Page 139 - Дүпсүн сирэ

быраабы биэрэринэн баайдары, буржуйдары утары уоттаах-төлөннөөх тылы
эппитэ. Олунньутааҕы событиелар күүрээннээх күннэригэр сыылынай боль-
шевиктары кытта сирэй билсэн бодоруспут, кинилэринэн революционнай
өйгө-санааҕа уһуйуллубут Савва Кириллович Федоров Дьокуускайга болуотун-
ньуктуура уонна дойдутугар Дүпсүҥҥэ тахсан, Өктөөп революцията кыайыы-
тын бастакы посола буолбута. Эмиэ ити кэрэ-бэлиэ кэмнэргэ Дьокуускайдааҕы
учуутал семинариятыгар үөрэнэ сылдьар Дүпсүн бастыҥ ыччаттара П.Н.Гуляев,
И.А.Сивцев уо.д.а. бааллара. Октябрьскай революция, гражданскай сэрии,
советскай былааһы олохтооһун былдьаһыктаах, ким-кими диэн саа-саадах
күүһүнэн утарыта турсуулаах «саасканан санарсар саталаах сыллар» Дүпсүнү
хайдах да таһынан ааһар кыахтара суоҕа. Туһунан улуус буолан кылаассабай
хабырыйсыы, өлөрсүү, өһүөн, хаҥас халыйыы, кулаахтааһын, сир үллэһигэ,
культурнай революция, холбоһуктааһын дьаһалларын олоххо киллэрии дойду
бүттүүнүгэр курдук барыта бааллара.
Октябрьскай революция кыайыытын, советскай былааһы олохтооһун,
гражданскай сэрии күүрээннээх сылларыгар сана үйэ өрөгөйдөөх идеяларын
үүнэр-сүһүөх ыччакка иҥэриигэ Дүпсүн маннайгы көлүөнэ учууталлара: өссө
революция буолуон быдан инниттэн баай батталын, ыраахтааҕы былааһын ко-
лониальнай политикатын утары өйгө-санааҕа Казаннааҕы учуутат семинария­
тыгар үөрэнэр сылларыгар иитиллибит П.А.Ушницкай, Емельян Ярославскай
тэрийбит «Эдэр социал-демократ» диэн кистэлэҥ куруһуогар саха бастакы ре-
волюционердара М.Аммосовы, П.Ойуунускайы уо.д.а. кытта бииргэ сылдьы-
быт Галина уонна Надежда Петровна Афанасьеватар, коммунист П.А.Жирков,
Д.Е. Стрекаловскай, П.Н.Бурнашев улахан кылааттарын киллэрбиттэрин ахтар
тоҕоостоох.
Оттон И.А.Сивцев, И.К.Попов, П.Н.Гуляев, С.К.Федоров курдук Дүпсүн
бастакы коммунистара Дүпсүҥҥэ советскай былаас бастакы дьаһалларын
олоххо киллэрии, үлэһит-хамначчыт дьин нээх былааһын бастакы органнарын
волревкому уонна насревкомнары тэрийии, революция кыайыытын саа-саадах
тутан көмүскээһин актыыбынай байыастарынан буолбуттара. Иккнс өттүттэн
ыллахха, сүүрбэһис сыллар саналарыгар ыраахтааҕы былааһыгар уобалас
статуһун тутан олорбут Саха сирин Сибревком салалтата «киинтэн ыраах уон­
на бэйэтэ кыайан салайынар кыаҕа, кадра суох, политическай, экономическай
өттүнэн хаалыылаах» диэн Иркутскай уобалас оройуонугар тиийэ түһэрбитин,
Саха сиригэр былааска гахсыбыт губбюро секретара Г.И.Лебедев, ГПУ пред-
седателэ А.В.Агеев, ревтрибуназ председателэ А.Г. Козлов совет былааһын
политикатын токурутан олохтоох нэһилиэнньэҕэ ыытар, хазыыр-тазыыр
наһаа хабыр сыһыанын, итиэннэ 1921 сыллааҕы Чурапчыга ыытыллыбыт 10
улуус дьаданыларын конференцията сир түҥэтигин, кулаактааһын, нацио-
нальнай интеллегенцияҕа итэҕэлэ суох сыһыаны олохтуур дьаһалларын кытта
сөбүлэспэтэх Дүпсүн сорох үөрэхтээх дьоно, ол иһигэр Баата Никифоров, Уй-
баан Суруксут-И.Ф.Афанасьев советскай былааһы аһаҕастык утары турбуттара.
Кинилэртэн Баала Никифоров 1922 сыллаахха Дүпсүн ҥэ түбэлээбит Устинов
уонна Семенов баандазарын штабын начатьнига этэ. Баанда Нам уонна Дүпсүн
ревкомнарын актыбыыстарын тутан, сорохторун суута-сокуона суох саа уоһугар
135