Page 476 - Дүпсүн сирэ
P. 476
кыһылларга хаста да билиэн түбэспит. Ону И.Я.Строд: «Сахаларга маннык
киһи дэҥҥэ үөскүүр, иитиэххэ наада», — диэн өлөттөрбөккө хаайдаҕын аайы
сорох түбэлтэҕэ хаайыллыбыт ампаарын үрдүн өрө сүгэн куотан иһэрэ үһү.
Иккис Өспөх алааһыгар төрөөбүт-үөскээбит Сампыас (Сивцев диир эти-
лэр, аатын өйдөөбөппүн) киһиэхэ тэҥэ суох хорсун-хоодуот, кытыгырас,
бинтиэпкэнэн пулемет курдук ытар хапсаҕай туттунуулаах эр бэрдэ киһини
хайҕаан Боссоойко:«Сүүс Сампыастааҕым буоллар...» — диирэ эбитэ үһү. Ити
икки дуулаҕа күүстээх-уохтаах, быыра быһый дьон оҕо-уруу тэниппэккэ бы-
лаас охсуһуутун сиэртибэтэ буолбуттара.
Аҕа дойду Улуу сэриитигэр төһөлөөх эдэр,чэгиэн ыччат сэймэктэммитин,
киһи анаара, чиэппэрэ буолан эргиллибитин, сэрии сылларыгар төрөөбүт оҕо
улахан анаара суукка оҕустаран суорума суолламмытын, суккуруур тыыннара
эрэ ордон дьон буолбут өттө да ыарыһах, оккураҥ, аһаах доруобуйаламмыт-
тарын билигин киһи барыта билэр. Уол оҕо уйана-хатана биллэр улуу сэрии-
гэ ситэри силгэлээх, Дүпсүн дуулаҕаларыттан силистээх-мутуктаах буоланнар
Россия Геройа М.М.Стрекаловскай, алта бойобуой уордьаннаах Д.Д.Оллонов,
үстүү бойобуой уордьаннар кавалердара И.С.Бочкарев, Я.М.Сицев, сахаттан
бэрт сэдэх, саллаат уордьанынан аатырар, былыргы «Георгиевскай кириэскэ»
тэҥнэнэрэ, «Хорсунун иһин» үс мэтээллээх Георгий Петрович Захаров уо.д.а.
курдук дьон үс кырыылаахтара кыайыы кынаттанан эргилиннэхтэрэ эбээт. От
тон армияҕа баран иһэн, борокуот каютатын дууп мае ааныгар баппаҕайын
суолун бэчээт курдук батары охсон бэлиэ хаалларбыт Баайка-Сивцев Василий
Петрович (1921—1945 сс.) курдук төһөлөөх Дүпсүн сэниэлээх ыччата кыргыс
толоонугар умсубута буолуой?
Күүстээх-уохтаах удьуор утума кэхтибитин туоһутунан сэрии кэннинээҕи
ыһыахтар, спартакиадалар атах оонньуутугар көрдөрүүлэрэ быста түспүтэ буо-
лар. Сэрии иннинээҕи албан аатырбыт кыыда кылыыһыттар көрдөрүүлэрин
ситиэхтээҕэр буолуох чугаһыах айылаах уонунан сылларга көстүбэтэҕэ. Ол
иһин уон алталааҕар 1926 сыллаахха Ампаардаах ыһыаҕар Буоһукап Дмитрий
тыыллан кылыйбыт сөҕүмэр көрдөрүүтүн саарбахтааһын, бэл 1937 сыллаахха
Саха АССР үһүс спартакиадатыгар олохтообут 42 м 82 см көрдөрүүтэ рекорду-
нан ааҕыллыбатаҕа. Сыччах XXI үйэ ааттаахтара Сергей Кривошаикин, Юрий
Гаврильев аҕыс уонча сыл ааспытын эрэ кэннэ кини сөҕүмэр көрдөрүүтэ кыр-
дьыгын дакаастаатылар. Бу күөгэйэр күннэригэр сылдьар ыччаттар Босиков
1937 сыллаахха түспүт ити көрдөрүүтүн (42 м 82 см) аны уонча сылынан, кини
оччотооҕу сааһыгар хатылыыллар эрэ, суох эрэ.
Кэлин биэс уонус, алта уонус сылларга былыргы Дүпсүн улууһун сирит-
тэн төрүттээх, бадарааҥҥа батыллыбыт көлүөһэбэй трактор иннин тулуппак-
ка өрө көтөҕөр «дьиикэй күүстээҕинэн» аатырбыт Егор Готовцев-Муотаанай,
Саха сиригэр көҥүл тустууну төрүттэспит Саха АССР 17 төгүллээх чем
пиона, үгүс көлүөнэ саха тустууктарын кумирынан буолбут В.Г.Румянцев,
Баатаҕайтан төрүттээх, тустуу сан ардыы сайдан эрдэҕинэ, 1964 сыллаахха Аан
дойду түөрт төгүллээх чемпиона аатырбыт Али Алиевы кытта тэҥҥэ эрийсэн,
саха бөҕөстөрүттэн аан бастаан ССРС олимпийскай хамаандатын састаабы-
гар ылыллыбыт Семен Дмитриев ааттара-суоллара киэн ник биллибитэ. Бу үс
416

