ыйы-
букатын хаалларары ситиспиттэрэ. 1942 с. Ста- гар, дириҥ уулаах сиргэ үүммүт хомуһу тыынан
линтан махтал телеграмманы туппуттара. Онно сылдьан күөхтүү баайаллара, оннук баайыллы-
маннык суруллар: «Райком Даниловка, Райсовет быт хомус күөхтүү хатар. Ону күһүн уу тоҥон
Мигалкиҥҥа, оройуон бары үлэһиттэригэр балык киһини уйар буоллаҕына, илии хотуурунан охсон
булдугар фронт закаһын килбиэннээхтик толор- ылан кэбиһэллэрэ уонна сүөһүгэ сиэтэллэрэ. Ку-
буккут иһин махтанабын. Инники үлэҕитигэр си- раан-сут сылларга аҥардас хомуһунан сүөһүнү
тиһиини, олоххутугар дьолу баҕарабын. Сталин». сыл таһаарар түбэлтэлэрэ да бааллара үһү. Хо-
Тойон Мүрү, дириҥ уутун көмүс хатырыктаах муһу баайыы бэйэтэ кистэлэҥнээх, ол курдук, уу
балыгынан эрэ буолбакка, тулалаан турар аар сойо илигинэ, итии кэмҥэ баайыллыбыт хомус
тайҕатын эгэлгэ бултаах тыатынан эмиэ аатырар. аһыйар, онон сүөһүгэ иҥэмтиэтэ мөлтүүр. Маны
Ол курдук , 1966 с. Уус-Алдан сиригэр- табан, кэмигэр сөп түбэһиннэрэн баайыахха
уотугар сэтинньи бастакы күнүгэр диэри 85 наада. Маннык ньыманан хомуһу бэлэмнээһини
тыһыынча куобах бултаммыт. Онтон 30 тыһыын- «баайыы хомус» дииллэр.
чата Мүрү нэһилиэгин олохтоохторугар тиксэр... Мүрү Эбэ олохтоохторо күһүн хаар ха-
Бу кэпсэнэр 1966 с. оройуон булчуттара госу- лыҥыан иннинэ мууһу үрдүнэн Эбэ хомуһун
дарствоҕа 169 тыһыынча куобах тириитин тут- ходуйан ылаллара. Маннык ньымаларынан сут-
тарбыттар диэн сөҕөн суруйаллар республика кураан сылларга Эбэ тулатыгар олорор колхозтар
биллэр журналистара Борис Павлов уонна Ин­ сылга тыһыынчанан туонна хомуһу бэлэмнээн
нокентий Неустроев «Аарыма аартык булчутта­ сүөһүлэригэр сиэтэллэрэ.
ра» диэн кинигэлэригэр. Мүрү күөх хомуһа кураан-сут уонна Аҕа дой­
Ити биһиги улууска куобах булдун муҥу- ду Улуу сэриитин сылларыгар оройуон колхозта-
туур чыпчаал көрдөрүүтэ буолуон соп. Ол эрээри рын ынах-сылгы сүөһүлэрип иитиигэ биир сүрүн
Саха сирэ киэҥинэн уонна булда элбэҕинэн Аан аһылыгынан буолбута. Ол курдук, Мүрү Эбэ хо-
дойду га сураҕырар. Онон атын улуустарга оссо муһун күөхтүү баайыыга күүскэ үлэлээн, 1942 с.
үрдүк көрдөрүү баар да буоллаҕына улаханнык балаҕан ыйын 29 күнүгэр диэри 22 тыынан кии­
соһуйбаппын. рэн 335 туонна хомуһу баайбыттарын туһунан
Онтон Тойон Мүрүгэ тохтоон ааһар, олох- хаһыакка, кыраайы үөрэтээччи, журналист НС.
суйар төрүүр-ууһуур, куһун-хааһын туһунан Пестряков суруйбута баар.
этэ, кэпсии да барбаппын. Билигин да Эбэҕэ Эбэ хомуһа билигин да кыһынын хаһан аһыыр
киирдэххэ, күөл үрдэ, ходуһа, ойуур саҕаты- сылгыларга сүрүн аһылык буолар. Дьөһөгөй оҕо-
гар тиийэ кус-хаас, тыыраахы, чөкчөҥө, бараах лоро кыһыҥҥы түптэлэс тымныыларга уонна