Page 92 - Неизвестное название

бороҕоттору илдьэн Халыманан, Индигиринэн 3. Ол түмүгэр саха саарыннара биир ойго-са-
олохсуппут Бороҕон улахан кинээһэ, судьуйата нааҕа кэлэн, нууччаны кытта эйэ дэмнээхтик би-
Чука Капчинов туһунан улаханнык ханна да бэ- иргэ олоруу соҕотох таба суолун, биир сүбэнэн
лиэтэммэт», - диэн саамай сөпкө бэлиэтиир. талбыттара костер.
Ол түмүгэр күн бүгүн, киэҥ сирдэри хабан Чука Капчинов 1694 с. өлбүтэ биллэр. Ыра-
сытар Саха сирин бары улуустарыгар саха аата ахтааҕы кини оннугар 1696 с. Чука сиэнин Тур­
ааттанар, саха тыла иһиллэр. Оччотооҕу бас-көс чак Бочукову анаабыта. Ити саха бас кес-дьонун
дьоммут дойдуларыттан көһөрөн илдьэн ыраах ыы- үөһээттэн ыйаах ыытан, судаарыстыба дьаһалта-
рдарынан олохсуппут дьоннорун кытта билсэ-көр- тын тутулугар киллэрэн үлэлэтии саҕаланыытын
сө, өйөһө-өйдөһө олорбуттарын оччотооҕу докуму- саарбахтаммат чахчыта.
оннар туоһулууллар. Ол курдук: «В 1698-1699 гг. Турчан Бачюков XVIII үйэ саҥатыгар ыра-
борогонский князь Турчан Бочуков в своей чело­ ахтааҕыга бара сылдьыбыта биллэр. Ол туһунан
битной жаловался на то, что его ((Родники, живу­ национальнай архыыпка харалла сытар докумуо-
щие на Вилюе, испытывают «налоги и обиды» от нҥа маннык суруллар: «...нынешнего князья (ста­
других якутов и от тунгусов», - диэн суруйар Сте­ росты) Сабарайского наслега Борогонского улуса
пан Степанович Алексеев - Төрүт Бороҕон үөһэ Степана Жиркова прадет Турчан Бочуков в 1714
ахтыллар кинигэтигэр. Итини өссө биллиилээх эт­ и 1718 годах был в столице российской удосто­
нограф Токарев суруйуутунан бигэргэтэн биэриим: ился от лица Великого Государя всемилостивей-
«Из древней Борогонской волости составился в ре­ шей награды пожаловали его Турчана Бочукова
зультате ряда переселений современный (до 1630 в якутские князьки и двух человек русских одного
г.) Борогонский улус и кроме того, Борогонский род для письмоводства, а другого для услуги, причем
Оймяконо-Борогонского наслега Байагантайского повелено было получить ему ежегодно дарования
улуса, Борогонский наслег в Верхоянском улусе, из казны от якутского начальства зеленой меди...»
Борогонский род Батагайского наслега Верхоян­ [НА РС(Я). Ф.31-И. 0п.2.Д. 412].
ского улуса и Борогонский род Кокуйского наслега Турчан Бочуков Мүрү эбэ куулатыгар сы­
Средне-Вилюйского улуса». [Токарев С.А. Обще­ тар Харын Табы алааска төрөөбүт-үөскээбит,
ственный строй якутов XVITXVII вв., С. 358]. олорбут, үлэлээбит киһи. Харын Табы маҥнай
Чука Капчинов бэйэтин бириэмэтигэр киин буоластар үөскүүллэригэр I-гы Соттуцкай буо-
Саха сиригэр билиниллэр бас-көс киһи этэ. Ону лаһыгар киирэр Тыа Сабарайын аҕатын ууһун
кини ыраахтааҕыттан кинээс солотун үөһэ ах­ сирэ этэ. Ол 1798 с. Сабарай, 1925 с. I-гы Ло-
тыллар үс киһиттэн бастакынан ылбыта да туо- гей нэһилиэктэрин сирэ буолбута. Сабарайдар
һулуур. Укааска ааҕабыт «По указу царя Федора өрүскэ олорбут сирдэрэ Подгороднай буолас
Алексеевича титул улусного князца пожалован: диэн ааттана сылдьыбыт курдук. 1809 с. туспа
Чуке Капчинову 26 января 1680 г., Чугуну Бо- Сабарай буолас буолтар, Суотту буолаһыттан
доеву 2 февраля 1680 г., Мазары Бозекову 31 арахсан уонна өбүгэлэрэ Бороҕон - Сыҥаах
февраля 1680 г., царь выдал «Государеву гра­ Турчак Бочуков ылан олорбут Мүрүтүн уонна
моту» на «княжеские» «...Им дано право суда по өрүһүн сирдэрин ылан, кыра да буоллар нэһи-
мелким делам и управления сородичами. Были лиэк буолан, хойукка диэри быр-бааччы олоор-
подтвержены также их имущественные права и тор. Турчак Бочуков сахалыы аата Сыналыкы
привилегии, даны широкие полицейские полно­ Түүччэх, ыраахтааҕыга иккитэ бара сылдьыбыт.
мочия, убойцов присылать в Якутск, к воеводе». Дойдутугар Ымыйахтаахха (Дойду Сабарайа)
Ити дьаһал ис дьиҥин билиҥҥи кэмтэн корон кэлэн, ата сүүрбүтүгэр бэрэмэдэйиттэн соҕу-
быһаарар эбит буоллахха: рууттан аҕалбыт маллара ыһыллан, биир үрүҥ
1. Саха баар эбэтэр суох буолар ыар кэмнэрэ: көмүс хомуоһу булбатаҕа үһү... Кинини ойуун
бастакы бойобуодалар үүнэ-тэһиинэ суох ба- диэн ааттыыллар эбит. Төрөөбүт сирэ, олоҕо
рыылара, халааһын-талааһын, өлөрсүү-өһөрсүү, Мүрү үрдүгэр Харын Табы алаас (Тыа Саба­
илээт-халаат олох ити кэмҥэ диэри уостубатах. райа) диэн кэпсэнэр. Сыҥаах (Бэс Бороҕон)
2. Чука Капчинов эһэтэ Лөгөй, аҕата Капчин, нэһилиэгэр Нам сиэнэ диэн аҕа ууһа баар.
дьээдьэтэ Тореной уһун кэм устата ыыппыт уустук, 1637-1638, 1648-1649 сс. дьаһаах төлөбүрү-
ол эрээри сиэрдээх өйдөрүн-санааларын оччотоо- гэр, бороҕоттор истэринэн, Нам уола Өтүнэй
ҕу саха саарыннарыгар итэҕэтиилээхтик быһааран (Одуней) дьаһаах төлөөбүт. Бороҕон улахан
ылыннарбыта история мэлдьэһиллибэт чахчыта эбит. кинээһин, судьуйатын Чуука Капчинов кэр-