Page 474 - Дүпсүн сирэ

Сэттис түһүмэх.

Дүпсүн — күүстээхтэр дойдулара

Дүпсүн былыргы күүстээх, дуулаҕа бухатыыр
дьонун утума салҕанар

(Туһумэххэ киирии тыл)
Дүпсүн быдан уххан былыргыттан дуолан бухатыыр
дьон түөлбэлээн үөскээбит дойдуларынан бүтүн саха
сирин үрдүнэн биллэр. Бэл, күн бүгүнүгэр диэри, атын
улуус дьонун кытга көрсөн дүпсүммүн диэтэххинэ тута
сэргии, сорохтор туоххун-ханныккын чинчийэрдии көрө-
истэ түһэллэрэ баар суол. Ол да мээнэҕэ буолбатах.
Саха төрдүнэн ааҕыллар Эллэй Боотур алта уолуттан
биирдэстэрэ Дьэли Дархан уола Сүрдээх Дүпсүн, аата
да этэрин курдук, киһиттэн ураты сүрдээх-кэптээх,
дьүһүннээх-бодолоох, күүстээх-уохтаах бас-көс киһи
буолан дүпсүттэр дуо диэн саха биир биллэр аҕатын
ууһун төрүттээтэҕэ. Ол да иһин XVII үйэҕэ Саха сирин
бас бэриннэрэн, нуучча государствотын састаабыгар
холбуулларыгар Дүпсүн буолаһа диэн сурукка-бичиккэ
мээнэҕэ киллэрбзтэх буолуохтарын сөп. Ол саҕана но-
руот номоҕор киирбит Дүпсүн дуулаҕа күүстээхтэрэ
Суор Бугдук, Лаҕа Баатыр, Тиит Буурай ааттара-
суоллара эмиэ нуучча хаһаахтара дьаһаах хомуйбут биэ-
дэмэстэригэр киирэ сылдьаллар.
Норуот сэһэнигэр, үһүйээнигэр нууччалар кэлиэх-
тэрин иннинэ кыргыс үйэтэ диэн баара. Ким күүстээх,
кыахтаах, сэрииһит, боотур дьонноох атын аҕа уустарын
дьонун-сэргэтин кырган, баайын-дуолун халаан албан
аатырара, суон сураҕырара. Нуучча судаарыстыбатын
уһун илиитэ, ыар суута кыргыс үйэтин тохтопиута.
Аҕа ууһун икки ардыгар атаан-мөҕүөн аҕырымнаабыта.
Онон аҕа ууһугар дурда-хахха буолар боотураттар урук-
ку курдук өрө тутуллубакка, сэрии сэбин үҥүү-батас,