Page 522 - Дүпсүн сирэ

ньоон көрдөрөр» драматическай айымньы олус наадалааҕа. Од иһин бастакы
суруйааччылар итиннэ улахан болҕомтону уурбуттара:
— бастакы драманы 1909 сыллаахха Н.В.Гоголь «Кэргэн кэпсэтиитин» тыл-
баастаабыт В.В.Никифоров буолар;
— 1912 сыллаахха алтынньы ый 1 күнүгэр «Саха саната» сурунаалга
В.В.Никифоров Л.Н.Толстой «Хара дьай күүһэ» драматын тылбааһа тахсар;
— ити сыл ахсынньы 12 күнүгэр А.И.Софронов Л.Н.Толстой «Хаачыстыба
барыта инниттэн» айымньытын тылбааһа сыанаҕа туруоруллар;
— 1916 сыллаахха тохсунньу 26 күнүгэрН.Д. Неустроев уонна П.А.Ойуунускай
Н.В.Гоголь «Ревизорун» тылбаастыыллар. Эмиэ бу сыл хаһыакка ити драманы
В.В.Никифоров тылбаастаабытын туһунан таһаараллар;
— 1927 сыллаахха В.В.Никифоров А.И.Свирскэй «Хаайыы» пьесатын тыл-
баастыыр.
Уус-уран тылбаас проблемата атын-атын омуктар культурнай сибээстэ-
һиилэрин эрдэтээҥҥи кэрдиис кэмнэриттэн ыла турбут буолуон соп. Ан­
глия тылбаасчыта Тейтлер «уһулуччулаах тылбаас» диэн өйдөбүлгэ маннык
быһаарар: «Ааҕааччы тылбааһы да, оригиналы да аахтаҕына ылыныыта биир
буолуохтаах. Онуоха үс өрүт көмөлөһөр: тылбаас оригинал идеятын барытын
биэриэхтээх, стилэ уонна суруйар манерата сөп түбэһиэхтээх, тылбаас ориги­
нал курдук чэпчэкитик ааҕыллыахтаах».
Төрөөбүт норуотун тылын баайын тоҕоостоохтук туттан, уу сахалыы уус-
ураннык тылбаастааһыҥҥа холобур буолар айымньыны киллэрсибит талаан-
наах тылбаасчытынан В.В.Никифоров буолар. Кини аан дойду үрдүнэн бил-
лэр улуу реалист-суруйааччы Л.Н.Толстой, нуучча суруйааччыта А.И.Свирскэй
айымньыларын тылбаастыырын ырытан көрдөххө, биир бастакынан толору
тылбааһы киллэрбит эбит. Никифоров төрөөбүт сахатын тылын баайын то­
лору туһанан, улуу суруйааччы тылын, этэр санаатын толору тиэрдэр, биэрэр
гына ыпсаран туттан иһэрэ киһини эрэ сөхтөрөр. Оригиналга баар көннөрү да
туттуллубут тылы киһи саҥарар саҥатын уратытын тутуһан, стилин кэспэккэ,
сахалыы тылбааһыгар байытан биэрэр. Үчүгэй тылбаасчыт саҥарар сана хан-
нык дэгэтэ туттуллубутун кытта биэрэр эбит. Ити курдук В.В.Никифоров бу
тылбаастарын аахпыт эрэ киһи сыаналыа этэ дии саныыбын. Г.В.Попов «Саха
саната» сурунаал тахсыбыта 80 сыла туолуутугар аналлаах ыстатыйатыгар бу
драма тылбааһыгар үрдук сыанабылы биэрбитэ: «Бу сурунаалга В.В.Никифоров
Л.Н.Толстой «Власть тьмы» пьесатын «Хара дьай күүһэ» диэн тылбаастаабы-
та 4 нүөмэргэ бэчээттэммитэ. Тылбаас үрдүк уус-уран таһымнааҕын бэлиэ-
тиир наада». Онтон Н.З.Копырин «В.В.Никифоров-Күлүмнүүр. Олоҕо. Үлэтэ.
Айымньыта» кинигэтигэр маннык суруйар: «Василий Васильевич ...Саха дьо-
нугар тиийимтиэ гына бэркэ «сахатытан» тылбаастыыр эбит».
Онтон А.И.Свирскэй туһунан ханнык баҕарар киһи энциклопедичны
хасыһан булан билиэн соп. «Хаайыы» пьеса 4 оонньуулаах. Оонньуу былаһын
тухары хаайыы ыар тыына саба баттыыр. Айымньы хайааһына биир кэм ула-
рыйбаттык бытааннык бара турар курдук суруллубут. Арай көҥүлгэ баҕалаах
хаайыылаахтар ол чун кугу эмискэ үрэйэн ылаллар, хамсаан кэлэллэр, күө-дьаа
буола түһэллэр. Онтон эмиэ уу чуумпу.
462