Page 57 - Березкин И.Г. Сайсары күөлэ уонна Сайсары булгунньаҕа

Кинилэр аара, сүөһү өлөрөн аһыы-аһыы, хоно-хоно айаннаа-
быттар.
Хардаҕастай Бэргэн ити бэйэтип сэрииһиттэрип кытта
барбытын кэннэ, Бахчыгыр Баатыр дьиэтигэр кэлбит. Кэргэ-
нип олус аһыйаи, курутуйан көмпүт, уҥуох туппут. Били
улаханнык бааһырбыт Курбуһах уолу Бахчыгыр Баатыр
дьоно, сүоһү өлөрөн, итир сыанан бааһып бүрүйэп, ол үрдүиэн
сиикэй эт уураи, онтон инчэҕэй тириииэн баайаи,
отоһулаабыттар уонна оҕустаах сыарҕаҕа тиэйэи дьонугар
илдьибиттэр. Уоллара атаҕынан доҕолоҥ киһи буола үтүөрбүт.
Кэнники ити уолтан, сэттэ уол оҕо төрөөн, Курбуһах
нэһилиэктэрин сэттэ аҕаларып уустара үөскээбиттэр. Оттон
били Муиур Хатыҥ диэн сиргэ буолбут охсуһууга икки
өртүттэн өлбүт дьон сайыитгы куйааска сытыйан эрдэхтэрипэ
көмпүттэр, оноп ити сир аата уларыйан Сытыгап диэн буолан
турар.
Хардаҕастай Бэргэннээх, дойдуларыгар барап иһэп, биир
күп Кийиит Бэйдиҥэ2 диэп арҕааттап илип диэки хайысхапап
сытар улахан сир билиитигэр, Саадах Бэс диэнчгэ, чэйдии
олорбуттар. Биир улахап буор күөскэ толору эт буһарбыттар.
Оччолорго Кийиит Бэйдиҥэ хопуу сир эбит. Илип баһыгар
Кута Сыба диэн уулаах көлүйэ баара үһү. Опно Бахчыгыр
Баатыр ынах сүөһүтүп уопиа сылгытын, били икки кыра
эниьэ-кулут кыргыттарыиан үүрдэрэп, уулаттара ыыппыттар.
Ол сырыттахтарына, тыаттаи ким эрэ буһа турар буор
күөстэрии оҕунаи тобулу ытап кэбиспит. Опу Хардаҕастай
Бэргэи биир киһитэ сулбу тардан ылаары гыммыт, оиуоха
тыаттап киһи саҥата: "Ити оҕу тыытымаҥ, инники өртүгэр
иэстэбиллээх буолуоҕа!" — диэбит. Ол оҕу ким да ыппыта
биллибэт, сорохтор: "Майаҕатта ыппыта буолуо”, — диэн
сэрэйэллэрэ үһү. Ол киһи саҥатыттап куттанан, Хардаҕастай

2 Майаҕатта Бэрт Хара үөскүү илигинэ Улахан (Өлүөнэ) өрүс орто
сүүрүгүн арҕаа мыраанын аннынан Эркээни, Туймаада, Эҥсиэли диэн
ааттаах хочолор* сыталлара. Олортон Эҥсиэли хочотун утарытынан илин
эҥэр тыатын сиригэр Мүрү, Төҥүлү, Бэйдиҥэ, Хаҥа диэн алаастар
бааллара. Майаҕатта Бөҕө бултуу-алтыы сылдьан, ол үчүгэй алаастары
Тойон Мүрү, Хотун Төҥүлү, Кийиит Бэйдиҥэ, Кыыс Хаҥа диэн
ааттаталаабыта эбитэ үһү. Итилэртэн бэйэтэ Кыыс Хаҥаҕа, ийэтигэр
көрдөрөн аҕыйах ынах сүоһүнү иитэн, ыал буолан олорбут. Ол олорон
Тыгын-дархан Тыҥааны-Куо диэн үчүгэй кыыһын кэргэн ылан, оҕо-уруу
төрөтөн олорбут. Кэнники, ыччата элбээн, Бэрт Ууһа диэн аҕа ууһа
үөскээбит. Бу аҕа ууһа урукку Бороҕон улууһугар Бэрт Ууһа диэн нэһилиэк
буолбут. Манна суруйааччы Василий Андреевич Протодьяконов-Кулантай
төрөөбүтэ.
55