Page 516 - Дүпсүн сирэ

Ираида Самоновна Клиорина —
нуучча норуотун хорсун кыыһа, суруйааччы
«... Онон саха биир эрдэтээнни суруйааччытын, общественной деятелин ти-
линнэриигэ уһулуччу утуөлээх уонна кини туһунан бастакы боччумнаах улэлэри
биэрбит киһинэн /Сшорина буолар>>.
(Н.З.Копырин. В.В.Никифоров-Кулумнуур. — Дьокуускай, 1996 с.)
«Алта уонус сыллар саҕаланыыларыгар П.Ойуунускай аатынан Саха му-
зыкальнай драматическай театрын көрдөһүүтүнэн П.Н.Сокольников туһунан
«Дьүкээбил суһума» («Отсвет сияния») диэн пьесаны суруйбутум...
Дьэ онно архыып матырыйаалларын хасыһа сылдьан, Санкт-Петербурга ба-
рыахтаах Депутация бонпуруоһун дьүүллэспит, 1912 сыллааҕы Сахалар съезтэ-
рин туһунан ыстатыйаларга Депутация суруксутунан сылдьыһыахтаах Василий
Васильевич Никифоров туе бэйэтин тыл этиилэриттэн уонна кини туһунан
бэйэтин омугун дьоно сыана биэрэллэриттэн сылыктаатахха, чахчыта да но-
руот ытыктыыр, бас-көс туттар, киһи гутуһуох айылаах туох да дьиэгэ суох
үтүөкэннээх киһи аатыгар кэтиллэ түспүтүм. Киһи дьиктиргиэҕин иһин съез-
кэ монархия бас-көс тойотторо буолбакка, «хаҥас хайысхалаах сахаларынан»
ааттанааччылар түмсэн, «түгэнинэн» туһанан правительствоҕа норуот олоҕун-
дьаһаҕын тирээн турар ыарахан боппуруостарын туруорсарга биллэр-көстөр
прогрессивнай соруктары көтөхпүттэр этэ.
БэчээтстраницаларыгарСанкт-Петербургдааҕы үөрүүнү-көтүүнүсырдатыы-
га Саха Депутацията көннөрү ыраахтааҕыны уруйдуу-айхаллыы эрэ буолбакка,
«түгэни» табыгастаахтык туһанан, Россия араас министерстволарыгар Саха
норуотун уонна уобалас ааттарыттан 14 докладнойдары түһэрбитэ. Олору бил-
лэн турар, Депутация баһылыга, быраас П.Н.Сокольников да, улуус суруксу-
та Д.И.Слепцов да бэлэмнээбэтэхтэрэ, «Депутация суруксута», уокурук суутун
бирисээгэлээх итэҕэллээҕэ В.В.Никифоров суруйбута, бэлэмнээбитэ өйдөнөр.
... «Депутация ыыппыт үлэтэ-хамнаһа прогрессивнай суолталааҕын дакаас-
тыыр суругу мин пьесаны суруйууга дуогабардаспыт, культура миниетригэр
Г.Ефремовка ыыппытым да ууга тааһы бырахпыт курдук сүтэн хаалбыта. Онно
Саха сиринээҕи доҕотторбут: суруйааччылар, историктар, журналистар соһуччу
түмүктэрдээх иһитиннэриини ыыппыттара. Чуолаан Г.Ефремов өссө 1953 сыл-
лаахха Е.Тихоновы уонна Н.Канаевы кытта «Саха литературатын историяты-
гар токурутуулары утары» диэн айдааннаах ыстатыйа автора эбит. Тута барыта
чуолкайдана түспүтэ! Кинилэргэ история дьин кырдьыга туохха наада буо-
луой?! «Бэйэтин ааспыт өттүн өйдөөбөт норуот — инники кэскилэ суоҕун»,
«ааспыкка сааланааччы — бэйэтин кэлэр кэскилин быһынарын!», «Бэйэ исто-
риятын гражданскай чиэһин-суобаһын үлтү сынньааччы — бэйэтин нациятын
суох оҥорорун» туһунан саныы да сорумматтар. Онон көстөн турар албын-
түөкэй быһыыны-майгыны утары охсуһарга сыал-сорук туруоруммуппут.
... 1966 сыллаахха Саха сиригэр Н.П.Канаев «Нуучча-саха литератураларын
сибээстэрин туһуиан» кинигэтэ тахсыбыта. Онно эмиэ В.В.Никифоров тэ-
рийбит «Сахалар союзтарын» прогрессивнай оруолун ыраахтааҕы былааһын
4 5 6