Page 88 - Неизвестное название

сыдьааннарын билэллэрэ, кинилэри кытта ал- тува ураанхайдарга - «хадыыр», калмыктарга
тыһаллара, сылдьыһаллара чуолкай. Ити эрээри - «хадур» дэнэр. Ити саха олох эрдэттэн да от-
этнограф учуонай В.В.Ушницкай суруйарынан: туурун туоһулуур. Хотуур сахаҕа билигин да
«Но в документах XVII в. нет данных о наличии тыыннаах, туттуллар тыл.
к приходу русских монголоязычного населения
на территории Средней Лены. Значит, монголо­
язычные роды могли населять территорию Яку­
тии в более ранние времена и ассимилироваться
в тюркоязычной среде)). [Ушницкий В.В. Насе­
ление Байкальского региона в эпоху средневе­
ковья, С.13].
Кырдьыга да, бастакы кэлии ынах сүөһүлээх
түгэх өбүгэлэрбит ордук хото сыспай сиэллээҕи
иитэллэрэ биллэр. Ол өйдөнөр даҕаны. Тыйыс
кыһыннаах Саха сиригэр ынах сүөһүнү иитии
ураты көрүүнү-истиини эрэйэрэ чуолкай. Онно
эбии муос хотуурунан төһө бэйэлээх оту отту-
оххунуй диэн санааны Хаптаҕайтан селькор
Р.Сибирякова 1990 с. алтынньы ый 9 күнүгэр
«Ленскэй знамя)) хаһыакка таһаарбыт «Саха хо- А Попов уруһуйа Төрөнөй ойуун.
туура» диэн ыстатыйатыгар саамай сопке этэр.
Архыыпка баар докумуоннартан көрдөххө,
Кини суруйарынан, түгэх өбүгэлэрбит биирди-
Төрөнөй ойууну өлөрүү иһин иэстэһэн Бороҕон
и-иккилии эрэ ынахтаахтара. Саха салбах-батас
боотурдара аттаах, куйахтаах 200 киһилээх
хотуурданыаҕыттан оту оттуур таһыма үрдээн,
этэрээт тэринэн мэҥэлэргэ иккитэ бара сыл-
хонуу муҥунан хороҕор муостааҕы иитэр кыах-
дьыбыттар. Оттон Тыгын Тойон халабырдаах-
таммыта. Ол курдук, ити ыстатыйаҕа сурулла-
талабырдаах сырыыларын түмүгэр Туймаадаҕа
рынан: «1642 с. саха буолаһыгар ыытыллабыт олохтоох ходоро уустара, Бороҕоҥҥо - бэс
айдааннаах биэрэпис түмүгэ көрдөрөрүнэн,
бороҕоттор, Мүрүгэ - Тарбыах Тиис, о.д.а.
Боотурускай кинээһэ Очой Табутуев бэйэтин
кыра-хара ийэ-аҕа уустарын дьоно имири
уолаттарынаан 535 сылгылаах уонна 246 ынах
эстибиттэрэ. Г.П.Башарин суруйарынан: «За­
сүөһүлээх эбит. Оттон Каптах Очеев диэн киһи
хватнические походы Тыгына явились причи­
сүөһүтүн ахсаана 298-ка тиийбит. Эмиэ ити
ной бегства и переселения не только его брата
кэмҥэ олорон ааспыт Хаҥалас кинээһэ Маһары
Каджаго или упоминавшегося ранее шамана
Баһыакап сахаҕа саамай улахан феодалынан бу-
Кээрэкээн, который из кангаласского улуса пе­
олбута, ордук сылгынан, ынах сүөһүнэн, күндү
решел на речку Татту. Кроме них 60 семей кан-
түүлээҕинэн байбыта. Кинини кытары бэл ди-
галассев Чолооной и Нам Огуса через терри­
этэр Суола сүнньүгэр арыый кэлин үөскээбит
торию намцев перешли на Вилюй, бахсынский
Мэҥэ феодала Таҥара Мэнигэ, сүөһүтүн ахса-
род, живший в местности Кусагай (левый берег
анын билбэт киһи, хайа да өттүнэн тэҥнэһэр
Лены), передвинулся в мегинский уус на речку
кыаҕа суоҕа...)). Саха хотуурун нуучча элитиэп-
Туйма (правый берег Лены), часть кангалассев
кэ хотуура солбуйуоҕуттан оту оттооһун таһыма во главе с Легеем переселились в Борогонцы на
өссө үрдээн, иитэр сүөһү ахсаана биллэ элбээ-
озеро Мюрю и т.д. ...Кангаласская волость на
битэ. Ити хайдах даҕаны дьон олоҕун таһыма
протяжении второй половины XVI и всего XVII
үрдээһинигэр уонна социальнай уратылаһыыга
веков была средней по размерам территорией,
тиэрдибэт буолуон сатаммат этэ. Сүрүн тыын а по численности населения уступала Борогон-
боппуруоһунан сир-уот былдьаһыыта, ынах-
ской, Мегинской и Ботурусской». Бастакы кэ­
сүөһү уорсуута, онтон сылтаан уһун кэмҥэ
лии нуучча хаһаактара саха аҕа уустара ити
өстөһүүлэр, кыргыһыылар буолуталаабыттара». өстөһүүлэрин сатабыллаахтык туһанан, кэмит-
Манна сыһыаран кэпсээтэххэ, саха от ox­
тэн-кэмигэр күөртээн биэрэллэрэ. Сахаҕа ыар
cop хотууру олох эрдэттэн билэрэ уонна тут-
олох сатыылаабыта. Норуот баар эбэтэр суох
тара. Уруулуу омуктарбытыгар да хотуур:
буолар кыһалҕалаах кэмнэрэ кэлбиттэрэ.
монголларгаохадуур», бүрээттэргэ -охажуу»,