Page 510 - Дүпсүн сирэ

В.В.Никифоров олоҕун-үлэтин билигин үөрэтээччилэр-сыаналааччылар
үгүс сыллаах анаан сүтэрии, суох оҥоруу кэнниттэн ордон хаалбыт соччо элбэҕэ
суох историческай докумуоннар тобохторугар олоҕуран эрэ үлэлэһэллэр. Бу до-
кумуоннар үгүстэрэ ордон билиҥҥи кэмҥэ тиийбиттэригэр билиҥни көлүөнэ
В.В.Никифоров туһунан докумуоннары анаан-минээн хомуйсубут, Никифо­
ров аата ырааһырарыгар олоҕун анаабыт хорсун дьахтар И.С.Клиоринаҕа,
эмиэ ити үлэнэн балайда күүскэ ылсан дьарыктаммыт суруйааччы-историк
И.Е.Федосеевка-Доосоҕо улаханнык махтанар эрэ кыахтаахпыт. Оттон
В.В.Никифоровка күн бүгүҥҥү саха интеллигенциятын сыһыанын туһунан
этэр буоллахха, аҕыйах анаан ылсан үөрэтэр, ордук урукку кэмнэргэ ким Ни­
кифоров аатын холуннарыыга, умуннарыыга кыттыспыт, көннөрүнэ сатыыр
курдук туттар эбэтэр ис санаатын этэртэн туттунар. Онтон үгүс бөҕөх санаата
суох, үрдүттэн, саба быраҕан этиллэр өйдөбүллэринэн сыана быһан, үксүгэр
бүтэйдии хайгыыр, билинэр. Онон, саха норуотун, аныгы общество Никифо­
рова суох оҥоһуллан хаалбыт историятыгар В.В.Никифоров аатын киллэрии
санардыы саҕаланан эрэр. Биһиги норуоппут культурнай, общественнай, го-
сударственнай даҕаны сайдыытын историятыгар В.В. Никифоров аатын кил­
лэрии бу эйгэҕэ уонунан сылларга олохсуйбут, дьапталлыбыт, оннун булбут
өйдөбүллэри күүскэ уларытыыга тириэрдэр кыахтааҕа билигин саарбахтаммат
буолла. Бу көстөн турар сорук эрээри, дьон ор олохсуйбут санаатын, төһө да
омсолоох буоллар, уларыта охсоро кыаллыбатын быһыытынан, эмиэ көһүүн
соҕустук туолар.
Өссө биир бэлиэ түгэни этэр тоҕоостоох, В.В.Никифоровы туох ханнык
иннинэ общественнай деятель быһыытынан сыаналааччылар табаллар. Кини
олоҕун сүрүн соругунан төрөөбүт норуота атын ханнык да норуоттан итэҕэһэ
суох, тэҥ бырааптаах, бас билэр сирдээх-уоттаах, бэйэтэ салалталаах, олох хаа-
мыытыттан хаалсыбакка иһэр сайдыылаах омук буоларын ситиһии, туруулаһыы
буолбута. Бу боппуруостары аһаҕастык, сытыытык туруорсар, тутулуга суох
санаалаах-дьайыылаах киһини ыраахтааҕылаах даҕаны кэм, атын даҕаны
былаас, урут даҕаны, билигин даҕаны ыараханнык ылынара мөккүөрэ суох.
В.В.Никифоров — ыраахтааҕылаах Россия администрациятынан политическай
буруйдааһыҥҥа түбэһэн хаайыллыбыт саха интеллигенциятын биир бастакы
бэрэстэбиитэлэ. Ыраахтааҕылаах режими суулларбыт сагга былаас ман найгы
сылларыттан кини син биир уорбалааһыҥҥа, эккирэтиигэ түбэспитэ, уһугар
тиийэн, политическай буруйдаах аатыран хаайыыга өлбүтэ. Билигин биһиги
тэлгэһэбитигэр — үһүс үйэ. Саныыбын: күн бүгүн даҕаны В.В.Никифоров
былааска сээн дэтэрэ саарбах этэ. Кини олоҕун үөрэтэн көрүү уонна биһиги
кэммитин билии маннык түмүгү онорорго күһэйэр. Суох буолбут киһини кэ-
риэстиир улахан сүпсүгэ суох.
Билигин даҕаны чинчийээччилэр ортолоругар В.В.Никифоров эйгэтин
П.А.Ойуунускайдаах, М.К.Аммосовтаах эйгэлэригэр утарыта туруортааһын
тохтообот. Итинник дьаһаныы улахан сөбө суоҕун туох ханнык иннинэ бу дьон
олохторун, үлэлэрин анаан үөрэтээччилэр өйдүөх кэриҥнээхтэр. Саха бастакы
интеллигенциятын саамай бастыҥ чаҕылхай бэрэстэбиитэллэрин ааспыт поли­
тическай халыыптарга тус-туспа хаайталыы сатааһын биһиги норуоппут исто-
450