Page 517 - Дүпсүн сирэ

утары охсуһуутун соруйан тумнуу, сымыйанан күлүк түһэрии, холунна-
рыы баарын кытта сөбүлэһэр кыах суоҕа. Онон «Полярная Звезда» суру-
наал 3 №-гэр «Өйдөммөтөх уруок» («Неусвоенный урок») диэн ыстатыйа
суруйарга күһэллибитим. Дьэ ити отут сыл анараа өттүнээҕи рецензияттан
ыла саха маҥнайгы көлүөнэ интеллигенциятын чаҕылхай бэрэстэбиитэлэ
В.В.Никифоровы, букатын билбэт киһибин көмүскээн, аан бастаан аһаҕастык
суруйуум саҕаламмыта.
И.С.Клиорина. История без флера».
«Бичик». 1999 с. (441—442 стр.) Журналист И.Сыроватскай тылбааһа
Муру саһарҕата. — 2006 . — Балаҕан ыйын 13 к.

Никифоров тиллиитэ
(И.С.Клиорина «История без флера» кинигэ киирии ыстатыйата)

1990 сыл атырдьах ыйыгар, бу суруйуу авторын ССРС Кылаабынай Ба-
йыаннай Прокуратуратыгар туруорсуутунан саха литературатын төрүттээччи,
сахалыы бэчээти тэрийээччи уонна бастакы редактор, бөдөҥ общественнай-
политическай деятель уонна Россия ученай эргимтэтин билиниитин ыл-
быт бүтүн Сибиир биллиилээх кыраайы үөрэтээччитэ Василий Васильевич
Никифоровы Новосибирскай кыраай ГПУ-н коллегията сууттаабакка эрэ
буруйдааһыныгар Байыаннай Трибуналга бырачыас түһэриллибитэ. 1927
сыллаахха Саха сиригэр кини аата-суола булгуччулаахтык бобуллубут, бары
научнай уонна бэчээт эйгэтигэр советскай былаас кыр өстөөҕүн, буржуазнай
националист, тойон, колчаковец диэн сымыйанан хараардыллыбыт буолан,
кини политическай уонна юридическай өттүнэн толору реабилитацияланыыта
бөдөҥ исторческай событие этэ. Онон кини 67 сыл устата политик да, киһи
да быһыытынан сүтүүгэ уонна букатыннаах умнууга быраҕыллыбыта. Эдэр
көлүонэ кини туһунан туту да билбэт буолбута, оттон сааһырбыт өттө умнан-
төмнөн барбыта.
Ол эрээри, 1965—66 сылларга, Москваҕа биһиэхэ, кини олоҕор уонна
үлэтигэр-хамнаһыгар итинник сыһыан олоҕо суоҕа, кини чиэһин уонна граж-
данскай үтүөтүн-өҥөтүн чөлүгэр түһэрии тирээн кэлбитэ, итиэинэ саха норуо-
тун историятыгар бүтүннүүтүгэр олус наадалааҕа көстөн барбыта. Онон 1966
сыллаахха аан бастаан кини аатын «Полярная звезда», кэлин «Дружба народов»
сурунаалларга бэчээттэппит рецензияларбытыгар, хаһыаттар ыстатыйаларыгар
ахтарга бастакы холонуулары онорбуппут. Оттон олор төрүттээх буолалларып
иһин ыстатыйаларынан кини суолун-ииһин хайыыны саҕалаабыппыт. Онно
тута аһаҕас утарсыыларга, өһүөннээх саба түһүүлэргэ, бэчээтинэн холунна-
рар ис хоһоонноох суруйууларга кэтиллэ түспүппүт. Ол эрээри, баара эрэ 10
саастаахпар күһүн Дьокуускайга ССРС Наукаларын Академиятын экспеди-
циятын илдьэ иһэр пароход палубатыгар дьэрис көрөн аһарбыт, өссө быдан
былыр оло1}о суох буруйданан 1928 сыллаахха өлбүт, аата-суола хараардыллы­
быт киһи чиэстээх аатын төннөрүү, историческай кырдьыгы чөлүгэр түһэрии
457