Page 95 - Неизвестное название

НУУЧЧА УОННА САХА НОРУОТУН ХОЛБОҺУУТУН ТҮСТЭЭБИТ ЛӨГӨЙ ТОЙОН
(ИНТЕРВЬЮ)
Үтүө күнүнэн, убаастабыллаах ааҕааччыбыт! Бары билэргит курдук, аҕыйах хонугунан бары
да долгуйа күүппүт «Тыгын Дархан» туһунан киинэбит премьерата буолаары турар. Норуот олорон
ааспыт олоҕун кэпсиир историческай киинэ уһуллан күн сирин көрбүтэ туох куһаҕаннаах буолуой?
Үчүгэй бөҕө. Биир бэйэм биһириибин, үөрэбин, киэн туттабын. Киинэ аҥардас оччотооҕу кэмҥэ
интэриэһи көбүппүтэ да олус улахан дьыала. Итинэн сибээстээн бүгүн редакцияҕа, саха олоҕун ити
кэрдиис кэмин дириҥник хасыһан, саха телевидениетыгар элбэх биэриилэри таһаарбыт биир дойду-
лаахпыт, идэтийбит суруналыыс Павел Пермяков - Тэлэкэ ыалдьыттыыр.

Кинини ааҕааччыга билиһиннэрэр наада- нуучча судаарыстыбатын тыыннаах хаалларбыт
та суох дии саныыбын. Павел Васильевич «Мүрү благовернай кинээс Александр Невскэйгэ холуу-
саһарҕата» хаһыакка Эбэ былыргытын туһунан сы- бун. Манна даҕатан аҕыннахха, эһиил Россияҕа
рдатар краеведческай хабааннаах ыстатыйаларын Александр Невскэй төрөөбүтэ 800 сыла бэлиэ-
түөрт кэлиҥҥи түһүмэхтэрэ Лөгөй уонна кини кэ­ тэниэ. By дьону Дьылҕа Хаан Орто дойду огдо-
мин туһунан кэпсииллэр. Онон бүгүҥҥү кэпсэти- луйар уустук кэмнэригэр норуоттарын быыһата,
ибит бороҕоттор бас-көс киһибит Лөгөй туһунан. анаан-минээн олох олордо Орто дойдуга ыыппыт
- Павел Васильевич, Лөгөй Тойон туһунан курдук. Лөгөй Тойон син эмиэ Александр Невскэй
эн бэйэн көрүүлэргин билиһиннэр эрэ. курдук, наада тирээтэҕинэ, норуотун тыыннаах
- Үһүйээннэргэ кэпсэнэринэн, Эт уос Эллэй хаалларар туһуттан, хаан да тоҕорун кэрэйбэт
Боотуртан төрүттээх Хордоҕой Хойоҕос диэн күүстээх санаалаах киһи этэ. Лөгөй 400-чэкэ сыл
киһи Мүрү Эбэҕэ олохтообут Бороҕон-Дьуотту анараа өртүгэр саха дьонун Улуу нуучча судаа­
диэн уолуттан биэс уол, икки кыыс төрөөннөр, рыстыбатын састаабыгар киллэрэр өйү-санаа-
киһи-хара буолбуттар. Бороҕон Дьуотту хас ны саҕан, норуотун кыргыллыыттан быыһаабыт
биирдии оҕолорун Мүрү алаас тулатынааҕы ала- өлбөт-сүппэт сүдү өҥөлөөх. Кини өтө көрүүлэрин
астарынан уонна үрэхтэринэн тарҕатан, өлүү сир кэҥэтэн, сылтан-сыл сайыннаран сиэннэрэ Чука
биэртэлээн олохсутар. Ол курдук, Лөгөй диэн уо- Капчинов, Турчан Бочуков, Төрөнөй Ойуун, Сэ-
лун Кэптэнинэн, Быйдынан, Мүрү Эбэ арҕаа өт- һэн Ардьакыап «Сахалар тустарынан былааны-
түнэн, Таргылдьыманан, Хоту Тыаманан, Аччы- гар», Уйбаан Мигалкин «Степной Думатыгар»,
гый Эбэнэн олохтообута кэпсээн буолар. Кини кэлин Баһылай Никииппэрэ-Күлүмнүүр «Сахала-
сэттэ оҕолоро аҕалара анаан олохтообут сирдэ- рын сойууһугар» саха дьоно нуучча судаарысты­
ринэн-уоттарынан олохсуйаннар, төрөөн-ууһаан батын иһинэн бэйэлэрин-бэйэлэрэ дьаһанан, суда-
Бороҕон улууһун үөскэппиттэр. арыстыба толору, тэҥ бырааптаах гражданнарын
Лөгөй Тойон бастакы кэлии нуучча докуму- быһыытынан олороллорун хааччыйар туһугар ту-
оннарыгар киирбит. Оччолорго чахчы бу сиргэ рунан туран турууласпыттара.
олох олоро сылдьыбыт киһи. Кинини мин оччо­ Бороҕоттор 1805 сыллаахха, илин эҥэргэ
лорго Аан дойдуну атыйахтаах уу курдук айма- саха улуустарыгар бастакынан, эбэтэр оччото-
абыт, татаар-монгол хааннарыгар бас бэринэн оҕу нуучча нэһилиэнньэлээх Амма кэнниттэн