Page 4 - Тойон Муругэ Елуенэ уута кэлиитэ

Бу үлэлэр түмүктэригэр Тарыҥнаах Атах уута ырааһырбыта,
нэһилиэнньэни иһэр уунан хааччыйбыттара. Ол гынан баран, киирбит уу

уһаабатаҕа, уолбута. Онон оройуон салалтата уонна Мүрү нэһилиэгин
Сэбиэтэ салгыы уу боппуруоһунан утумнаахтык дьарыктанан испиттэрэ.
Салалта туруорсуутунан сир анныттан ууну булууга Мүрү Эбэ иһигэр,

500-550 метрдээх дириҥҥэ диэри үүттээһиннэр ыытылланнар уу көстүбүтэ
гынан баран, киһи-сүөһү иһэригэр, үүнээйигэ сөбө суоҕунан тохтотуллубута/
арай кэнники Мүрү Эбэ халдьаайы сыырын үрдүгэр оҥоһуллубут скважина

уутун котельнайдарга эрэ туһаныы ыытыллар. Атын сайдыылаах дойдулар
курдук Мүрү Эбэ уутун киһи иһэригэр туттарга анаан ууну ыраастыыр
установка 1969-1970 сылларга ыарахан сыанаҕа булуллан, Ипподром

арыытын арҕаа өттүгэр оҥоһуллан баран, күөл уута уолан үлэлээбэккэ
ыһыллан хаалбыта, иһэр уу боппуруоһа ыараабыта.
Оччотооҕу оройуон салалтата, партия райкомун бастакы секретара

Аржаков Степан Степанович, райсовет председателэ Румянцев Василий
Васильевич уонна Мүрү сельской Советын председателэ Хастаева
Александра Николаевна иһэр уу боппуруоһун уонна Мүрү Эбэни уулааһын
боппуруостарын салгыы туруорсубуттара. Манна ууну Мүрү Эбэ соҕуруу

өттүгэр сытар үрэхтэртэн аҕалыы боппуруоһа турбута.
Мүрү Эбэ соҕуруу өттүнэн сүүрдэн ааһар Туйма үрэх уутун туһаныы

боппуруоһун оройуон уопуттаах хаһаайыстыбыннай салайааччыта, практик
мелиоратор, Ленин орденнаах Петр Николаевич Данилов туруорбута. Кини
1971 сыл саҥатыгар Туйма үрэх сүнньүгэр сытар Бөрөлөр Өтөхтөрүгэр бу op
быһыты оҥорон ууну мунньан насоһунан Кыыс Хаҥаҕа, салгыы Сыырдаахха

илдьэргэ эппитэ. Бу этиилэргэ олоҕуран республика мелиорацияҕа уонна уу
хаһаайыстыбатын министрэ Упхолов Петр Михайлович 1973 сыл тохсунньу

ый 31 күнүгэр “Востоксибгипроводыхоз” институт Дьокуускайдааҕы
отделениетыгар дьаһал оҥорбута. Бу дьаһал быһыытынан Мүрү Эбэ күөлүн
уулааһын боппуруоһун үөрэтии уонна бу үлэни 1974 сыл устата бүтэрэргэ
сорудахтаммыта. Онон аан маҥнай Мүрү Эбэ күөлүн уутун балансата

научнайдык үөрэтиллэн оҥоһуллубута. Экспедиция үөрэтиитин түмүгүнэн
Мүрү Эбэ күөлүн сыллааҕы уутун ороскуота (паар буолан көтүүтэ) 3,16

мөлүйүөн куб.м., маны таһынан нэһилиэнньэ туттуута уонна нүөлсүтүүгэ
туһаныыта 1,6 мөлүйүөн куб.м, буолбута. Онон сылын аайы Мүрү Эбэ
күөлүгэр 5 мөлүйүөн куб.м, ууну киллэрии наада буолбута. Бачча элбэх ууну
хантан ылар боппуруос үөрэтиигэ турбута.

Итинтэн сибээстээн, 1973 сыл от ыйыгар Мүрү Эбэ соҕуруу өттүгэр
сытар Сыырдаах, Балыктаах Эбэ, Туйма уонна кини салаата Кэгидэй үрэхтэр

ууларын саппааһа үөрэтиллибитэ. Ити түмүгэр аан маҥнай бу үрэхтэр