Page 509 - Дүпсүн сирэ

тарга — дүпсүттэргэ — туспа улуус статуһун биэрбэккэ, тус-туспа нэһилиэктэргэ
арааран Бороҕон улууһугар холбоотохторо. Эрдэттэн туспа улууһунан тэри-
нэн-дьаһанан олорбуттара эбитэ буоллар, В.Н. Иванов холобур аҕалар, Күн
Ыраахтааҕыга тиийэн сахаттан биир бастакынан 1680 сыллаахха нуучча итэҕэ-
лин ылан Иван Семенов диэн нууччалыы сүрэхтэммит, нуучча суутугар кытты-
һар бырааптаах байаар оҕото сололоммут Түһэҥэй Быркинин курдуктар улуус
баһылыга «князец» солотугар тиксэн, Маһары, Ньыка, Чука, Нокто, Тэрэк курдук
биир таһымҥа туруо, бүтүн саха дьылҕатын быһаарсыа эбиттэрэ буолуо.
Түмүктээн эттэххэ, Василий Васильевич Никифоров-Күлүмнүүр төрүт-уус
Дүпсүнтэн хаан хабааннаах, эт куодаһыннаах буолан, киэҥ-билиини көрүүнү
иҥэриммит, бириэмэни урутаан иһэр өйдөөх-санаалаах Афанасьевтар, Попов-
тар курдук эрбии биитин курдук тэн' таһымнаах кынат дьонноох-сэргэлээх
буолан, Н.Странден, Д.Юрасов, П.Ермолов, А. Сипович, Войнаральскай,
П.Подбельскай курдук народник-революционердар, нуучча революцияларын
сабыдыалларынан саха норуотун уһулуччулаах киһитэ, дьиҥнээх государствен-
най таһымнаах салайааччы — норуот билинэринэн саха ыраахтааҕыта— но-
руот сырдатааччыта уонна сирдьитэ, саха литературатын, журналистикатын,
бэчээтин төрүттээччи, Россия либеральнай хамсааһынын лидердэриттэн биир-
дэстэрэ буолбута туох да саарбаҕа суох. Саха норуота икки эрэ киһини саха
ыраахтааҕытынан билиммитэ — XVII үйэтээҕи саха саха эрдэҕинээҕи кэмин
Ханалас бас-кос киһитэ Дыгын Дарханы уонна XX үйэҕэ Дүпсүн кулубата
Василий Васильевич Никифоровы.
И. Сыроватскай, журналист

Саха билиҥҥи историята В.В.Никифорова суох суруллубута
Дьон-сэргэ киэн аран ата Василий Васильевич Никифоров аатын билиниитэ
биһиги баҕабытынааҕар бытаан. Ол өйдөнөр да, өйдөммөт да төрүөчтэрдээх.
Биллэрин курдук, Василий Васильевич 1927 сыллаахха балаҕан ыйын 17
күнүгэр советскай былааһы утарааччы быһыытынан Дьокуускай куоракка
тутуллан хаайыллыбыта. Тутулуннаҕын нөн үө сылыгар Новосибирскай куо-
рат түрмэтигэр өлбүтэ. Аймахтарын туруорсуутунан ССРС Байыаннай про-
куратуратын уурааҕынан дьыалата хаттаан көрүллэн, 1992 сыл олунньу 4
күнүгэр реабилитанияламмыта. Онон В.В.Никифоров XX үйэҕэ политическай
буруйдааһыҥҥа сыыһа түбэһэн репрессияламмыт саха дьонуттан эрэ буолбак-
ка, оччотооҕу Советскай Союз бүттүүнүн даҕаны үрдүнэн биир саамай уһуннук
үтүө аата тиллибэккэ сылдьыбыт киһи буолар.
Ити ааспыт 60-тан тахса сыл устатыгар В.В.Никифоровы көрбөтөх, тыын-
наах тылын истибэтэх, суруйууларын, айымньыларын аахпатах, бу туох өйдөөх-
санаалаах киһи күн сирин көрөн, туп,' үлэлээн-хамсаан, туруулаһан-мөккүһэн
олорон ааспытын олох даҕаны билбэт сана көлүөнэ дьон үөскээн кырдьыбыта.
Саха билинҥи историята В.В.Никифорова суох, кини аатын тумнан, суруллу-
бута. Кини онорбута оноһуллубатах курдук буолбута, кини ситиһиитин атын
дьон ҥо сыһыарбьптара.
449