Page 515 - Дүпсүн сирэ

1913 с. — Романовтар саарыстыбалара 300 сыла туолуутун бырааһынньыктаа-
һыҥҥа Саха сириттэн делегация састаабыгар киирэн, сахалар олохторун-дьаһах-
тарын ырытан, сахалар тустарыгар 14 туруорсуу суруктары бэлэмнэспитэ.
1913 сыл от ыйын 25 күнүгэр В. В. Никифоровы «Сахалар союзтарынан»
сибээстээн, Иркутскай уокуруктааҕы суутун 1909 сыл от ыйын 23 күнүнээҕи
буруйдааһынын көтүрэр туһунан Үрдүк сололоох император Ыйааҕа тахсыбыта.
1914 с. — Петербурга начатьнай үөрэхтээһин боппуруостара дьүүллэһил-
либит съеһигэр дакылаат он орбута.
1916—1917 сс. — «Якутские новости» диэн хаһыаты таһаарбыта. Нуучча улуу
суруйааччылара Л.Н. Толстой, Н.В. Гоголь айымньыларын тылбаастаабыта.
«Васин», «Күлүмнүүр», «Якут» диэн псевдонимнарынан Саха сирин, Сибиир
хаһыаттарыгар ыстатыйалара бэчээттэнэн барбыттара.
1919 сыл бэс ыйын 30 күнүгэр Омскайга тиийэн, Үрдүкү правитель
А.В.Колчак бэйэтинэн тэрийбит государственнай, экономическай мунньаҕар
Саха сириттэн делегат быһыытынан сылдьыбыта. Колчакка тус бэйэтигэр
приемҥа сылдьан, үгүс туруорсуулары онорбута.
— Ахсынньыга хаайыллан баран, 1920 с. атырдьах ыйыгар Р. Оросины кыт-
та көскө утаарыллыбыта.
1924 с. — Илиҥҥи норуоттар издательстволарын эппиэттиир секретарынан
ананан, сахалыы кинигэлэри бэчээттээһини тэрийбитэ.
— Профсссордары, академиктары кытары «Северная Азия» сурунаал ред-
коллегиятыгар киирбитэ.
— Коминтерн V конгреһын делегаттара пролетарскай литературалар сибээс-
тэһиилэрин аан дойдутааҕы бюротун састаабыгар сахалартан П.А. Ойуунускайы
уонна В.В. Никифоровы киллэрбиттэрэ.
— ССРС Наукаларын Академиятын саха транскрипциятыгар комиссиятын
үлэтигэр кыттыбыта. Кини онно Саха сиригэр демографическай, дозиметри-
ческай чинчийиилэринэн дьарыктаммыта. Москва, Ленинград музейдарыгар
400-тэн тахса экспонаттары, хаартыскалары хомуйан биэрбитэ.
1927 с. — Саха сиригэр «Всеохотсоюз» боломуочунайынан ананар.
1927 сыл балаҕан ыйын 18 күнүгэр Дьокуускайга ГПУ-ларынан тутуллан
хаайыллыбыта.
1928 сыл атырдьах ыйын 21 күнүгэр ОГПУ коллегиятынан ытылларга уу-
руллубута, ону 10 сыл болдьохтоох хаайыынан солбуйбуттара.
1928 сыл балаҕан ыйын 1 күнүгэр «Кэриэс сурук» суруйбута уонна балаҕан
ыйын 15 күнүгэр Новосибирскай куорат лааҕырын балыыһатыгар өлбүтэ.

455